socjologia egzamin wiolek000164

3.Na czym polega wieloparadygmatyczność socjologii?

Paradygmat - wszystkie powszechnie w danym okresie uznawane przekonania teoretyczne oraz metody badawcze Wieloparadygmatyczność socjologii polega na wpływie naukowym, zarówno o orientacji przyrodniczej jak i filozoficznej

4.Na czym polega istota „współczynnika humanistycznego” F. Zanieckiego - odniesiona zarówno do interpretacji życia społecznego jak i postulatu związanego z wprowadzeniem w życie społeczne istotnych zmian i eksperymentów społecznych?

Współczynnik humanistyczny może oznaczać postulat uwzględniania w badaniach socjologicznych, a nawet w badaniach z zakresu nauk społecznych, nie tylko perspektywy samego badacza, ale również przedmiotu tych badań. Badania socjologiczne muszą uwzględnić więc podejście subiektywno(przedmiot badań)-obiektywne(badacza). Pojęcie współczynnika humanistycznego może też być odniesione do sytuacji wprowadzania wszelkich zmian społecznych zwłaszcza gwałtownych i na szeroką skalę. Podstawowe zalecenie odnosi się do zachowania dużej ostrożności przy wprowadzaniu tych zmian. Nieudane eksperymenty społeczne, przeprowadzane na dużą (np. Wprowadzanie nowych rozwiązań ustrojowych) jak i na małą skalę, powodują nieodwracalne negatywne konsekwencje. Podstawowe metody i techniki badań socjologicznych (metody ilościowe i jakościowe) Ilościowe: wywiad kwestionariuszowy (kwestionariusz wywiadu), ankieta (kwestionariusz ankiety), jakościowe: wywiad swobodny, obserwacja (uczestnicząca, nieuczestnicząca, jawna, ukryta)

5.Co to jest osobowość i jakie są modele osobowości?

Osobowość stanowi konstrukt teoretyczny - model właściwości, funkcji i procesów psychicznych, służący jako narzędzie rozumienia bądź wyjaśniania i przewidywania regularności społecznych zachowań ludzi. Osobowość nie jest cechą gatunkową lecz kulturową. To system zorganizowanego życia wewnętrznego człowieka, przejawiający się w jego zachowaniu. Występują trzy podstawowe modele osobowości: - Pierwszy model, w którym osobowość traktowana jest jako zbiór różnego rodzaju cech ludzkich. - Drugi model, w którym niektórym cechom przypisuje się konstytuujace znaczenie w całym, złożonym procesie tworzenia i funkcjonowania osobowości człowieka. - Trzeci model, w którym osobowość przedstawiona jest jako określona struktura i wewnętrzne mechanizmy regulacyjne odpowiadają określonemu poziomowi jej organizacji.

6.Na czym polega istota jaźni odzwierciedlonej w koncepcji Ch. H. Cooleya?(model 2)

Proces społecznego komunikowania kreuje zdaniem Ch. H. Cooleya fenomen, który powoduje, że mimo dużego zróżnicowania środków komunikowania, mechanizm formowania ludzkiej osobowości jest względnie jednolity. Fenomenem tym jest jaźń odzwierciedlona - looking-glass-self a więc nasze wyobrażenie na temat tego, jak wyobrażają sobie nas inni ludzie.

7.Na czym polega proces przyjmowania roli społecznej w koncepcji G.H Meada i jakie są jej dwie fazy? (model2)

Podstawowym czynnikiem konstytuującym osobowość społeczną jest dla G.H. Meada dialog - wewnętrzna konwersacja. Cały ten proces występowania jednostki wobec samej siebie w role innych ludzi określa jako przyjmowanie ról. Wyróżnia się dwie fazy: Pierwszą, która można określić jako fazę zabawy, to przyjmowanie przez jednostkę konkretnych ról innych osób (np. Matki, ojca) i naśladowanie ich zachowania. Druga, którą można określić jako fazę gry, to postępowanie jednostki zgodnie z określonymi normami, zasadami.

8.Jakie są podstawowe założenia psychoanalitycznej koncepcji osobowości Z.Freuda?

Według Freuda osobowość składa się z trzech poziomów: Pierwszy poziom (id-ono) to zbiór prymitywnych impulsów i popędów stanowiących stany napięcia pobudzające do ich usunięcia. Działają one na zasadzie przyjemności (miejsce i czas jest bez znaczenia). Id stanowi podstawowy mechanizm przekazywania energii instynktów i impulsów do osobowości. Drugi poziom (ego-świadoma jaźń człowieka) to zespół wewnętrznych mechanizmów zabezpieczających przed konfliktem zewnętrznym. Owo świadome 'ja' kieruje się przede wszystkim zasadą realizmu, a więc dążeniem do zaspokojenia poszczególnych popędów w sposób akceptowany zarówno przez otoczenie społeczne, jak i przez samego człowieka. Ten poziom osobowości składa się przede wszystkim z wyobrażeń, spostrzeżeń, pamięci, umiejętności oceny oraz woli i decyzji. Na tym poziomie rozwoju osobowości uruchamiane są różne mechanizmy obronne, stanowiące wynik konfrontacji miedzy 'id' a 'superego'. Trzeci poziom (superego-nadjaźń) to rezultat przyswajania sobie przez jednostkę zasad postępowania i wartości kultury, w taki sposób, iż stają się one wewnętrznym mechanizmem kontroli. To wewnętrzny reprezentant standardów moralnych społeczeństwa posługujący się takimi środkami kary i nagrody jak: wyrzuty sumienia, poczucie winy, duma, zadowolenie.

Jak działają poszczególne mechanizmy obronne osobowości w koncepcji Z. Freuda?

Mechanizm stłumienia - obejmuje różnego rodzaju sposoby wyparcia do sfery podświadomości impulsów pochodzących z 'id'. Mechanizm racjonalizacji - obejmuje on różnorodne, z pozoru racjonalne uzasadnienia dla podejmowanych działań, które wynikają z impulsów mogących w sposób pośredni lub bezpośredni zagrażać jednostce. Mechanizm reakcji upozorowanej - obejmuje różne sposoby stłumienia niebezpiecznych impulsów przez manifestowanie wobec innych osób, impulsów im przeciwnych. Mechanizm sublimacji - obejmuje różnorodne, zastępcze formy wyładowania impulsów, którymi w tym wypadku są wszelkie formy twórczości artystycznej. Mechanizm projekcji - obejmuje te wszystkie sytuacje, w których innym ludziom przypisujemy impulsy i popędy, których sami nie możemy lub nie mogliśmy zaspokoić. Mechanizm przeniesienia - obejmuje te wszystkie sytuacje, w których wyładowujemy nasze impulsy, np. agresję na osobach (przedmiotach) które pełnią funkcję 'zastępczą' i wobec których działanie to jest dla nas bardziej bezpieczne.

10.Jak funkcjonuje umysł emocjonalny i na czym polega poznanie emocjonalne? Czym się różni od poznania racjonalnego?

Istnieją dwa rodzaje poznania: racjonalny, będący funkcją umysłu racjonalnego i emocjonalne, będące funkcją umysłu emocjonalnego. Poznanie emocjonalne posługuje się wrażeniami, skojarzeniami, a poznanie racjonalne logiką. Poznanie przez umysł emocjonalny zawsze poprzedza poznanie racjonalne. Działaniom, które generuje towarzyszy silne poczucie pewności, kieruje się logiką asocjacyjną, opartą na elementach symbolizujących rzeczywistość: porównaniach, metaforach, mitach, skojarzeniach, nosi wyraźne znamiona myślenia infantylnego, typowego dla dzieci, jest to myślenie kategoryczne (czarno-białe) i spersonalizowane, polegające na traktowaniu własnej osoby jako punktu centralnego.

11.Jakie są podstawowe ustalenia dotyczące inteligencji racjonalnej?

Inteligencja racjonalna to inaczej iloraz inteligencji, który odnosi się do pomiaru dość wąsko pojętej inteligencji człowieka - rozumianej jako poziom ogólnej sprawności intelektualnej i swoisty zespół zdolności umysłowych, związanych z racjonalnym podejściem do nowych zadań i warunków życia.

12.Jakie podstawowe zdolności składają się na inteligencję emocjonalną?

Mianem inteligencji emocjonalnej określa się zdolności jednostki w pięciu podstawowych dziedzinach: - znajomości własnych emocji - umiejętności mniej lub bardziej adekwatnego rozpoznawania treści tych uczuć, które w danej chwili ogarniają jednostkę - kierowania własnymi emocjami - tak, aby były one właściwe dla danej sytuacji - zdolność do motywowania się - a więc do podporządkowania emocji określonym celom - umiejętności rozpoznawania emocji u innych, a więc zdolności empatycznych - umiejętności nawiązywania i podtrzymywania związków z innymi ludźmi.

13.Co to jest jaźń subiektywna i jakie są jej elementy składowe?

Jaźń subiektywna to inaczej obraz własnej osoby, przypisuje się jej funkcję organizowania wszystkich pozostałych elementów osobowości człowieka. To uogólnione informacje zarówno na temat swoich cech fizycznych, jak i psychicznych, związków i zależności z innymi ludźmi czy grupami społecznymi. Elementy składowe jaźni subiektywnej: Poczucie własnej wartości - formuje się przede wszystkim w wyniku doświadczenia emocjonalnego, polegającego na tym, że człowiek jest przedmiotem miłości i spotyka się z akceptacją otoczenia. Samoocena - czyli ogólna ocena własnych możliwości (przeświadczenie o tym na co nas stać) Poziom samoakceptacji - jest to ocena oparta na porównaniu swoich osiągnięć ze stawianymi sobie wymaganiami w zakresie tych właściwości, które człowiek uważa za bardzo ważne.

14.Co to jest rola społeczna i jakie są czynniki wpływające na proces jej realizacji?

Rola społeczna - to względnie stały i wewnętrznie spójny system zachowań, będący reakcjami na zachowania innych osób, przebiegający według mniej lub bardziej wyraźnie ustalonego wzoru. Proces realizacji roli przyjętej przez jednostkę zależy od wielu złożonych czynników: cechy biologiczne i psychiczne jednostki wzór osobowy definicja roli przyjętej w grupie struktura i organizacja wewnętrzna grupy stopień identyfikacji.

15.Na czym polega istota kulturowego ideału osobowości?

Kulturowy ideał osobowości traktowany jest najczęściej jako ideał wychowawczy, określony wzór do naśladowania; oczywiście zmienny w czasie i przestrzeni społecznej.

16.Jakie są cztery podstawowe rodzaju stosunku jednostki do roli społecznej?

Można mówić o czterech typach stosunku jednostki do roli społecznej: Przystosowanie do roli społecznej, które może przybierać postać: - identyfikacji z rolą - wynikającej przede wszystkim z procesu zinternalizowania norm, zachowań z daną rolą związanych. - wdrukowania roli - wynikającej z mechanizmu retrospektywnej interpretacji zachowań i postaw jednostki. (ekswięzień, eksalkoholik) - wrastania w rolę - proces ten opiera się przede wszystkim na mechanizmie neutralizacji roli poprze negację: ofiary, krzywdy. - fetyszyzacji roli (autonomizacji) - wynikającej z przyjęcia przez jednostkę superkonformistycznej postawy względem roli, która jest celebrowana nie ze względu na określony cel, ale nią samą, np. rola matki Manipulacja rolą - polegająca na tym, że odgrywana rola pełni wyraźne funkcje dekoracyjne, fasadowe, mające ułatwić pełnienie innych ról lub czerpanie z tej roli wyraźnych korzyści. Negacja roli - polegająca na mniej lub bardziej wyraźnemu odrzuceniu roli pełnionej przez siebie. Kreacja roli - czyli tworzenie roli której dotychczas nie było.

17.Co to jest socjalizacja i na czym polega różnica między szerokim a wąskim jej rozumieniem?

Pojęcie socjologii należy do podstawowych pojęć socjologicznych. Wykorzystywane bywa przede wszystkim do wyjaśnienia procesu rozwoju osobowości człowieka i wyodrębnienia jej poszczególnych stadiów rozwojowych. Szeroko rozumiane pojęcie socjalizacji obejmuje m.in. proces akulturyzacji, czyli przekazywanie dziedzictwa kulturowego zbiorowości z pokolenia na pokolenie, a także procesy wychowawcze. W węższym rozumieniu pojęcie socjalizacji odnoszone jest do wczesnego okresu rozwoju jednostki, kiedy to dziecko wprowadzane jest w życie społeczne.

18.Na czym polega rola socjalizacji pierwotnej i jakie są jej podstawowe mechanizmy?

Socjalizacja pierwotna to okres, kiedy jednostka przechodzi w dzieciństwie i który pozwala jej stac się istotą społeczną w pełnym tego słowa znaczeniu. Dzięki procesowi socjalizacji jednostka: - zdobywa umiejętności kontrolowania swoich popędów i potrzeb, a zarazem zaspokojeniu ich w społecznie akceptowanej formie - zdobywa umiejętności (uczy się) w zakresie pełnienia różnych ról społecznych - kształtuje swoje sposoby odczuwania i wyrażania swych emocji, jak i sposoby postrzegania otaczającej ją rzeczywistości - zdobywa umiejętności wykonywania określonych czynności i posługiwania się, podstawowymi dla danej kultury przedmiotami i rzeczami - uwewnętrznia rozpowszechnione w danej zbiorowości normy, zasady, cele działania i traktuje je jako własne. Socjalizacja pierwotna opiera się na następujących mechanizmach: - uczenia się - naśladownictwa - identyfikacji - internalizacji (uwewnętrzniania)

19.Na czym polega istota socjalizacji wtórnej i jakie są podstawowe treści przyswajane w tej socjalizacji?

Socjalizacja wtórna to okres, w który wchodzi jednostka po socjalizacji pierwotnej. Nigdy nie jest całkowita i nigdy się nie kończy. Polega ona przede wszystkim na nabywaniu wiedzy związanej z rolami. W toku socjalizacji wtórnej jednostka musi opanować: słownictwo związane z pełnionymi rolami społecznymi 'ukryte znaczenia' - symbolikę dotyczącą sposobu pełnienia owych ról społecznych różne schematy motywacyjne i interpretacyjne.

20.Jak można określić więź społeczną?

Więź społeczna - to zorganizowany system stosunków, instytucji, środków kontroli społecznej, skupiający jednostki, podgrupy i inne elementy składowe zbiorowości w całość zdolną do trwania i rozwoju. Przy tak ogólnej definicji więzi można wydzielić trzy podstawowe stany oznaczające wieź jako: Coś naturalnego, spontanicznego, można ją określić mianem więzi naturalnej. Intencjonalny związek w którym stosunki i zależności miedzy partnerami są oparte na zasadzie umowy bądź chęci czy woli przystąpienia do już spójnej grupy. Więź taką można nazwać zrzeszeniową bądź stanowioną. Przymus, nacisk, coś zewnętrznego wobec partnerów interakcji, coś narzuconego. Więź taką można nazwać więzią stanowioną z zewnątrz.

21.Jakie są podstawowe styczności społeczne i jaki mają one wpływ na charakter powstałej więzi?

Styczność przestrzenna - może mieć charakter pośredni lub bezpośredni. Nic musi prowadzić do pojawienia się dalszych etapów rozwoju więzi, zwłaszcza gdy ma charakter chwilowy i przypadkowy. Styczność i łączność psychiczna - ma to miejsce gdy wystąpi zainteresowanie drugą osobą. Zainteresowanie to może być jedno- i dwustronne stanowiące podstawę do rozwoju więzi. Styczności społeczne - to pewne układy, złożone przynajmniej z dwóch osób oraz pewnej wartości, która jest przedmiotem tej styczności, a także pewne czynności dotyczące tej wartości. Rodzaje styczności społecznych: przelotne i trwałe, publiczne i prywatne, rzeczowe i osobiste, pośrednie i bezpośrednie.

22.Co to są interakcje i jakimi metodami działań społecznych posługuje się jednostka wchodząc we wzajemne oddziaływania?

Interakcje, czyli inaczej wzajemne oddziaływania jednostek. Interakcja ta może mieć zarówno charakter bezpośredni i wynikać z subiektywnych zamierzeń, jak i pośredni, oparty na symbolach i uczestnictwie jednostek w szerszych zbiorowościach. W analizie wzajemnych oddziaływań uczestników interakcji szczególną uwagę zwraca się na metody działań społecznych, mające prowadzić do osiągnięcia zakładanego celu. Wszelkie metody działań społecznych, występujące we współczesnych nam społeczeństwach są pochodnymi dwóch podstawowych metod: negatywnego przymusu (nakazu i zakazu) pozytywnego nakłonienia (perswazji, czyli przekonywania)

23.Na czym polega socjologiczne rozumienie instytucji społecznych i jakie rodzaje instytucji można wydzielić

Instytucje społeczne są określonymi sposobami utrwalenia zasad, wedle których przebiegają stosunki społeczne. Przede wszystkim można wskazać cztery podstawowe znaczenia, w jakich to pojęcie występuje w socjologii. Mamy więc instytucje jako: - zespoły ludzi - zespoły czynności - dobra materialne i środki działania - istotne role społeczne Najbardziej ogólny podział instytucji społecznych to podział na instytucje formalne i nieformalne. Instytucje formalne dość często określane są mianem organizacji, które utworzone zostały do realizacji ściśle określonych celów. Instytucje te są na ogół dużymi zbiorowościami, wewnętrznie zróżnicowanymi, o rożnym stopniu otwartości na wpływy otoczenia społecznego. Instytucje nieformalne to instytucje, których funkcjonowanie nie zostało ujęte w żadnych sformalizowanych przepisach, zaakceptowanych przez szersze zbiorowości. Klasyfikując instytucje według punkcji pełnionych w zbiorowościach, wyróżnić możemy: instytucje ekonomiczne, polityczne, wychowawcze, kulturalne i socjalne

24.Jakie są dwa podstawowe mechanizmy kontroli społecznej?

Mechanizmy psychospołeczne - odnoszą się do procesów internalizacji norm i wartości, które powodują, że kontrola społeczna ma charakter 'wewnętrzny', oznaczający przymus moralny. Odnoszą się także do potrzeb bezpieczeństwa i uznania, które każda jednostka pragnie zrealizować. Mechanizmy materialno - społeczne - odnoszą się do stosowania przez instytucje określonego przymusu i mają charakter 'zewnętrzny' wobec jednostki.

25.Co to są sankcje społeczne i jakie da się wydzielić ich podstawowe rodzaje?

Sankcje społeczne definiuje się zazwyczaj jako reakcje grupy na zachowania się jej członków w sytuacjach społecznie ważnych. Sankcje formalne - pochodzą od instytucji sformalizowanych, takich jak instytucje państwowe, partyjne, ekonomiczne. Sankcje nieformalne - są reakcjami opinii publicznej, kręgów koleżeńskich, sąsiedzkich, grup rówieśników i znajdują swój wyraz w działaniach instytucji nieformalnych. Sankcje etyczne - odnoszą się do zachowań ocenianych jako moralne lub niemoralne. Przy uruchamianiu tego typu sankcji zbiorowość ocenia czyjeś zachowanie według takich kryteriów, jak; dobro, zło, słuszność, sprawiedliwość. Sankcje religijne - czyli sankcje przewidziane przez system dogmatów i wierzeń danej religii za przestrzeganie lub naruszenie jej nakazów lub zakazów. Sankcje prawne - czyli sankcje wprowadzane przez przepisy prawne, mają na ogół charakter negatywny, zaś specyfika formalnej normy prawnej polega na zobowiązaniu należnym komuś drugiemu. Sankcje satyryczne - sankcje stosowane najczęściej przez opinię publiczną i instytucje nieformalne w stosunku do zachowań jednostki, traktowanych jako śmieszne, niepoważne czy wręcz komiczne.

26.Co to jest zaufanie społeczne i jakie są jego podstawowe dwa rodzaje?

Zaufanie społeczne to uogólnione zaufanie okazywane innym ludziom, stanowi ono rodzaj zasobu, kapitału. Zaufanie dotyczy trzech sfer rzeczywistości społecznej, stanowiącym zaraz trzy jego aspekty: - jest właściwością relacji wymiany między ludźmi - stanowi podstawę współpracy między nimi - jest normą kulturową. Wyróżniamy dwa rodzaje zaufania społecznego: poziome - jest to zaufanie wobec osób pionowe - zaufanie wobec władzy politycznej i instytucji publicznych.

27.Jakie są najważniejsze czynniki określające poziom zaufania społecznego?

Podstawowe hipotezy dotyczące czynników zmieniających poziom zaufania społecznego to hipotezy: statusowe (wykształcenie, pozycja zawodowa, standard materialny) relacyjne (przynależność do grup nieformalnych, aktywność społeczna) środowiskowe (więź ze środowiskiem zamieszkania - wsią lub miastem) instytucjonalne (ocena danej instytucji, poziom alienacji politycznej) psychospołeczne (poziom satysfakcji z życia) kulturowe (poziom akceptacji norm etycznych, stosunek do tradycji)

28.Co to jest kapitał społeczny i jakie są jego dwa podstawowe rodzaje?

Kapitał społeczny odnosi się do tych zasobów zaufania społecznego, norm i społecznych relacji, które ludzie mogą zastosować w celu rozwiązywania wspólnych problemów. termin z pogranicza ekonomii i socjologii, oznaczający kapitał (jako element procesu produkcji i życia w zorganizowanym społeczeństwie), którego wartość opiera się na wzajemnych relacjach społecznych i zaufaniu jednostek, które dzięki niemu mogą osiągać więcej korzyści (z ekonomicznego i społecznego punktu widzenia). Dwa podstawowe typy kapitału społecznego: Integracyjny - ma charakter ekskluzywny i wzmacnia więzi wewnątrzgrupowe, a tym, samym ułatwia współpracę, ale utrudnia wymianę informacji z otoczeniem społecznym. Pomostowy - oparty na uogólnionym zaufaniu do innych ludzi, ma charakter inkluzywny i umożliwia współdziałanie międzygrupowe.

29.Jaka jest diagnoza poziomu zaufania i kapitału społecznego w Polsce w oparciu o badania empiryczne?

Diagnoza stanu zaufania społecznego okazuje się znacznie gorsza gdy pytamy Polaków o opinię na temat atmosfery życia społecznego w kraju. Polacy pytani o to, czy większości ludzi można zaufać czy też w stosunkach z nimi trzeba być bardzo ostrożnym, zdecydowanie częściej wskazują na konieczność zachowania ostrożności, traktowanej zazwyczaj jako wskaźnik braku zaufania. Przekonanie o tym, że w stosunku z innymi ludźmi trzeba być ostrożnym deklarowało: w 2002 r. 79% Polaków w 2004 r. 81% Polaków w 2006 r. 79% Polaków w 2008 r. 72% Polaków' Nieco gorzej wygląda poziom zaufania Polaków do instytucji. Z największą nieufnością spotykali się: administracja publiczna, parlament - przede wszystkim - partie polityczne. Stosunkowo wysoki był też poziom nieufności wobec sądów, gazet, rządu, dużych przedsiębiorstw. W 2002 r. na 23 oceniane instytucje przewaga zaufania nad nieufnością dotyczyła jedenastu z nich, w 2004 - szesnastu, a w 2008 - dwudziestu. Stopień zaufania w społeczeństwie polskim koresponduje z gotowością Polaków do współdziałania z ludźmi spoza swojej rodziny. Gotowość ta jest deklarowana najczęściej wtedy, gdy chodzi o jednorazową pomoc. (dalej niestety nie wiem)

30.Co to jest reputacja społeczna i jaki ma ona wpływ na efektywność działania zbiorowego?

Reputacja - to ogólna ocena osoby lub przedmiotu, dominująca w danym otoczeniu. Jest integralnym elementem władzy i wpływów, jak i elementem opinii publicznej. Jest sumą wielu działań i interakcji o wielu natężeniach. Stanowi specyficzny rodzaj informacji społecznej. Określa pozycję danej osoby czy organizacji oraz pozycję w przebiegu interakcji, którą zresztą sama współtworzy. Wpływ reputacji na efektywność działania zbiorowego: - jest aktywnym czynnikiem wymiany (wyznacza stałą pozycję jednostek w zmiennym układzie wymiany) - reguluje proces przydzielania w grupie czy instytucji takich zadań, z którymi są związane pewnie przywileje - reguluje regułę wzajemności (rozdziela ją między aktorów społecznych) - jest bodźcem dla jednostek i podmiotów zbiorowych (motywuje) - stanowi podstawę efektywnego komunikowania się.

31.Jakie są wzajemne relacje między reputacją, tożsamością i wizerunkiem organizacji?

Tożsamość i reputacja są silnie ze sobą powiązane, jednak mieszczą się w odrębnych perspektywach - zewnętrznej i wewnętrznej; tożsamość jest raczej składnikiem wewnętrznym organizacji, jest efektem zbiorowej opinii jednostek na temat współtworzonej przez nich instytucji i jej struktur. Odnosząc z kolei do tych dwóch pojęć - reputacji i tożsamości - pojęcie wizerunku, który występuje nie tylko w kontekstach organizacyjnych czy personalnych, ale również coraz częściej w kontekście marketingowych kampanii politycznych i wyborczych, należy stwierdzić, że w najszerszym ujęciu wizerunek stanowi mniej lub bardziej złożoną informację, komunikowaną na zewnątrz organizacji, głównie po to, by wzmacniać nie tylko swą reputację, ale również w jakimś stopniu swą tożsamość. Reputacja zaś jest sumą tych informacji. Reputacja jest więc w konsekwencji pochodną unikatowej tożsamości organizacji i spójnego oraz konsekwentnego wizerunku. Stanowi reakcję otoczenia na organizację i jej wizerunek, jest informacją na temat jej samej. Reputacja musi być oparta na wartościach, gdyż nie znajduje się pod żadną kontrolą, przez co jest trudna do manipulowania przez organizację. Tożsamość reprezentuje istotę organizacji, opisuje zestaw wartości i zasad, jakie pracownicy i zarządy wiążą ze swoją instytucją; jednocześnie opisuje organizację – czym jest, co i jak robi, co odróżnia ją od konkurentów.

32.Co to jest dezorganizacja społeczna i jakie są jej podstawowe przyczyny?

Dezorganizacja społeczna – spadek wpływu istniejących społecznych reguł na zachowania jednostki należącej do grupy; załamanie się systemu regulacyjnego i niemożność przystosowania się do okoliczności z tego wynikających. Podstawowe przyczyny: - znaczna część wartości przestaje być wystarczająco zinternalizowana na to, by kierować zachowaniem większości osób pozostających nadal we wzajemnym kontakcie fizycznym - w społeczeństwie może wystąpić silna rozbieżność między normami i celami kulturowymi a społecznie strukturalizowanymi możliwościami działania członków grupy zgodnie z tymi normami - odrębne wartości kulturowe.

33.Na czym polega alienacja społeczna i jakie są jej podstawowe wymiary w ujęciu M. Seeman'a?

Alienacja – często oznacza samotność, bezradność człowieka w otaczającym go świecie, bierność społeczną, nieprzystosowanie; stanowi zawsze uświadamianą cechę własnej osoby lub jej relacji ze światem. Podstawowe wymiary alienacji w ujęciu M. Seeman`a: - bezsilność (przekonanie jednostki, że od jej zachowania nie zależą skutki tego zachowania bądź też oczekiwane nagrody) - bezsens (jednostka nie posiada minimum jasności, koniecznej do podejmowania decyzji) - anomia (przekonanie jednostki, że po to, aby osiągnąć zakładane przez siebie cele, musi postąpić w sposób społecznie nieakceptowany) - izolacja kulturowa i społeczna (przekonanie jednostki o tym, że jest wyobcowana ze społeczeństwa i kultury) - samo wyobcowanie (silnie związane z brakiem możliwości samorealizacyjnych, określane jest najczęściej w kategoriach autodeprecjacji, negatywnej samooceny)

35.Jakie są podstawowe rodzaje patologii społecznej, jako przejawów społecznej formy dezorganizacji społecznej?

Patologia społeczna – odstępstwo od oczekiwanej normy społecznej. Rodzaje patologii społecznych: - pijaństwo i alkoholizm - narkomania - przestępczość - lekomania - zachowania autodestrukcyjne (samobójstwa i samouszkodzenia) - zaburzenia psychiczne i nerwowe - dewiacyjne zachowania seksualne ( w tym prostytucja) - dezorganizacja rodziny (rozbite rodziny, rozwody, sieroctwo społeczne) Dezorganizacja stanowi więc rezultat takich zmian w systemie społecznym, które prowadzą (przejściowo lub bardziej trwale) do załamania się określonego porządku (ładu) społecznego i moralnego

35.Czym jest kultura w szerokim ujęciu?

Szerokie pojęcie kultury najczęściej bywa używane na oznaczenie tych wszystkich wytworów celowej refleksji człowieka, z którymi wiąże on jakieś znaczenie, tj, tego wszystkiego, czemu człowiek nadaje sens swoją aktywnością. Przede wszystkim przyjmuje się, że kultura jest wyuczona. Wszelkie nasze nawyki, postawy, motywacji do działania oraz konkretne zachowania w określonych sytuacjach kształtują się pod wpływem doświadczenia nabywanego przez nas w procesie społecznego funkcjonowania większych lub mniejszych zbiorowości.

36.Jakie funkcje pełnią wartości kultury w życiu jednostek i społeczeństwa?

Wartości kultury pełnią w systemie motywacyjnym człowieka kilka istotnych funkcji; - Integrującą motywacje i aktywności człowieka, przez co nadają one sens życiu i pozwalają uporządkować podejmowane działania w określonej perspektywie. - Socjalizującą, przez którą jednostka zostaje wprowadzona w życie określonej zbiorowości. - Orientacyjną, gdzie określona wartość stanowi kryterium ocen i orientacji. - Metadecyzyjną lub inaczej rozstrzygającą, w ramach której wartości pomagają podejmować decyzje w przypadku występowania konfliktu. - Dekoracyjną (werbalną) za którymi jednostka się opowiada, a które faktycznie nie regulują zachowań i postaw jednostkowych

37.Co to jest kultura symboliczna?

Kultura symboliczna to te zachowania, wytwory i zjawiska stanowiące przedmiot ludzkich reakcji, które mają charakter znaków. Ta klasa znaków składająca się na kulturę symboliczną (znaki dźwiękowe - język, muzyka; plastyczne - malarstwo, grafika; przedmiotowe - np, krzyż w religii chrześcijańskiej; motoryczne - ruchowe) charakteryzują się tym, że wartość lub znaczenie nadawane jest im przez tych, którzy się nimi posługują.

38.Na czym polega istota kultury masowej?

Kultura masowa odnosi się do współcześnie obserwowanych zjawisk przekazywania dużym masom odbiorców identycznych lub analogicznych treści, które są nadawane z nielicznych źródeł przekazu. Owe identyczne bądź analogiczne treści kultury masowej docierają jednak do mniej lub bardziej zróżnicowanych odbiorców zarówno pod względem intelektualnym, jak i zainteresowań. Dlatego też nadawcy, chcąc osiągnąć taką treść i formę, która mogłaby ułatwić dotarcie do jak największej publiczności, poszukiwać muszą 'wspólnego mianownika', za który uznają homogenizację (ujednolicenie) treści kultury masowej.

39.Na czym polega homogenizacja kultury i jakie są jej podstawowe rodzaje?

Homogenizacja w odniesieniu do treści kultury polega na pomieszaniu elementów różnego poziomu (kultury mniej i bardziej złożonej) i przekazywaniu ich w jednolitej postaci, tak jak gdyby były one równie cenne. Można mówić o trzech rodzajach homogenizacji kultury symbolicznej: - Homogenizacji upraszczającej, polegającej na dokonaniu określonych przeróbek odnoszących się do oryginalnych dzieł sztuki, a polegających głównie na uproszczeniu, skrótach i specyficznej adaptacji zgodnej z zasadą wspólnego mianownika. - Homogenizacji przez zestawienie (mechanicznej) polegającej na prezentowaniu przez mass media dzieł wyższego rzędu obok dzieł niższego lotu, bez udzielenia wskazówek co do ich znaczenia w danej kulturze. - Homogenizacji immanentnej, polegającej na włączeniu do określonego wytworu kultury symbolicznej elementów popularnych, standardowych, będących często przedmiotem codziennych, zwyczajowych doświadczeń, zdolnych tym samym zainteresować szerszego odbiorcę.

40.Na czym polega wpływ procesów globalizacji i rozwoju technik informacyjnych na przekazywanie treści kultury masowej?

Technologia informatyczna zmieniła w sensie jakościowym logikę środków masowego komunikowania się. Dzięki nowym, telekomunikacyjnym technologiom pojawiły się tzw. adresowane media, czyli środki przekazu kierujące komunikaty do określonych grup odbiorców, nie zaś do bliżej niezidentyfikowanego odbiorcy masowego. Połączenie technologii komputerowej z zaawansowanymi systemami telekomunikacji może prowadzić do powstawania dynamicznych sieci (społeczeństwo sieciowe), w których możliwa jest dialogowa interakcja między wieloma uczestnikami, bliska komunikacja 'twarzą w twarz'. Dostępne od niedawna środki techniczne (poczta elektroniczna, Internet) zmieniają w zasadniczy sposób sytuację jednokierunkowej transmisji komunikatów pochodzących z jednego centrum.

41.Co to jest kultura organizacyjna i jakie są dwa podstawowe podejścia do jej badania?

Zestaw wartości, przekonań, zachowań, obyczajów i postaw które pomagają członkom organizacji zrozumieć za czym opowiada się organizacja, jak działa i co uważa za ważne. Kultura organizacyjna to przestrzeń, w której aktywne jednostki, posługując się przyjętymi w grupie regułami, mają możliwość komunikowania się między sobą i realizacji zadań, które uznały za sensowne. Do podstawowych elementów kultury organizacyjnej zalicza się zazwyczaj; - symbole (słowa, gesty, obrazy) - mity (przekonania i opinie) - rytuały (zespół czynności podejmowanych wspólnie) - wartości (przekonania, które określają sposób zachowania się uczestników danej organizacji) - normy (praktyczna realizacja przyjętych wartości) Można ja badać jako zmienna niezależna - czyli jako zewnętrzny czynnik wpływający i determinujący bezpośrednio zachowania pracownicze i menedżerskie w danym kraju. Drugim podejściem do badan kultury organizacyjnej jest model gdzie kultura organizacyjna jest traktowana jako element organizacji uzależniony od istnienia innych elementów organizacyjnych (kultura organizacyjna jest zmienna zależna od innych czynników np. praw własności.

42.Jakie są podstawowe treści składające się na cztery wymiary kultury w ujęciu G. Hofstede'a

G. Hofstede zaproponował cztery wymiary kultury organizacyjne: 1szy wymiar - dystans władzy - określany jako stopień nierówności między ludźmi, wynikający z zajmowanej przez nich pozycji w strukturze społecznej. Możemy wyróżnić społeczeństwa, w których dystans władzy jest miedzy ludźmi jest mały i w którym dystans władzy jest duży. Społeczeństwa o dużym dystansie władzy cechują m. in. scentralizowane struktury organizacyjne, kontrola i nadzór zewnętrzny, duży dystans między przełożonym a podwładnymi. Społeczeństwa o małym dystansie władzy przejawiają m. in. następujące tendencje: decentralizacja i płaskie, organiczne struktury organizacyjne, przełożeni nastawieni są na kontakty z podwładnymi. 2gi wymiar - unikanie niepewności - określane jako stopień, w jakim ludzie danego społeczeństwa wolą sytuację sformalizowane od mniej sformalizowanych. Społeczeństwa o dużym stopniu unikania niepewności cechują m. in. wielość przepisów formalnych, ujednolicenie struktur organizacyjnych, jasno określone i przyjęte reguły awansowania. Społeczeństwa o małym stopniu unikania niepewności cechują m. in. mniej przepisów formalnych, kadra kierownicza akceptuje duże zróżnicowanie opinii i stanowisk wśród pracowników. 3ci wymiar - indywidualizm lub kolektywizm - określany jako stopień, w jakim jednostka sama dochodzi do osiągania sukcesów i akcentuje swoje 'ja', bądź też jednostka zdana jest na grupowe dochodzenie do osiągnięć i wówczas akcentuje się 'my'. Społeczeństwo oparte na indywidualizmie wykazuje takie cechy jak: wyraźne nastawienie jednostek na siebie, przy źle widzianej ingerencji innych osób w życie prywatne, ograniczone możliwości wpływu organizacji na zadowolenie pracowników. Społeczeństwa oparte na kolektywizmie wykazują tendencję do tego, iż: organizacja ma duży wpływ na to, czy pracownicy czują się zadowoleni (czy też nie) w pracy; pracownicy oczekują od organizacji zapewnienia im poczucie bezpieczeństwa i troski. 4ty wymiar - kobiecość-męskość - określany jest poprzez dominację w danym społeczeństwie wartości kulturowych przypisanych kobiecie lub mężczyźnie. Społeczeństwa, w których dominują wartości kobiece, cechują: wyraźne nastawienie na stosunki międzyludzkie w organizacji, w związku z czym pracownicy odczuwają na ogół mniej stresów. Społeczeństwa, w których dominują wartości męskie, charakteryzują: nastawienie na karierę w organizacji, gdzie awansowanie traktowane jest jako cel prowadzący do coraz lepszych nagród.

43.Jakie funkcje pełni kultura organizacyjna w organizacjach i instytucjach?

Funkcje: 1)związane z funkcjonowaniem wewnętrznym organizacji (funkcje wewnętrzne) - integrująca - oferuje wspólny język i aparat pojęciowy. Wytworzenie wspólnego obszaru dla uczestników organizacji stanowi tym samym podstawę do ich integracji wokół akceptowanego i wyznawanego systemu wartości, ograniczając jednocześnie indywidualne aspiracje i dążenia uczestników organizacji. - poznawczo-informacyjna - polega na sposobie postrzegania środowiska pracy i nadawania znaczenia społecznemu i organizacyjnemu wymiarowi życia pracownika. Rozpoznanie pola podstawowych wartości pozwala dokonywać jednostkom niezbędnych korekt własnego działania, a kierownictwu dokonywać określonej hierarchizacji tych wartości - adaptacyjna - tworzy i daje uczestnikom ideologie, tłumaczy sens wydarzeń, sprzyja zaspokajaniu w przedsiębiorstwie potrzeby bezpieczeństwa dzięki znajomości i przestrzeganiu kultury organizacyjnej 2)w zakresie dostosowania zewnętrznego kultura pełni funkcje następujące: - pozwala zrozumieć uczestnikom organizacji misje i strategie organizacji, identyfikacje jej podstawowego celu - umożliwia integracje uczestników - umożliwia integracje wokół środków przyjętych do realizacji celów firmy i zwiększenie zaangażowania uczestników - daje uczestnikom jednolite sposoby pomiaru i kryteria oceny efektów - umożliwia ulepszenie środków i przeformułowanie celów, jeśli niezbędna jest zmiana.

44.Jakie są podstawowe rodzaje zbiorowości społecznych?

Zbiór społeczny to ogół ludzi posiadających jakąś cechę wspólną, która może być wyróżniona przez obserwatora zewnętrznego, bez względu na to czy ludzie zaliczeni do tego zbioru uświadamiają sobie posiadanie tej cechy czy nie. Kategoriami społecznymi są więc zbiory wyróżniane ze względu na wiek, płeć, wykształcenie, kwalifikacje, dochód, itp. Możemy mówić o: Parach i dwójkach, skupiających dwie osoby różnej lub tej samej płci, połączonych więzią. Kręgach społecznych, złożonych z niewielkiej liczby osób. Grupach społecznych, skupiających co najmniej trzy osoby, powiązanych systemem stosunków uregulowanych przez instytucje. Społecznościach lub wspólnotach odnoszonych do zbiorowości lokalnych. Zbiorowościach opartych na podobieństwie zachowań, które niekiedy mogą być zbiorowościami krótkotrwałymi, lecz między ich członkami wytwarzają się silne związki emocjonalne. Zbiorowościach opartych na wspólnej kulturze (ród, klan, plemię, naród).

45.Jakie są podstawowe wyróżniki grup społecznych?

W charakterystyce grupy społecznej wyróżnia się zazwyczaj cztery podstawowe cechy, stanowiące istotne wyróżniki spośród innych zbiorowości. Po pierwsze: grupa społeczna to zbiorowość względnie trwała w odróżnieniu np, od publiczności zebranej na koncercie. Po drugie, grupa jest zbiorowością zorganizowaną i ustrukturalizowana, w której poszczególne role są wyraźnie zdefiniowane. Po trzecie, w zbiorowości określanej mianem grupy zachodzą względnie trwałe stosunki i interakcje. Po czwarte, grupa społeczna składa się z wybranej i ograniczonej liczby członków.

46.Co składa się na wartości grupowe?

Wspólne wartości grupy mają bardzo szerokie znaczenie. Wartościami tymi są więc zarówno określone idee wyrażające cele i ideały grupy, symbole (hasło, odznaka, pieczęć, sztandar, itp.), przedmioty materialne (majątek, nieruchomości, itp.) oraz jakiś ośrodek skupienia, którym zazwyczaj jest określone terytorium, gmach czy lokal.

47.Co to jest grupa odniesienia?

Każdy z nas należy do bardzo wielu grup społecznych, jednak najczęściej z jedną z nich identyfikujemy się najpełniej w sensie subiektywnym. Taką grupę, z którą jesteśmy ściśle związani w sensie emocjonalnym, określonym mianem grupy odniesienia

48.Jakie da się wydzielić rodzaje grup społecznych?

Grupy małe to grupy posiadające prostą strukturę, wyrażającą się w tym, że składają się one z niewielkiej liczby członków i nie posiadają żadnych podgrup. Grupy duże (wielkie) to grupy o strukturze złożonej, z dużą ilością członków (którzy bardzo często nie kontaktują się w sposób bezpośredni), nie wchodzące już jako części składowe do jeszcze większych grup w ścisłym tego słowa znaczeniu. W grupach pierwotnych dominuje więź budowana na stycznościach osobistych, prywatnych, bezpośrednich, na silnych związkach o charakterze emocjonalnym (rodzina, grupa sąsiedzka, rówieśnicza). W grupach wtórnych więź wynika głównie ze ściśle określonego celu przyjętego do realizacji, mającego najczęściej postać szeroko rozumianego interesu oraz ze styczności rzeczowych, często publicznych i pośrednich. Grupy formalne oparte są na sformalizowanej organizacji określonej prawem, regulując dokładnie działanie swych członków i ustalając formalne zasady odpowiedzialności. Grupy nieformalne są zwyczajnie małe (grupa koleżeńska, kilka w grupie celowej, a nawet mafia) i choć nie wytwarzają instytucji sformalizowanych, mogą być oparte zarówno na stycznościach osobistych, jak i rzeczowych. Grupy celowe, określone też mianem zrzeszeń, wyróżniamy ze względu na kryterium celu określonego bardzo wąsko. Grupami celowymi nazywamy tylko takie grupy, które zostały zorganizowane planowo dla realizacji jednego tylko celu lub jednej grupy celów i w których istnieje tylko więź sformalizowane ze względu na osiągnięcie tego celu. W grupach celowych dominuje więź rzeczowa i stosunki oparte na stycznościach rzeczowych.

51.Jakie są podstawowe grupy czynników kształtujących konformistyczne postawy i zachowania?

Konformizm to zmiana zachowania lub poglądów (opinii) danej osoby spowodowana rzeczywistym lub wyobrażonym naciskiem ze strony jakiejś osoby lub grupy osób. Przykładem klasycznych już serii eksperymentów, dotyczących tak zdefiniowanego konformizmu, były eksperymenty przeprowadzone przez S. Ascha. Autor badań wprowadził osobę badaną do grupy osób, które były jego współpracownikami i polecał im oceniać i porównywać długości odcinków. Założenie eksperymentu było takie, że osoba badana oceniała i porównywała narysowane odcinki jako ostatnia lub przedostatnia w kolejności, zaś współpracownicy eksperymentatora wygłaszali opinie o tych odcinkach niezgodnie z rzeczywistością. Warto jeszcze podkreślić, że w eksperymencie tym nie było przewidywanych żadnych nagród za zajęcie postawy konformistycznej ani żadnych kar za postawę nonkonformistyczną. Badane przez S. Ascha osoby dostosowywały się w swych ocenach (opiniach) do zdania większości.

52.Jakie są podstawowe grupy czynników kształtujące konformistyczne postawy i zachowania?

Czynniki występujące w sytuacji nacisku grupowego na jednostki, wpływające na zwiększenie lub zmniejszenie się liczby konformistycznych postaw bądź zachowania można ująć w trzy duże grupy: - cechy i skład grupy wywierającej nacisk (np. stopień jednomyślności grupy, wielkość grupy wywierającej nacisk, stopień kompetencji członków grupy w dziedzinie, w której występuje próba konformizowania jednostki, obecność w grupie osób znaczących dla jednostki. - cechy zadania lub sprawy, której dotyczy nacisk, im mniej jasne jest to zadanie lub sprawa, tym nacisk na jednostkę jest bardziej skuteczny. - cechy osób, na które wywierany jest nacisk, cechami sprzyjającymi wzrostowi efektywności oddziaływań grupy na jednostkę są: - płeć osoby poddawanej naciskowi i płeć osób wywierających nacisk, - zdolność abstrakcyjnego myślenia, - wiara we własne siły, wysoka samoocena obniża efektywność konformizujących wpływów. - pozycja członka w grupie związana z jego akceptacją i rozmiarami okazywanego uznania.

53.Na czym polega syndrom grupowego myślenia?

Przed podjęciem decyzji, uruchamiane są pewne procesy grupowe, które najczęściej określa się mianem grupowego myślenia. Na syndrom ten składają się: - ograniczenie odbioru informacji, zwłaszcza tych, które są niezgodne z wytworzonym obrazem sytuacji i przyjętym planem działania, co powoduje, iż bagatelizowane są komunikaty dotyczące błędów i niebezpieczeństw związanych z koncepcją działań decyzyjnych, - przyjęte zasady wzajemnego podtrzymywania rozwiązań, które grupa wypracowała i zaakceptowała, - uproszczenie obrazu sytuacji z dominacją schematyzmu i jednostronności w jej postrzeganiu, - wypracowany grupowo i zaakceptowany plan działania wydaje się możliwy i najbardziej wartościowy, co powoduje wyraźne ograniczenie pomysłów dotyczących innych działań.

54.Co złożyło się na proces kształtowania się narodu?

Naród należy do tych zbiorowości społecznych, które odgrywają podstawową rolę w każdym społeczeństwie. Można powiedzieć, że zbiorowość ta jest podstawowym spoiwem o charakterze kulturowym różnorodnych grup społecznych i innych zbiorowości. Na proces kształtowania się narodu złożyło się: - myśl społeczna i socjologiczna XIX w. oraz pierwszej połowy XX, od czasów Wiosny Ludów, zapanowało przekonanie, że ludzkość składa się głównie z grup etnicznych, narodowości i narodów, mających prawo do suwerenności i wolności, - pod koniec XX wieku naród okazał się być wartością istotną w życiu wielu ludzi.

55.Na czym polega specyfikacja narodu jako zbiorowości?

Wspólnotowość narodu zaznacza się w wielu obszarach. Naród ze względu na swą specyfikę, wyrażającą się w tym, że jest wielką zbiorowością, wykształconą w długim procesie rozwoju kulturowego, stanowi; najszersze ramy dla wielu innych zbiorowości, w których element wspólnych norm i wartości odgrywa istotną rolę, bardzo trwałą postać zbiorowości, zdolną trwać nawet kilka tysięcy lat, przykład zbiorowości wytwarzającej trwałe dziedzictwo kulturowe, przykład zbiorowości, która wytwarza bardzo silne poczucie identyfikacji jednostek z różnymi zbiorowościami, mieszczącymi się w jego ramach, przykład zbiorowości wytwarzającej silne poczucie solidarności między jej członkami oraz antagonizm w stosunku do członków innych narodów.

56.Czym się różni 'ojczyzna prywatna' od 'ojczyzny ideologicznej'?

Ojczyznę prywatną jest to przestrzeń wyznaczona miejscem urodzenia czy zamieszkiwania pojedynczego człowieka, ojczyzna ideologiczna – wspólnym terytorium narodowym

57.Jak można zdefiniować strukturę społeczną?

Struktura społeczna to układ zależności, stosunków, dystansów społecznych między jednostkami i grupami społecznymi. O strukturze społecznej mówimy w wymiarze empirycznym lub teoretycznym. W wymiarze empirycznym wyróżnia się cztery podstawowe poziomy struktury świata społecznego: ludzie, ich zachowania, wzajemne relacje między nimi, werbalizowane postawy i opinie, małe grupy społeczne, wielkie grupy społeczne, wielkie systemy społeczne - społeczeństwa globalne. W wymiarze teoretycznym wyróżnia się: działania jednostek, mikrostruktury społeczne (małe grupy społeczne), makrostruktury społeczne (duże grupy społeczne).

58.Na czym polega różnica między zróżnicowaniem społecznym a nierównością społeczną?

Zróżnicowanie społeczne - wynik empirycznych badań socjologicznych, które mają na celu dowiedzenie między jakimi grupami społecznymi występują zróżnicowania (ujęcie podmiotowe) oraz pod jakimi względami występują te różnice (ujęcie przedmiotowe). Do najczęściej stosowanych kryteriów podziału społeczeństwa na grupy należą: • kryterium miejsca zamieszkania • kryterium klasowo-warstwowe • kryterium społeczno-zawodowe • kryterium aktywności zawodowej • kryterium płci • kryterium wieku W badaniach uwzględniane są następujące wymiary zróżnicowania społecznego: wykształcenie, dochody, poziom konsumpcji, styl życia, aktywność kulturalna, partycypacja polityczna. Nierówności społeczne oznaczają nierówny podział dóbr materialnych, a także niematerialnych w społeczeństwie.

59.Na czym polega dekompozycja cech położenia społecznego?

Rozbieżność podstawowych cech położenia społecznego, a więc taka sytuacja, w której poszczególne jednostki i grupy w różnym stopniu uczestniczą w tych podstawowych wyznacznikach położenia społecznego określana jest mianem dekompozycji cech położenia społecznego.

60.Jakie są podstawowe założenia dotyczące czterech podstawowych schematów ujmowania struktury klasowej?

Generalnie wyróżnić można cztery podstawowe schematy ujmowania struktury klasowej: • schemat dychotomiczny (dwudzielny) w którym dwie klasy ułożone względem siebie biegunowo obdarzone są przeciwstawnymi cechami. • schemat gradacyjny. W schemacie tym społeczeństwo przedstawione jest jako wieloczłonowy układ klas, z których każda jest pod tym samym względem niższa lub wyższa. Wyróżnić możemy dwa rodzaje schematu gradacyjnego; • gradację prostą, w której posługujemy się jednym kryterium szeregowania klasowego w układzie gradacyjnym • gradację syntetyczną, w której ze względu na niemożliwość jednoznacznego stosowania wielu kryteriów szeregowania odwołujemy się do kryterium, które można uznać za kryterium zbiorcze. • schemat funkcjonalny, zgodnie z którym w strukturze społecznej występuje kilka klas różniących się między sobą funkcjami społecznymi pełnionymi w życiu społecznym. • schemat marksowski, w którym można wyróżnić niektóre istotne elementy wszystkich trzech wcześniej omawianych schematów oraz treści zupełnie nowe. Najistotniejsza różnica polega na tym, iż w tym schemacie struktura społeczna traktowana jest jako pochodna struktury ekonomicznej.

61.Jakie grupy społeczne w sensie naukowym zaliczamy do klasy wyższej, średniej i niższej?

Klasa wyższa wyróżniana jest zazwyczaj na podstawie takiego kryterium, jakim jest wielkość posiadanego kapitału. Klasa średnia, wyróżniana jest na podstawie dwóch podstawowych kryteriów: posiadanego (zazwyczaj drobnego) kapitału i umysłowego charakteru pracy. Dlatego mówi się, iż w klasie średniej mamy do czynienia z „nową” i „starą” klasą średnią. „Starą” klasę średnią tworzą właściciele drobnego handlu, produkcji, usług produkcyjnych, prowadzące małe, jedno- lub kilkuosobowe, często rodzinne zakłady. „Nową” klasę średnią tworzą różnego rodzaju pracownicy umysłowi, specjaliści, eksperci, doradcy, itd.

62.Co to jest ruchliwość społeczna i jakie są jej podstawowe rodzaje?

Ruchliwość społeczna uznawana jest powszechnie za charakterystyczny proces społeczeństwa klasowego. Proces ten zmienia bowiem nie tylko strukturę klasowo-warstwową całych społeczeństw, ale również strukturę zawodową poszczególnych zbiorowości. Ruchliwość społeczna polega na zmianie pozycji społecznej w tej samej zbiorowości lub też na przeniesieniu się do innej zbiorowości i zajęciu tak innej pozycji. Zmieniać pozycje mogą jednostki, grupy, kategorie zawodowe, społeczności lokalne. Ruchliwość pionowa - oznacza przechodzenie z pozycji na pozycję społeczną w układzie pionowym, z niższych pozycji na wyższe (awans) lub też z wyższych na niższe (degradacja). Ruchliwość pozioma - oznacza przechodzenie z jednej grupy (zawodowej, społeczności lokalnej) do drugiej, ale bez zmiany pozycji społecznej, czyli bez widocznego awansu bądź degradacji. Ruchliwość wewnątrzgeneracyjna, kiedy interesuje nas zmiana miejsca w strukturze społecznej widziana z perspektywy życia określonej jednostki, Ruchliwość międzygeneracyjna, kiedy interesuje nas porównanie miejsca w strukturze społecznej zajmowanego przez wnuków w porównaniu do miejsca w tej strukturze zajmowanego przez ich dziadków i ojców.

66.Jakie są charakterystyczne cechy globalizacji w perspektywie ekonomicznej, politycznej i kulturowej?

Podstawowa systematyzacja różnych podejść do globalizacji mieści się jednak w kilku zasadniczych i wzajemnie się warunkujących nurtach tego procesu (ekonomicznym, społecznym, politycznym i kulturowym), które są odzwierciedleniem najistotniejszych sposobów rozumienia globalizacji. Globalizacja jako rynek światowy, którego istotę możemy sprowadzić do stwierdzenia, że: 'każda rzecz może być wyprodukowana gdziekolwiek i sprzedana wszędzie' Globalizacja jako relatywizacja, polegająca na otwieraniu się jednych społeczeństw narodowych na inne, głownie dzięki masowej wymianie informacji, towarów i usług. Globalizacja jako modernizacja detradycjonalizacja, polegająca na tym, że postępująca deregulacja rynków światowych, wpisana w mechanizm konkurencji, wymusza modernizację zapóźnionych w rozwoju lokalnych systemów ekonomicznych oraz struktur społecznych przez te systemy tworzonych. Globalizacja jako homogenizacja lub hybrydyzacja polega na pojawianiu się w różnych społeczeństwach narodowych elementów wspólnych oraz na zmniejszaniu się elementów różnicujących, czyli na procesie wypierania odmienności przez podobieństwa.

67.Jaki jest związek między procesem globalizacji a wyłanianiem się 'państwa kosmopolitycznego' w ujęciu U.Becka?

Teza Becka brzmi, iż współcześnie dokonuje się twórczy, pochodzący od wewnątrz proces rozpadu 'prawomocnego' ładu świata, w którym dominowały państwa narodowe. Proces ten jest niezwykle wieloznaczny i pośród wielu scenariuszy jest również i taki, który zawiera możliwość 'spojrzenia kosmopolitycznego' i 'państwa kosmopolitycznego'. Ta zmiana ma objąć wiele mniejszych zmian, wśród których znajdą się; zmiana paradygmatu legitymizacji władzy politycznej, zmiana sposobu posługiwania się wskaźnikami i danymi empirycznymi służącymi opisowi sfery politycznej czy gospodarczej, wypracowanie nowej teorii krytycznej w ujęciu kosmopolitycznym, wypracowanie nowej, krytycznej teorii nierówności społecznych, zasada fragmentaryzacji i lokalizacji globalnych nierówności, zasada percepcji nierówności społecznych zakładająca gotowe normy równości, zasada nieporównywalności społecznych nierówności między narodami, zasada bezczynności państw narodowych w zakresie zmniejszania nierówności społecznych oraz uzasadniania działań zaostrzających globalne nierówności.

68.Jakie cechy wyróżniają społeczeństwa informacyjne?

Społeczeństwo informacyjne – tym terminem określa się społeczeństwo, w którym towarem staje się informacja traktowana jako szczególne dobro niematerialne, równoważne lub cenniejsze nawet od dóbr materialnych. Przewiduje się rozwój usług związanych z 3P (przechowywanie, przesyłanie, przetwarzanie informacji). Cechy charakterystyczne społeczeństwa informacyjnego to m.in.: • Wysoko rozwinięty sektor usług, przede wszystkim sektor usług nowoczesnych (bankowość, finanse, telekomunikacja, informatyka, badania i rozwój oraz zarządzanie). W niektórych krajach w tym sektorze pracuje przeszło 80% zawodowo czynnej ludności, przy czym sektor usług tradycyjnych przekracza nieznacznie 10%. • Gospodarka oparta na wiedzy. • Wysoki poziom scholaryzacji społeczeństwa. • Wysoki poziom alfabetyzmu funkcjonalnego w społeczeństwie. • Postępujący proces decentralizacji społeczeństwa. • Renesans społeczności lokalnej. • Urozmaicanie życia społecznego.

69.Jakie są cechy charakterystyczne społeczeństwa konsumpcyjnego?

Społeczeństwo konsumpcyjne – choć trudno tu o jednoznaczną definicję, z powodu wielości opinii i ekstensywności tematu, to można przyjąć, że jest to społeczeństwo nowoczesne, w którym nadrzędnym celem - ze względu na zwiększenie się jakości życia względem czasów dawniejszych, jest konsumpcja, zaś polityka, moralność społeczna i obyczaje, podporządkowują się jej

70.Czym charakteryzuje się kultura konsumpcyjna?

Z pojęciem społeczeństwa konsumpcyjnego wiąże się nierozerwalnie pojęcie kultury konsumpcyjnej, określanej też jako kultura ponowoczesna. Na podstawie bogatej literatury przedmiotu możemy powiedzieć, że jej cechą charakterystyczną jest zachęcanie do konsumpcji dóbr ze względu na ich wartość symboliczną; raczej jako znaków niż jako przedmiotów o wartości użytkowej.

71.Jakie są podstawowe założenia społecznej odpowiedzialności korporacji w ujęciu dwóch teorii; stakeholder i shareholders value?

Znaczącą implikacją zarządzania z perspektywy stakeholder jest widoczny wpływ zawartych w nim narzędzi na zmiany wewnętrzne w korporacjach, reinterpretacje ich polityki oraz procesu planowania. Grupy kierownicze są zobligowane do brania pod uwagę szerszej perspektywy działania niż perspektywa zwykłych udziałowców (posiadaczy akcji). Muszą analizować oczekiwania i potencjalne zachowania większej liczby aktorów społecznych biorących udział w tych działaniach, zwłaszcza wtedy, gdy projektują strategiczne cele dla swoich organizacji. Koncepcję stakeholders value można sprowadzić do orientacji na maksymalizację zysku z perspektywy korzyści dla jednej grupy - akcjonariuszy. Zysk jest tu celem ekonomicznym, a zarazem społecznym. Mimo rozbieżności ze społecznym interesem, efekt zysku jest dobrem nadrzędnym w wymiarze etycznym i społecznym - „powinnością i obowiązkiem organizacji”, jej nadrzędną właściwością. Zgodnie z tą koncepcją menadżerowie, a szczególnie kierownictwo naczelne korporacji, muszą dbać o interes firmy, a tym samym utrzymywać równowagę pomiędzy sprzecznymi oczekiwaniami zainteresowanych grup.

79.Jakie są podstawowe koncepcje adaptacji kulturowej?

Możemy zatem wyróżnić trzy podstawowe koncepcje adaptacji kulturowej: • szoku kulturowego (culture shock), • stadialnego przystosowania (curve of adjustment), • uczenia się kultury (culture learning). W koncepcji szoku kulturowego autorzy koncentrowali się głównie na społeczno-psychologicznych konsekwencjach różnic kulturowych, z którymi musi się zetknąć osoba obca w danym społeczeństwie. Pierwsze miesiące pobytu jednostki w nowych otoczeniu społecznym opisywane są w kategoriach stresu, poczucia niedostosowania do otoczenia, lęku przed niepowodzeniem, poczucia dezorientacji oraz dążeń ucieczkowych. Wszystkie te elementy składają się na sytuację, która na gruncie psychologii określona jest jako sytuacja trudna. Przystosowanie się jednostki do nowego otoczenia społecznego wymaga więc od niej zwiększonego wysiłku, również emocjonalnego, zmiany sposobu zachowania, reorientacji własnych dążeń i stylu życia. Koncepcja „stadialnego przystosowania”, zgodnie z którą proces adaptacji do nowych warunków środowiska społecznego nie składa się z samych trudności i stresów. Można w tym procesie odnaleźć sytuację związane z intensywnym przeżywaniem sukcesów, korzystnym zbiegiem okoliczności, satysfakcją płynącą z kontaktu z nowymi ludźmi i pobytem w nowym, ciekawym miejscu. Koncepcja „uczenia się kultury”, której ambicją teoretyczną jest stworzenie ogólnych ram integrujących dla wcześniej analizowanych koncepcji. W koncepcji tej podkreśla się, iż osoba chcąca zaadoptować się do nowej kultury musi nabyć umiejętności odczytywania nowych wzorów zachowań i stosowania ich w kontaktach z członkami zbiorowości, do której wchodzi. Proces adaptacji rozumiany jest tutaj jako swoisty proces uspołecznienia, w którym zarówno „obcy”, jak i „swoi” będą tolerancyjne traktować wzajemne odmienności, nie podejmując działań prowadzących do asymilacji kulturowej.

80.Jakie jest trojakie rozumienie konfliktu społecznego?

W literaturze socjologicznej terminowi temu odpowiadając trzy różne pojęcia. I tak mamy konflikt jako: • strukturalną sprzeczność interesów grupowych (wojny, rewolucje, strajki, debaty, parlamenty) • specyficzny rodzaj wrogich interakcji (walka, współzawodnictwo itp.) • rodzaj „psychicznego napięcia” między stronami konfliktu (rodzaj wrogich, często deklarowanych postaw manifestowanych w zachowaniach)

81.Jakie są podstawowe fazy konfliktu społecznego?

Faza sprzeczności. Faza napięcia społecznego. Wyraża się ona najczęściej w zbiorowych niezadowoleniu, poczucia zagrożenia. Fazy I i II niekiedy określa się łącznie jako sytuację trudną. Faza racjonalizacji sprzeczności, czyli próba ich wyjaśnienia i uzasadnienia. W tej fazie pojawiają się już ostre podziały między poszczególnymi grupami społecznymi zamieszkanymi w konflikt, uniemożliwiające ich współdziałanie. Faza walki. W tej fazie jedna ze stron podejmuje próbę rozwiązania powstałych sprzeczności, nieporozumień i wrogości przez podjęcie walki, która może przybrać różne formy. Faza eliminacji konfliktu. Eliminacja konfliktu i przejście do tzw. normalizacji sytuacji nastąpić może dzięki uzyskaniu pełnego zwycięstwa przeciwnikiem lub też wyczerpaniu się wszystkich uczestników konfliktu walką, co wiążę się z ich dążeniem do zawarcia ugody.

82.Jakie są tradycyjne, a jakie nowoczesne metody rozwiązywania konfliktów społecznych?

W tradycyjnym podejściu do rozwiązywania konfliktów, stosowanym również przy konfliktach przemysłowych, mówi się o czterech formach czy metodach rozwiązywania konfliktu społecznego. Są to kompromis, arbitraż, odwlekania i pokojowe współistnienie. Kompromis. Jest najczęściej stosowany przy rozwiązywaniu przez jednostki i grupy występujących konfliktów. Opiera się on na założeniu, że obie strony dojdą do porozumienia, jeżeli tylko każda z nich zadowoli się osiągnięciem częściowego spełnienia swych żądań. Arbitraż (osąd osoby trzeciej). W tym przypadku mamy najczęściej do czynienia z odwołaniem się do prawodawstwa (przepisów prawnych) i narzuceniem woli wspólnego zwierzchnika czy też sądu. Rozpatrywane są tutaj argumenty obydwu stron zaś decyzję wydaje się w sposób właśnie arbitralny, czyli rozstrzygający i decydujący. Odwlekanie. Stanowi tradycyjną, dość subtelną metodę, ale zazwyczaj mało skuteczną. Strony konfliktu odwlekają podjęcie konkretnych działań i oczekują, że zmiany w środowisku zewnętrznym lub sam los pomogą rozwiązać konflikt. Pokojowe współistnienie. Polega przede wszystkim na tłumieniu wszelkich sprzeczności i nieporozumień z jednej strony, z drugiej zaś na podkreślaniu konkretnych, wspólnych obszarów działań czy też celów. W nowoczesnym podejściu do konfliktu, który traktowany jest przez jego obie strony jako zadanie (problem do rozwiązania). Są to: interwencja, spotkania poświęcone rozwojowi organizacji, wymiana wizerunków. Interwencja (a nie osąd) strony trzeciej (lub osoby), która podejmuje się roli bezstronnego mediatora, katalizatora wzajemnych niechęci stron konfliktu. Spotkania poświęcone rozwojowi organizacji, w ramach której rozgrywa się konflikt społeczny. Wymiana wizerunków, polegająca na tym, że każda ze stron dowiaduje się, jak jest postrzegana przez drugą stronę.

83.Jakie są główne, psychologiczne mechanizmy intensyfikujące konflikt?

Psychologiczne mechanizmy uruchamiane w procesie walki. Racjonalizacja post-factum, w której najważniejszym argumentem na rzecz naszego dalszego zaangażowania w konflikt jest fakt, że już jesteśmy w niego zaangażowani. Chęć redukcji dysonansu poznawczego, przejawiająca się w gotowości do ponoszenia dalszych poświęceń mających doprowadzić do pokonania przeciwnika. Błędne koło strachu, to rosnące poczucie zagrożenia wraz z rozwojem konfliktu. Pułapka sytuacyjna wynika z przekonania, że dalsza eskalacja walki w stosunku do strony przeciwnej powinna spowodować jej wycofanie się z konfliktu.