HISTORIA FILMU jszewczyk

Szwenk

szybki, energiczny ruch kamerą, najczęściej najazd, odjazd, panorama lub np. ruch prowadzący do rozmazania obrazu. To także nazwa rączki głowicy, na której zamontowana jest kamera, umożliwiającej operatorowi wykonywanie pożądanego ruchu. Od tego słowa pochodzi żargonowe określenie operatora kamery - "szwenkier". W żargonie operatorów może również oznaczać filmowanie kamerą "z ręki".

Kadr

1. podstawowy element filmu złożony z ciągu nieruchomych pojedynczych zdjęć, które w trakcie projekcji dają złudzenie ciągłości ruchu; 2. pojedyncza klatka filmowa; 3. rama filmowanego obrazu; 4. wybrany wycinek filmowanego przedmiotu widziany w celowniku kamery, będący elementem kompozycji ujęcia i sceny; 5. plastycznie skomponowany obraz filmowy tak, by filmowany obiekt był odpowiednio usytuowany w polu widzenia kamery.

Ujęcie

1. jednostka filmu zawierająca się między dwoma cięciami montażowymi; 2. ciągła akcja sfilmowana od momentu włączenia kamery do jej wyłączenia; 3. najmniejsza montażowa całość będąca samodzielną sceną lub niesamodzielnym elementem jej konstrukcji Wirażowanie - barwienie czarno-białej taśmy filmowej w celu oddania nastroju przedstawianej sceny (np. wrażenia nocy lub ciepła).

Sekwencja filmowa

Zamknięta kompozycyjnie pod względem dramaturgicznym część filmu złożona z fraz montażowych (scena).

Kamera subiektywna POV

Ustawienie kamery z pozycji głównego bohatera, pozwala widzowi na utożsamienie się z bohaterem, przyjęcie jego oceny zjawisk i przeżywanie jego przeżyć. Znamienną cecha kamery filmowej jest także jej ruchliwość, nadanie akcji filmowej dynamizmu, co niejako angażuje widza bezpośrednio.

Kamera obiektywna

Obraz pokazany z dystansu.

MacGuffin

coś (np. przedmiot, wydarzenie, często nie związane z tematem), co popycha naprzód akcję, ma istotne znaczenie dla rozwoju fabuły filmu; termin ukuty przez brytyjskiego reżysera Alfreda Hitchcocka.

Kino autorskie

Reżyser wymaga od widza samodzielnej interpretacji podjętego tematu, nie podaje rozwiązania na tacy. Stwarza w ten sposób warunki dla przetrwania filmu jako sztuki i wykorzystuje tworzącą się z potrzeb co poniektórych odbiorców niszę rynkową.

Kino gatunków

Wszelki przejaw kina zamkniętego w ramy jakieś, z reguły komercyjnej konwencji filmowej. Horror, thriller, sensacja, przygodówka, mordobicie, komedia (i jej odmiany), science fiction, film akcji - to są przedstawiciele kina gatunków.

Benshi

Osoba udźwiękawiająca niemy film w czasie rzeczywistym (na żywo). Sztuka ta narodziła się w Japonii i jedynie tam była kultywowana do czasu narodzin kina ze ścieżką dźwiękową. Do zadań benshi należała narracja, podkładanie głosu do kwestii wypowiadanych przez aktorów oraz akompaniament i wszelkiego rodzaju efekty akustyczne

Gendai-geki

japońskie dramaty współczesne, których akcja rozgrywała się po roku 1868.

Jidai-geki

japoński gatunek filmu historycznego, na ogół (choć nie zawsze) przedstawiane są tu przygody feudalnych wojowników – samurajów (np. filmy Akiry Kurosawy: "Siedmiu Samurajów" czy "Ran"); jest to gatunek dramatyczny poruszający problematykę moralną, a także poszukujący zbieżności pomiędzy współczesnością a wydarzeniami historycznymi.

Shomin-geki

gatunek filmu japońskiego opowiadający o zwykłych ludziach i ich codziennych problemach. Najczęściej rozgrywały się w niezamożnym środowisku wielkomiejskim i utrzymane były w tonie melodramaty lub gorzko-słodkiej komedii. Najwybitniejszym twórcą Shomin-Geków, był Yasujiro Ozu ("Tokijska opowieść", "Dzień dobry"). Głównym motywem kina Ozu jest motyw przemijania. Najważniejszą kategorią, kategoria Mu - kategoria pustki, w znaczeniu filozoficznym i w obrazowej reprezentacji.

Chambara

japoński film samurajski, dosł. "film z walkami na miecze"; gatunek, którego celem jest przede wszystkim dostarczenie rozrywki, czy to poprzez filmy akcji, czy też filmy przygodowe; ich hollywoodzki ekwiwalent to westerny oraz filmy płaszcza i szpady

Szkoła szwedzka (ok. 1916-23)

- przełomowy nurt w szwedzkim kinie niemym, który zdobył światowe uznanie pod koniec I wojny światowej i w okresie tuż po niej. Cechy charakterystyczne: - ogromna rola Natury - niezwykła na warunki kina niemego powaga problematyki moralnej i psychologicznej - zamiłowanie do szwedzkiej literatury (większość filmów była ekranizacjami dzieł skandynawskich pisarzy) - przełomowe podejście do problemu ekranowej adaptacji literatury (zamiast streszczać znaną książkę, jak to do tamtej pory czyniono, filmowcy szwedzcy zaczęli szukać środków, jak oddać jej klimat i prawdziwy sens przy użyciu środków ekranowych) Główni twórcy: - Victor Sjöström (Seastrom w USA) - Mauritz Stiller (odkrył i przywiózł do Hollywood Gretę Luisę Gustafson znaną później jako Garbo)

Awangarda radziecka (poł. lat 20.)

– twórcy poszukujący rozwiązań w dziedzinie: - filmu dokumentalnego: "Kino-Oko" (1924), "Szósta część świata" (1926), "Człowiek z kamerą" (1928) D. Wiertowa - filmu fabularnego o komediowej bądź sensacyjnej stylizacji: "Niezwykłe przygody Mr Westa w krainie bolszewików" (1924), "Promień śmierci" (1925) L. Kuleszowa - swoiście stylizowanej burleski, korzystającej z cyrkowego ekscentryzmu. Tzw. Fabrykę Ekscentrycznego Aktora (FEKS) reprezentowali G.M. Kozincew i L.Z. Trauberg: "Przygody Oktiabryny" (1924), "Miszka walczy z Judeniczem" (1925).

Awangarda francuska

ugrupowania: impresjonistów, zwolenników czystego kina oraz surrealistów. Impresjoniści (I poł. lat 20. - L. Delluc, G. Dulac, M. L’Herbier, J. Epstein) dążyli do oddziaływania nastrojem obrazu, refleksami świetlnymi, zwolnionym gestem aktorskim, poezją wizualną. Zwolennicy czystego kina (określani niekiedy dadaistami) wprowadzali alogiczną grę wizualną, opartą na ruchach przedmiotów i kształtów geometrycznych ("Balet mechaniczny" (1924) F. Légera) lub na pozbawionych sensu powiązaniach montażowych ("Antrakt" (1924) R. Claira). Surrealiści z L. Buńuelem na czele ("Pies andaluzyjski" (1928, wspólnie z S. Dali)) wprowadzali struktury narracyjne oparte na luźnej, niekontrolowanej grze skojarzeń (nie zawsze pozbawionej głębszych znaczeń).

Ekspresjonizm (koniec I Wojny Światowej do początku lat 30.)

nurt kina niemieckiego cechujący się niezwykła ekspresją i oprawą plastyczną, reżyserzy-ekspresjoniści sięgali często po historie niesamowite bądź z wątkami irracjonalnymi, bądź tylko z kryminalnym, ale zawsze przyprawionymi elementami tajemniczości i mrocznej aury. Wyróżniamy dwa nurty ekspresjonizmu: Nurt fantastyczny - najczęściej filmy grozy, spowite aurą tajemniczości, obłędu, z pojawiającymi się zjawami, koszmarami nocnymi i atmosferą opadającą na bohatera niczym pajęczyna. Najważniejsze z nich to: "Gabinet Doktora Caligari" (1919) Roberta Wiene, "Dr Jekyll i Mr Hyde" i "Nosferatru - symfonia grozy" (1922) Friedricha Wilhelma Murnau, "Metropolis" (1926) Fritza Langa. Nurt społeczno-psychologiczny (Kammerspfielm) - opowiadał o kłopotach, samotności, samobójstwach, obłędach i tragediach rodzinnych. Piętnował obojętność świata wobec ludzkich problemów. Ogólnie cechowała go niewiara w człowieka. Najważniejsze z nich to: "Schody Kuchenne" (1921) Leopolda Jessnera, "Szyny" (1921) i "Noc Sylwestrowa" (1924) Lupu Picka, "Portier z Hotelu Atlantic" (1924) Friedricha Wilhelma Murnau.

Film noir (lata 40. do poł. lat 50.)

"czarny film" gangsterski. Filmy noir kręcone na taśmie czarno-białej, odznaczały się mroczną atmosferą, niepokojącą tajemnicą, charakterystyczną grą światła i cienia, specyficznymi postaciami - detektyw w filcowym kapeluszu i długim płaszczu, femme fatale z idealnym makijażem i papierosem w ręku, gangsterami w tle. Przykładowe filmy i ich twórcy: "Sokół Maltański" (1941) Johna Hustona, "Casablanca" (1942) Michaela Curtiza, "Kobieta w oknie" (1945) Fritza Langa. Niektórzy krytycy uznający "czarny film" nie za nurt, lecz za gatunek filmu amerykańskiego, zaliczają do niego także późniejsze filmy detektywistyczno-gangsterskie, cechujące się mroczną atmosferą (neo noir).

Neorealizm włoski (lata 40. - pocz. lat 50.)

ruch artystyczny powstały jako sprzeciw wobec faszyzmu. W filmach neorealistycznych ukazywano konflikty i dramaty zwykłych ludzi, urastające, dzięki bogactwu obserwacji i prawdzie psychologicznej do wielkich uogólnień. Kierunek powstał w wyniku zainteresowania twórców rozliczeniami wojennymi a także problemami społecznymi pierwszych lat powojennych. Ważne filmy to: "Rzym, miasto otwarte" (1945) Roberto Rosselliniego, "Złodzieje rowerów" (1948) Vittorio De Sica.

Szkoła polska (poł. lat 50. do poł. lat 60.)

nazwa nadana przez francuskich krytyków filmowych kierunkowi polskiego kina, rozwijającego się w latach 1955-1965. Charakteryzował się on inspiracjami włoskim neorealizmem, analizowaniem skutków drugiej wojny światowej oraz charakterystyką indywidualnych postaw i polskich mitów narodowych. Czołowi reżyserzy to: Jerzy Kawalerowicz, Kazimierz Kutz, Stanisław Różewicz, Andrzej Wajda, Wojciech Jerzy Has, Tadeusz Konwicki, Stanisław Lenartowicz, Andrzej Munk, Czesław Petelski, Jerzy Zarzycki Ich filmy to m.in.: "Kanał" (1956) i "Popiół i diament" (1958) Wajdy, "Nikt nie woła" (1960) Kutza, "Zezowate szczęście" (1960) Munka

Nowa fala (przełom lat 50. i 60.)

Zjawisko masowego startu reżyserskiego grupy inteligentnych debiutantów we Francji. Grupa ta w szczególności rekrutowała się spośród dokumentalistów i krytyków filmowych. Byli skupieni wokół miesięcznika Andre Bazina "Cahiers du Cinema". Wytworzył się wtedy fenomen "kinofilii", czyniąc z oglądania filmów zbiorowy rytuał, sposób życia i pokoleniową pasję. Nowa Fala była buntem przeciwko ograniczeniom "starego kina", spowodowanym stronami czysto technicznymi (lekkimi kamerami, stuprocentową rejestracją dźwięku oraz światłoczułymi taśmami) oraz stronami psychospołecznymi - estetyką rozluźnienia kina klasycznego dopasowanego do tempa życia i nowymi normami etycznymi panującymi w aktualnym świecie. Były to filmy naznaczone piętnem jednej osobowości i jej oryginalnego stylu. Głównymi cechami nowofalowej sztuki filmowej stała się swobodna konstrukcja dramaturgiczna, unikanie zdrowego rozsądku w motywacji działań bohaterów, naturalność akcji oraz jej ścisły związek z miejscem akcji. Reżyserzy nowej fali z grupy dokumentalistów: Alain Resnais, Agnes Varda, Henri Colpi.

Cyberpunk (lata 80. do dziś)

nurt, który skupia się na ludziach i otaczającej ich zaawansowanej technologii komputerowej i informacyjnej, niekiedy połączony z różnego rodzaju zamieszaniem w społeczeństwie (np. stan wojenny); koncentruje się najczęściej na mrocznej stronie wpływu technologii na człowieka. Istotnym jest połączenie człowieka z maszyną, od cybernetyki, przez całkowicie sztuczne ciała na zwykłym uzależnieniu człowieka od techniki w podstawowych czynnościach dnia powszedniego. Regułą w tym gatunku jest występowanie korporacji i firm o niezwykle rozległych wpływach. Często cyberpunk przedstawia przyszłość jako świat niegościnny, gdzie cywilizacja koncentruje się w odciętych miastach, gdzie wolność i swoboda została poświęcona pod pozorem obrony ludzkości. Najważniejsze filmy to: "Tetsuo - Człowiek z Żelaza" (1989) Shinya Tsukamoto, "Łowca androidów" (1982) Ridleya Scotta, animowane "Akira" (1988) Katsuhiro Ōtomo i "Ghost in the Shell" (pierwsza część 1995) Mamoru Oshiiego.

Początki kina – Lumière, Méliès

Najwcześniejsze urządzenia będące przodkami kinematograficznych to camera obscura i laterna magica (latarnia czarnoksięska). Ta ostatnia jest prapradziadkiem projektorów do slajdów. Istniały też różnego rodzaju aparaty optyczne do pokazywania ruchomych obrazków - stroboskop, zoetrop, praksinoskop, fenakistiskop. Pierwszy aparat do utrwalania scen ruchomych (tzw. kinetoskop) zbudował w 1892 roku Thomas Alva Edison. Podobne urządzenie (kinematograf - patent z 13 lutego 1894) skonstruowali bracia Auguste i Louis Lumière. Upowszechniło się ono na początku XX wieku, ściągając na projekcje objazdowe i szybko powstających kinoteatrów wielkie rzesze sympatyków nowej, X muzy. Pierwsza publiczna projekcja wykonanego kinematografem filmu odbyła się 28 grudnia 1895 roku w paryskim Salonie Indyjskim Grand Cafe, gdy wyświetlono dwuminutowy obraz pt. „Wyjście robotnic z fabryki w Lyonie”, a później m.in.: „Śniadanie”, „Polewacz polany” i „Wjazd pociągu na stację w La Ciotat”. Data ta oficjalnie uznawana jest za moment narodzin kina. Nowinka przyjęła się zarówno w Europie, jak i za oceanem. Pomimo faktu, iż pierwszy był Edison, to jednak lepiej opracowany wynalazek braci Lumière szybko znalazł wielu zwolenników. Początkowo rejestrowano wydarzenia dokumentalne („Wjazd pociągu na stację”, „Śniadanie dziecka” braci Lumière). I chociaż za pierwszy, inscenizowany film fabularny uznaje się „Polanego ogrodnika” z roku 1895, to dopiero na początku XX wieku zaczęto tworzyć filmy opowiadające jakieś historie, nie zaś tylko odtwarzające realne wydarzenia. Pionierem takich filmów był Georges Méliès, autor „Podróży na Księżyc” z 1902 roku. Méliès wykorzystał po raz pierwszy triki i efekty specjalne. Lata przed I wojną światową to okres supremacji kina francuskiego. Kinoteatry zatrudniają wieloosobowe orkiestry, K. Pathe zakłada towarzystwo, które nie sprzedaje filmów, ale je wypożycza. W 1910 roku wyświetlony zostaje we Francji jeden z pierwszych „nowoczesnych” filmów, w którym grają aktorzy Komedii Francuskiej. Jest to początek końca anonimowości wykonawców i reżyserów.

Władysława Starewicza

W czerwcu 1910 r. w Kownie, w swojej małej, domowej pracowni Władysław Starewicz dokonał oryginalnego eksperymentu. Zafascynowany różnorodnością i bogactwem form i kształtów świata owadów postanowił najciekawsze i najwspanialsze okazy filmować. Wybór padł na unikalne żuki jelonki, mieszkańców puszczy litewskiej, których zwyczajami interesował się od dawna. Kiedy chciał sfilmować walkę żywych żuków o samicę, okazało się, że po zapaleniu reflektorów zamierały one w bezruchu. Wpadł więc na pomysł żeby uśpić owady, oddzielić ich rogi i kończyny od tułowia, po czym zamocować je spowrotem na cienkich drucikach. Tak spreparowane lalki ubrał w kostiumy i dał im do rąk rapiery. Walkę samców o siedzącą samicę filmował Starewicz na tle stylizowanej dekoracji, dzieląc ruch na poszczególne fazy i wykonując zdjęcia klatka po klatce. Starewicz stworzył pierwszy w historii ośmiominutowy film lalkowy pt. „Piękna Lukanida”, który przyniósł młodemu twórcy rozgłos i pieniądze. Premiera filmu o żukach jelonkach odbyła się w Moskwie 26 marca 1912 r. Po premierze niektórzy krytycy pisali o tresowanych owadach występujących w filmie. Inne z jego filmów to: „Konik Polny i Mrówka”, „Noc Przed Bożym Narodzeniem” czy „Zemsta Operatora”.

kino dokumentalne Dzigi Wiertowa

Dżiga Wiertow (1896-1954) - radziecki scenarzysta, reżyser filmowy, twórca idei kroniki filmowej, jeden z najwybitniejszych dokumentalistów w dziejach kina. Pierwsze materiały filmowe zaczął montować w październiku 1917 r. w wieku 22 lat dla moskiewskego komitetu kinowego. W latach 1922-1924 kierował eksperymentatorską grupą Kino-Oko, wydającą m.in. pismo „kinoprawda”. Podstawowym celem Wiertowa, o którym wiele pisał w swoich esejach było „uchwycenie w filmie prawdy”, pokazywanie fragmentów rzeczywistości, które zebrane razem mają większą wartość niż to, co można zobaczyć gołym okiem. Wiertow wierzył w wyższość kamery filmowej nad okiem ludzkim. Krytykował film fabularny, który uważał za „opium dla mas”. W 1922 roku ogłosił z członkami grupy Kino-Oko radykalny manifest, negujący rozrywkowe kino zachodnie przedstawiające wyidealizowany świat burżuazji oraz postulujący filmowanie zwykłych, prostych ludzi. Dużo uwagi poświęcał montażowi filmowemu, wprowadzając w swoich filmach nowatorskie techniki i nie stroniąc w późniejszych filmach od formalnych eksperymentów. Po pojawieniu się filmu dźwiękowego, eksperymentuje z dźwiękiem, np. w filmie „Entuzjazm” dźwięki zarejestrowane w kopalniach Donbasu są zmontowane w rytmiczną, dźwiękową symfonię. Twórczość Wiertowa ograniczyło oficjalne uznanie w ZSRR socrealizmu i wzrost popularności filmu fabularnego. W latach 30. jego filmy mają problemy w Rosji, niektóre zostają zatrzymane przez Stalina za zbytnią gloryfikację postaci Lenina. Po utracie możliwości niezależnego tworzenia filmów, Wiertow ograniczył swoją działalność do montażu kronik filmowych. Do jego filmów należą m.in.: - „Kino-Prawda” (1922) - cykl 23 15-minutowych tygodników filmowych, dokumentujących życie porewolucyjnej Rosji - „Człowiek z kamerą” (1929) - poetycki obraz Moskwy, Odessy i Kijowa lat 20., obserwowanych od wczesnych godzin rannych do godzin szczytu; film rozpoczyna widok pustej sali kinowej, kończy sekwencja pokazująca widzów kinowych oglądających „Człowieka z kamerą”

D.W. Griffith, (1875-1948)

amerykański reżyser i producent filmowy z okresu kina niemego. Do historii kinematografii przeszedł jako twórca wielkich epickich dzieł, często nawiązujących do nieodległej historii Stanów Zjednoczonych. Wraz z Charlesem Chaplinem, Mary Pickford i Douglasem Fairbanksem był współzałożycielem pierwszej niezależnej wytwórni filmowej United Artists (1919). Nakręcił ponad pół tysiąca filmów (głównie jedno- i dwuaktówek), wypromował wiele gwiazd kina (m.in. Lillian Gish), zasłynął kontrowersyjnym filmem „Narodziny narodu” z 1915 roku. Jego następcy cenili go przede wszystkim za to, że jako genialny samouk był mistrzem opowiadania i filmowych środków wyrazu. Wprowadził on montaż równoległy, czyli przeplatanie ze sobą różnych wątków. Film „Narodziny narodu” wywołał ogromne kontrowersje ze względu na swoją jawnie rasistowską treść. Była to opowieść z czasów amerykańskiej wojny secesyjnej, dla której podstawą były dwie powieści Thomasa Dixona, Jr. – ówczesnego piewcy Ku-Klux-Klanu. Biali mieszkańcy południa zostali tam przedstawieni jako prawi właściciele ziemscy, a czarni niewolnicy jako pełni dzikich instynktów burzyciele ładu. Murzynów grali odpowiednio ucharakteryzowani biali aktorzy (norma w tamtych czasach) i w związku z tym stworzyli postaci wyjątkowo stereotypowe. Pomniejsze role przydzielone Afroamerykanom nie miały znaczenia. Choć zamysłem reżysera wcale nie było stworzenie filmu rasistowskiego (chciał on ukazać pewne ciemne oblicze przemocy), to dyskusja nad filmem trwa do dziś. W 1993 r. film trafił do Narodowego Rejestru Filmów USA, choć towarzyszyły temu ogromne protesty przywódców czarnej społeczności. Niemniej jednak film był ogromnym sukcesem finansowym. Zarobił ogromną jak na owe czasy kwotę 20 mln dolarów. D.W. Griffith był też reżyserem o niespotykanym do tej pory rozmachu artystycznym. Jego film „Intolerance” w pierwotnej wersji miał aż 72 godziny projekcyjne. Reżyser w końcu ograniczył się do trzech. Film był tak długi, bowiem opowiadał jednocześnie aż cztery niezależnie dziejące się historie, z których każda nadawałaby się na długi serial historyczny. Jego najwazniejsze filmy: - „Narodziny narodu” (1915) - „Intolerance” (1916)

George Orson Welles (1915-1985)

amerykański reżyser, producent, scenarzysta i aktor filmowy. Początkowo grał w sztukach teatralnych, a także tworzył słuchowiska radiowe dla CBS, adaptując znane utwory literackie, m.in. „Wojnę światów” Herberta Georga Wellsa, która wśród słuchaczy została odebrana jako rzeczywisty reportaż inwazji Marsjan na Ziemię i wzbudziła w New Jersey panikę. Najsłynniejsze jego dzieło to „Obywatel Kane”, w którym zagrał także rolę tytułową, film ten zapewnił mu nieśmiertelność na kartach historii kina. Fabuła to historia kariery i tragedii magnata prasowego Charlesa Fostera Kane'a (w tej roli sam Welles). Po śmierci Charlesa Fostera Kane'a, potężnego magnata prasowego (postać wzorowana na Williamie Randolphie Hearscie), pewien reporter podejmuje się zrekonstruowania i opisania jego biografii. Dziennikarz, poprzez serię wywiadów z ludźmi z otoczenia swojego bohatera, odkrywa powoli jak skomplikowaną osobowością był ten enigmatyczny i na pozór pozbawiony skrupułów w robieniu kariery człowiek. Film był nowatorski, zarówno pod względem technicznym (zastosowanie obiektywu szerokokątnego), jak i narracyjnym (m.in. „przezroczysty” montaż i montaż wewnątrzkadrowy). Środki tu zastosowane, są w dzisiejszym kinie środkami formalnymi. Nie został doceniony przez amerykańską publiczność. Przerósł ich oczekiwania, nigdy wcześniej nie opowiadano filmów wstecz, tj. od śmierci bohatera do momentu jak do tego doszło. Na ekrany europejskie dotarł w 1947 roku i dopiero wtedy został doceniony. Jest to jeden z najważniejszych filmów światowego kina.

Montaż

techniczna operacja filmowa polegająca na połączeniu co najmniej dwóch kadrów (dwóch oddzielnych ujęć), przy którym ostatni kadr ujęcia poprzedzającego zostaje sklejony z pierwszym kadrem kolejnego ujęcia. Metody montażu: - montaż równoległy, czyli dwie akcje oddalone od siebie w przestrzeni ukazane są poprzez przeplatanie ze sobą ujęć raz jednego, raz drugiego wątku (pomysł D. W. Griffitha) - montaż przyspieszony, np. ruch samochodu można przyspieszyć przez mnożenie coraz krótszych ujęć - montaż zdarzeń, czyli łączenie ujęć opisujących to samo miejsce i czas - montaż skojarzeń, czyli takie łączenie ujęć by ich następstwo wywoływało określone skojarzenia (np. jeśli po ujęciu jadącego szybko kierowcy nastąpi ujęcie stojącego przy drodze policjanta, w widzu zrodzi się skojarzenie: policjant za chwilę zatrzyma kierowcę) - montaż atrakcji, czyli wzmocnienie znaczenia jednego obrazu przez umieszczenie go w sąsiedztwie innego obrazu, niekoniecznie odnoszącego się do tego samego wydarzenia (pomysł Siergeja Eisensteina) - montaż intelektualny, polegający na wprowadzeniu za pomocą obrazu i dźwięku abstrakcyjnego pojęcia bez potrzeby wyjaśniania go (pomysł Siergeja Eisensteina) Metody te można łączyć. Montaż może organizować obrazy w czasie.

Ujęcie ustanawiające

ujęcie miejsca akcji zrealizowane w planie ogólnym.

Typaż

Angażowanie jako aktorów zwykłych ludzi.

Styl zerowy

styl przekazu w filmie polegający na poprowadzeniu narracji w sposób niezwracający uwagi widza na formę, skupiający ją na treści.

Dogma 95

(duń. Dogme 95) − manifest artystyczny duńskiej awangardowej grupy twórców filmowych, podpisany 20 marca 1995. Dogma 95 to rodzaj deklaracji, którą złożyli w pubie w Kopenhadze: Thomas Vinterberg, Lars von Trier, Kristian Levring i Søren Kragh-Jacobsen. Jej naczelną myślą są słowa: "Kino to człowiek wobec samego siebie, a nie tylko aktor przed kamerą".

Postmodernistyczny film

charakteryzuje się wysokim stopniem metaświadomości twórczej; odwołuje się najchętniej do standardowych przedstawień wizualnych, innych filmów, komiksów, reklamy, wideoklipów; za reprezentacyjne postmodernistyczne filmy uchodzą dzieła D. Lyncha: Blue Velvet (1986), Dzikość serca (1989), Miasteczko Twin Peaks (1989). Cechy postmodernistycznego filmu: mnogość perfekcyjnie zrealizowanych efektów, piękne zdjęcia i muzyka; kwestionowanie znaczeń i związków przyczynowo-skutkowych; odwołanie się do współczesnej kultury amerykańskiej, jej tradycji, New Age i schematów kultury masowej. Wśród twórców europejskich za najwybitniejszego filmowego postmodernistę uchodzi P. Greenaway: Kontrakt rysownika (1982), Brzuch architekta (1987), Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek (1989). Postmodernistyczny film charakteryzuje nastrój dekadencji i wyrafinowana forma, szczególna uroda plastyczna – obrazy filmowe przywołują motywy z dziejów malarstwa, rzeźby, architektury. Inne typowe filmy tego nurtu: Batman T. Burtona i Kto wrobił królika Rogera R. Zameckisa – w całości zbudowane z cytatów klasyki filmowej, posługujące się pastiszem i eklektyzmem gatunkowym.