Fiszki stworzone przez prywatnego użytkownika mogą zawierać błędy. Sprawdzone materiały znajdziesz tutaj.
Dramat – odmiany, elementy strukturalne, kategorie estetyczne
26
Zaloguj się aby móc dodawać zestawy do swojego konta i uczyć się ich regularnie.
W zestawie znajdują się podstawowe pojęcia dotyczące dramatu: jego odmian, elementów strukturalnych oraz związanych z nim kategorii estetycznych. Opanowanie tych zagadnień ułatwia poruszanie się w obrębie tekstów dramatycznych: ich lekturę, analizę i interpretację. Zestaw może być szczególnie przydatny uczniom gimnazjów i liceów, zwłaszcza podczas powtarzania materiału do egzaminów kończących dany etap edukacji, lecz także podczas codziennej pracy z tekstem.
pytanie
odpowiedź
akt
część utworu dramatycznego, która obejmuje względnie samodzielny etap akcji, zwykle zamknięty zdarzeniem ważnym dla jej późniejszego biegu
decorum
zasada stosowności, wyznaczająca normy właściwego zharmonizowania poszczególnych elementów dzieła literackiego: odpowiedniość jego stylu (słownictwa, składni, wiersza) wobec treści, sytuacji odbiorcy oraz wyznaczników dramatu
dialog
podstawowa i niezależna forma wypowiedzi w dramacie; słowny składnik scenicznej akcji; wymiana zdań między co najmniej dwiema postaciami
didaskalia
tekst poboczny, czyli instrukcje dotyczące realizacji scenicznej dzieła pochodzące od autora dramatu lub reżysera; tekst ów zawiera też charakterystyki bohaterów, informacje o miejscu akcji, układzie przestrzeni itp.
drama
utwór sceniczny, który nie odpowiada regułom klasycystycznej tragedii i komedii; stosowano go w Polsce w oświeceniu i na początku XIX w.
dramat
jeden z trzech głównych (obok liryki i epiki) rodzajów literackich, traktowany często jako gatunek sztuki syntetycznej, wielotworzywowej – zarówno literackiej, jak i teatralnej
dramat groteskowy
gatunek dramatu uprawiany zwłaszcza w obrębie teatru absurdu; fabuła rozwija się przez sytuacje absurdalne (ale niemające charakteru fantastycznego); postaci cechuje groteskowość; często stosowane są chwyty czarnego humoru, pure nonsensu i parodii
dramat romantyczny
gatunek dramatu odrzucający normy dramaturgii klasycystycznej; utwory te odznaczały się eklektyzmem – swobodnie łączono w nich elementy dramatyczne z epickimi i poetyckimi, realizm z fantastyką, sceny zbiorowe z fragmentami lirycznymi, tragizm z komizmem, wzniosłość z groteską itd.
eksodos
u Arystotelesa końcowa pieśń chóru w tragedii
ekspozycja
sytuacja przedstawiona w punkcie wyjścia fabuły dramatycznej; wprowadza odbiorcę w świat postaci, konflikt i problematykę utworu
epeisodion
część tragedii, w której występują bohaterowie
epilog
ostatnia partia utworu; zawarte są w niej informacje o późniejszych losach postaci (już po zakończeniu się zdarzeń fabularnych)
intryga
zawikłanie fabuły: przebiegłe i skryte działania postaci skierowane przeciw innym postaciom – mające postawić je w kłopotliwej sytuacji, pokrzyżować ich plany, wprowadzić je w błąd itd.; wywołuje lub potęguje konflikt, przez co ukierunkowuje bieg akcji
jednoaktówka
utwór dramatyczny w jednym akcie, zwykle komedia o zwartej fabule i wyraźnie zarysowanych postaciach
komedia
gatunek dramatu, do którego należą utwory o pogodnej tematyce i żywej akcji, zamkniętej pomyślnym rozwiązaniem; operuje środkami komizmu słownego, postaci i sytuacji
konflikt
napięcie pomiędzy przeciwstawnymi usiłowaniami różnych postaci; uruchamia i podtrzymuje akcję
monodram
utwór dramatyczny, w którym występuje tylko jeden monologujący bohater, wypowiedź swoją zwracający do publiczności teatralnej, jakiegoś domniemanego audytorium lub do konkretnej osoby nieobecnej na scenie
monolog
nieprzerwana wypowiedź jednej osoby, będąca formalnie i znaczeniowo samodzielną całością
odsłona
część utworu dramatycznego obejmująca taki odcinek akcji, który rozgrywa się w określonej przestrzeni scenicznej; zmiana dekoracji wyznacza kolejne odsłony w obrębie aktu
parodos
w teorii Arystotelesa składnik kompozycyjny tragedii; pieśń wykonywana przez chór; przedstawia historię poprzedzającą akcję
prolog
składnik kompozycyjny tragedii, który znajduje się na początku utworu i wprowadza w jego tematykę
stasimon
u Arystotelesa część tragedii, w której chór wykonuje pieśń
tekst główny (polilog)
zbiór wszystkich wypowiedzi postaci występujących w danym utworze dramatycznym, zarówno dialogów, jak i monologów
tragedia
gatunek dramatu obejmujący utwory, w których siłą napędową akcji jest nieprzezwyciężalny konflikt między dążeniami bohatera a wyższymi wartościami; bohater tragedii jest z góry skazany na klęskę
tragikomedia
gatunek dramatyczny obejmujący utwory powstałe z połączenia elementów właściwych tragedii z pierwiastkami o charakterze komediowym
zasada trzech jedności
trzy podstawowe reguły dramaturgii klasycyzmu, wywiedzione z Poetyki Arystotelesa, dotyczące budowy fabularnej dramatu: -jedność miejsca (cała fabuła rozgrywa się w tej samej przestrzeni), -jedność czasu (nie dłużej niż doba), -jedność akcji (jednowątkowy układ zdarzeń)
Fiszki stworzone przez prywatnego użytkownika mogą zawierać błędy. Sprawdzone materiały znajdziesz tutaj.nowy test
Jesteś nauczycielem? Chciałbyś łatwo tworzyć kartkówki, krzyżówki, itd.? Chciałbyś mieć więcej opcji (m.in. ilość i rodzaj pytań, ładny wydruk)? Napisz do nas: szkola@fiszkoteka.pl
Odkryj wszystkie pary w najmniejszej liczbie ruchów!
0
kroków
wypróbuj za darmo
