Mikroekonomia Begg matreaus

Usługa

Takie działanie, które może zaspokajać potrzeby konsumenta jedynie w trakcie ich wykonywania.

Najważniejszy problem ekonomiczny

Rozwiązanie sprzeczności między nieograniczonymi potrzebami ludzkimi w zakresie dóbr i usług a ograniczonymi zasobami niezbędnymi do ich wytwarzania (praca, maszyny, surowce).

Zasób rzadki (ograniczony)

Cechuje się tym, że przy cenie równej zeru popyt nań przewyższa dostępną podaż.

Dochód narodowy

Suma dochodów jego mieszkańców.

Podział dochodu

Pokazuje proporcje, w jakich dochód jest dzielony między różne grupy lub jednostki.

Prawo malejących przychodów

Każdy następny zatrudniony w gałęzi zwiększa jej produkcję w stopniu mniejszym niż jego poprzednik.

Krzywa możliwości produkcyjnych

Przedstawia – przy każdej wielkości produkcji jednego dobra – maksymalną, możliwą produkcję drugiego dobra.

Koszt alternatywny danego dobra

Ilość innego dobra, z którego trzeba zrezygnować, aby możliwe stało się wytworzenie dodatkowej jednostki tego pierwszego dobra.

Produkcja efektywna

Ma miejsce wtedy, kiedy zwiększenie produkcji jednego dobra możliwe jest tylko pod warunkiem zmniejszenia produkcji innego.

Rynek

Zwięzła nazwa procesu prowadzącego do tego, że decyzje gospodarstw domowych dotyczące konsumpcji różnych dóbr, decyzje przedsiębiorstw o tym, co i jak wytwarzać, oraz decyzje pracowników dotyczące tego, jak wiele i dla kogo pracować, zostają wzajemnie uzgodnione dzięki odpowiednim dostosowaniom cen.

Wolne rynki

Takie, w których działanie państwo nie ingeruje.

„Niewidzialna ręka”

Koncepcja, zgodnie z którą jednostka kierująca się własnym interesem, działając w warunkach wolnego rynku, jest zdolna dokonywać społecznie efektywnej alokacji zasobów.

Gospodarka mieszana

Państwo i sektor prywatny współuczestniczą w rozwiązywaniu problemów gospodarczych.

Ekonomia pozytywna

Zajmuje się obiektywnym, naukowym objaśnianiem zasad funkcjonowania gospodarki.

Ekonomia normatywna

Dostarcza zaleceń opartych na subiektywnych sądach wartościujących.

Przedmiot analizy mikroekonomicznej

Szczegółowe badanie indywidualnych decyzji, odnoszących się do pojedynczych towarów.

Makroekonomia

Kładzie nacisk na wzajemne związki zachodzące w gospodarce jako całości.

Produkt krajowy brutto (PKB)

Wartość wszystkich dóbr i usług, wytworzonych w gospodarce w danym okresie.

Wskaźnik cen

Miernik zmian przeciętnego poziomu cen dóbr i usług w gospodarce.

Stopa bezrobocia

Odsetek siły roboczej pozostającej bez pracy, ale jej poszukującej.

Model

Zawiera założenia upraszczające, dotyczące sposobów zachowania się ludzi.

Dane

Fakty opisujące zachowania podmiotów gospodarczych.

Prawo behawioralne

Zależność teoretyczna, która w długim okresie jest potwierdzana dowodami empirycznymi.

Dane przekrojowe

Pokazują, jakie wartości przyjmuje analizowana zmienna u poszczególnych osób lub ich grup w określonym momencie.

Wskaźnik

Wyraża względną wartość danej zmiennej, odniesioną do jej wartości w okresie podstawowym.

CPI

Cunsumer price index – wskaźnik cen detalicznych.

Stopa inflacji

Roczna stopa zmiany poziomu CPI.

Zmiana procentowa

Zmiana absolutna podzielona przez poziom danej wielkości w roku wyjściowym, a następnie pomnożona przez 100.

Stopa wzrostu zmiennej

Jest to zmiana procentowa jej poziomu w danym okresie.

Ekonometria

Dział ekonomii zajmujący się mierzeniem związków między badanymi wielkościami przy wykorzystaniu danych ekonomicznych.

Ceteris paribus

Pozostałe czynniki niezmienione.

Rynek

Mechanizm koordynujący zachowania nabywców i sprzedawców, uczestniczących w procesie wymiany dóbr oraz usług.

Popyt

Ilość dobra, jaką nabywcy są gotowi zakupić przy różnym poziomie ceny.

Podaż

Ilość dobra, jaką sprzedawcy są gotowi zaoferować przy różnym poziomie ceny.

Cena równowagi

Cena zrównująca wielkość zapotrzebowania z ilością oferowaną.

Krzywa popytu

Obrazuje zależność między ceną a wielkością zapotrzebowania przy innych czynnikach niezmienionych.

Krzywa podaży

Ukazuje zależność między ceną a ilością oferowanego towaru przy innych czynnikach niezmienionych.

Wzrost cen dóbr substytucyjnych zwiększa popyt na dane dobra

Wzrost cen dóbr komplementarnych zmniejsza popyt na to dobro.

Dobro normalne (zwykłe)

Takie dobro, na które popyt wzrasta wraz ze wzrostem dochodu.

Dobro niższego rzędu

Takie dobro, na które popyt maleje przy wzroście dochodu.

Metoda statyki porównawczej

Polega na tym, że zmieniamy jedną z wielkości przyjmowanych dotąd za stałe i badamy wpływ tej zmiany na cenę równowagi oraz odpowiadającą jej wielkość sprzedaży.

Co kryje się za krzywą podaży?

Technika, koszty produkcji, działalność regulacyjna państwa.

Wolny rynek

Umożliwia ustalanie się cen wyłącznie w wyniku gry popytu i podaży.

Ustanowienie ceny maksymalnej jest skuteczne

Gdy jest ona niższa od ceny równowagi rynkowej. Tak ustalona cena zmniejsza wielkość podaży i prowadzi do wystąpienia nadwyżki popytu, chyba, że państwo dostarczy brakującą ilość danego dobra.

Cena minimalna

Musi być ustalona powyżej ceny równowagi rynkowej.

Elastyczność cenowa popytu

Stosunek względnej (procentowej) zmiany wielkości zapotrzebowania na dane dobro do względnej zmiany jego ceny.

Wysoka elastyczność

Elastyczność popytu osiągająca duże wartości ujemne.

Popyt elastyczny

Gdy jego elastyczność cenowa jest mniejsza od -1.

Popyt nieelastyczny

Gdy jego elastyczność przyjmuje wartości między -1 i 0.

Elastyczność równa jedności

Elastyczność popytu dokładnie -1.

Mieszana elastyczność cenowa popytu na dobro i względem zmian ceny dobra j

Relacja między względną zmianą zapotrzebowania na dobro i a względną zmianą cena dobra j.

Elastyczność dochodowa popytu

Stosunek względnej zmiany wielkości zapotrzebowania na określone dobro do względnej zmiany dochodu.

Dobra normalne (zwykłe)

Charakteryzują się dodatnią elastycznością dochodową popytu.

Dobra niższego rzędu

Mają ujemną elastyczność dochodową popytu.

Dobra luksusowe

Mają elastyczność dochodową wyższą od jedności.

Dobra podstawowe

Mają elastyczność dochodową niższą od jedności.

Elastyczność podaży =

procentowa zmiana ilości oferowanej/ procentowa zmiana ceny.

Ograniczenie budżetowe

Opisuje różne koszyki (kombinacje ilościowe) dóbr dostępne dla konsumenta. Wskazuje maksymalną ilość jednego dobra, którą możemy kupić przy określonej nabywanej ilości drugiego dobra.

Krańcowa stopa substytucji filmów posiłkami

Jest to liczba filmów, z których musi zrezygnować konsument, jeżeli chce zwiększyć o jednostkę liczbę posiłków, nie zmieniając łącznej użyteczności.

Malejąca krańcowa stopa substytucji

Przy stałej sumie użyteczności dodatkowe jednostki jednego dobra można pozyskiwać kosztem coraz mniejszych ilości drugiego dobra.

Krzywa obojętności

Obrazuje wszystkie kombinacje dwu dóbr, dające konsumentowi taką samą całkowitą użyteczność.

Konsument wybiera taki koszyk dóbr

Przy którym linia ograniczenia budżetowego jest styczna do krzywej obojętności.

Ścieżka wzrostu dochodu

Pokazuje, jak pod wpływem wzrostu dochodu konsumenta zmienia się wybierany przez niego koszyk dóbr.

Efekt substytucyjny zmiany cen

Dostosowanie popytu do samej zmiany relacji cen.

Efekt dochodowy

Dostosowanie popytu do zmiany realnego dochodu.

Rynkowa krzywa popytu

Suma indywidualnych krzywych popytu wszystkich konsumentów nabywających określone dobro.

Użyteczność krańcowa dobra

Przyrost całkowitej użyteczności uzyskiwany dzięki zwiększeniu konsumpcji tego dobra o jednostkę, przy danym poziomie konsumpcji pozostałych dóbr.

Malejąca użyteczność krańcowa dobra

Każda dodatkowa jednostka dobra dostarcza konsumentowi coraz mniejszych przyrostów całkowitej użyteczności.

Koszt krańcowy (marginal cost)

Jest to wzrost kosztów całkowitych, wywołany wzrostem produkcji o jednostkę.

Utarg krańcowy (marginal revenue)

Wzrost utargu całkowitego, wywołany zwiększeniem produkcji o jednostkę.

Metoda wytwarzania technicznie efektywna

Nie istnieje inna metoda wytwarzania danej wielkości produkcji, która zużywa mniej jednego czynnika produkcji i nie więcej innego czynnika.

Technologia

Określona metoda łączenia czynników produkcji w procesie wytwarzania dóbr.

Technika

Zbiór wszystkich znanych technologii.

Postęp techniczny

Nowa technologia, która pozwala na wytwarzanie danej wielkości produkcji przy niższym niż poprzednio poziomie nakładów.

Długi okres

Czas niezbędny do dostosowania do nowych warunków wszystkich rodzajów czynników produkcji w przedsiębiorstwie.

W krótkim okresie

Przedsiębiorstwo jest w stanie tylko częściowo dostosować czynniki produkcji do nowych warunków.

Długookresowy koszt całkowity

Stanowi minimalny koszt wytwarzania różnych wielkości produkcji wówczas, gdy przedsiębiorstwo jest w stanie dostosować wszystkie czynniki produkcji.

Długookresowy koszt krańcowy

Przyrost długookresowego kosztu całkowitego w sytuacji, gdy wielkość produkcji na trwałe zwiększa się o jednostkę.

Korzyści ze skali produkcji

Występują wtedy, kiedy długookresowe koszty przeciętne spadają wraz ze wzrostem rozmiarów produkcji.

Minimalna skala efektywna (MES)

Taki najmniejszy poziom produkcji, przy którym krzywa LAC osiąga minimum.

Globalizacja

Polega na pogłębiającej się międzynarodowej współzależności rynków krajowych, które wcześniej były od siebie o wiele bardziej oddzielone.

Rynek doskonale konkurencyjny

Taki rynek, na którym zarówno sprzedający, jak i kupujący uznają, że ich działania nie wpływają na poziom ceny rynkowej.

Utarg krańcowy w warunkach konkurencji doskonałej

Cena.

Zysk normalny

Zysk ekonomiczny wynosi zero. Zysk księgowy pokrywa wówczas tylko koszt alternatywny kapitału i czasu właściciela.

Przedsiębiorstwo krańcowe w gałęzi

Nie osiąga zysków i nie ponosi strat.

Monopolista

Jedyny faktyczny i potencjalny dostawca produktu wytwarzanego w określonej gałęzi.

Producent działający w warunkach konkurencji niedoskonałej

Musi się pogodzić z tym, że popyt na jego wyroby maleje wraz ze wzrostem ceny, a cena zależy od ilości wytwarzanych i sprzedawanych produktów.

Gałąź, w której panuje konkurencja monopolistyczna

Składa się z wielu przedsiębiorstw, wytwarzających produkty będące bliskimi substytutami. Każde przedsiębiorstwo ma ograniczoną możliwość wpływania na ceny własnych produktów.

Wskaźnik koncentracji N firm

Udział N największych przedsiębiorstw w sprzedaży tej gałęzi.

Gra

Sytuacja, w której racjonalne decyzje nieuchronnie zależą od siebie.

Strategia

Plan gry, opisujący, jak gracz będzie działał, czyli, jakie posunięcia wykona w każdej wyobrażalnej sytuacji.

Równowaga Nasha

Stan, kiedy każdy z graczy wybiera najlepszą strategię przy danych strategiach innych graczy.

Strategia dominująca

Najlepsza strategia gracza, niezależnie od tego, jaką strategię wybiorą rywale.

Krańcowy produkt pracy

Dodatkowa wielkość produkcji uzyskana w wyniku zatrudnienia dodatkowego pracownika przy założeniu, że nakłady innych czynników produkcji pozostają niezmienne.

Wartość krańcowego produktu pracy (MVPL)

Dodatkowy utarg uzyskany w wyniku sprzedaży produktu wytworzonego przez dodatkowego pracownika.

Zasób siły roboczej

Ogół jednostek pracujących lub poszukujących zatrudnienia.

Stopień aktywności zawodowej

Odsetek danej grupy ludności w wieku produkcyjnym, wchodzący w skład zasobu siły roboczej.

Kapitał ludzki

Nagromadzony przez pracownika zasób wiedzy fachowej, doświadczenia i umiejętności. Daje on możliwość uzyskiwania w przyszłości wyższych dochodów.

Ekonomia dobrobytu

Zajmuje się problemami normatywnymi. Jej celem nie jest opis sposobu działania gospodarki, lecz ocena tego, czy działa ona dobrze.

Alokacja jest efektywna w sensie Pareta

Jeśli niemożliwe jest przejście do innej alokacji, która polepszyłaby położenie niektórych ludzi bez szkody dla innych.