Fiszki stworzone przez prywatnego użytkownika mogą zawierać błędy. Sprawdzone materiały znajdziesz tutaj.
"-izmy" - prądy literackie, tendencje obyczajowe, kierunki filozoficzne
30
Zaloguj się aby móc dodawać zestawy do swojego konta i uczyć się ich regularnie.
Zestaw zawiera definicje prądów literackich, tendencji obyczajowych, kierunków filozoficznych, czasem też postaw i wzorców zachowań. Dzięki zwięzłemu wyjaśnieniu haseł, definicje są przystępne i znacznie ułatwiają pierwszy kontakt z nowym słowem, a także wyczulają na obecność tych pojęć w tekstach literackich. Zestaw może być świetną pomocą naukową podczas powtarzania wiadomości. Przyda się gimnazjalistom i licealistom.
pytanie
odpowiedź
antropocentryzm
pogląd filozoficzny i religijny, według którego człowiek stanowi centrum i cel wszechświata
autotematyzm
pisanie o sztuce pisarskiej w ogóle lub opisywanie powstawania danego utworu literackiego
bajronizm
zespół tendencji literackich i ideowych w twórczości pisarzy romantyzmu ukształtowany przez oddziaływanie biografii i twórczości G. Byrona; wyrażał się w: -kształtowaniu bohatera literackiego jako indywidualisty i outsidera, -podejmowaniu zainicjowanych przez Byrona gatunków literackich (powieść poetycka, poemat dygresyjny), -praktykowaniu ironii romantycznej
behawioryzm
kierunek w amerykańskiej psychologii zakładający, że jej jedynym zadaniem jest opis ludzkich zachowań; w międzywojniu oddziałał na literaturę
dandyzm
tendencja obyczajowa ukształtowana w Anglii na początku XIX w.; była wyrazem buntu przeciwko mieszczańskiemu światu; wyrażała się w wyszukanej elegancji i ekstrawagancji; znalazła wyraz m.in. w twórczości O. Wilde’a
dekadentyzm
kierunek w literaturze francuskiej końca XIX w.; zapowiadał symbolizm i wpłynął na literaturę końca wieku; kreował wzorzec osobowy artysty negującego wartości mieszczańskie, zwykle nieprzystosowanego do świata estety
egzystencjalizm
kierunek w filozofii ukształtowany pod koniec XIX w. (S. Kierkegaard); w literaturze egzystencjalizm interesował się absurdem jako elementem sytuacji człowieka i dokonywanymi przez niego wyborami moralnymi i ideowymi
eklektyzm
przejmowanie elementów różnych stylów nieskładających się na dzieło jednolite i stylistycznie harmonijne
ekspresjonizm
kierunek stosowany we wszystkich dziedzinach sztuki; kładł nacisk na ekspresję, czyli wyraz; chętnie posługiwał się symbolem, hiperbolą i groteską; kwestionował dotychczasowe postacie gatunków literackich; łączył sprzeczności
franciszkanizm
tendencja w literaturze nawiązująca do Kwiatków św. Franciszka z Asyżu; bohaterem literackim jest człowiek prosty, żyjący w zgodzie z naturą, cieszący się życiem
humanizm
ruch umysłowy zapoczątkowany we Włoszech na początku XIV w.; przejawiał się w zainteresowaniu klasyczną starożytnością; w sensie szerokim humanizm to wszelkie poglądy uznające człowieka wraz z jego potrzebami duchowymi i materialnymi za najwyższą wartość
impresjonizm
nurt w sztuce, który kładł nacisk przede wszystkim na wrażenie podmiotu; w powieści oznaczał rozluźnienie rygorów kompozycyjnych, subiektywizację narracji i opisu oraz koncentrację na momencie, a nie trwaniu; w liryce faworyzował formy pieśniowe i teksty o luźnej kompozycji
katastrofizm
zespół tendencji w kulturze XX w, wyrażający się w przekonaniu o jej kryzysowym charakterze, załamaniu dotychczasowych systemów wartości oraz braku perspektyw rozwoju; łączy wizje apokaliptyczne z obrazami współczesnego świata
klasycyzm
prąd literacki rozwijający się we Francji od XVII w.; nawiązywał programowo do estetyki i sztuki czasów starożytnych, postulował zatem ład i harmonię we wszystkich dziedzinach sztuki
libertynizm
ruch umysłowy powstały we Francji w XVII w., rozwijający się głównie w oświeceniu; przeciwstawiał się autorytetowi religii i utrwalonym wzorcom społeczno-obyczajowym; głosił swobodę w wyborze norm etycznych, niezależność myśli oraz ideał życia zgodnego z naturą
marinizm
jeden z nurtów dworskiej poezji baroku; dążył do doskonałości formalnej, posługiwał się grą słowną i konceptem; nazwa pochodzi on nazwiska włoskiego poety Giambattisty Marino
mesjanizm
koncepcja przypisująca określonym jednostkom lub grupom misję zbawienia ludzkości; idea mesjanizmu pojawia się w Starym Testamencie
naturalizm
kierunek w powieści i dramacie nawiązujący do realizmu; postulował zbliżenie literatury do nauk eksperymentalnych; podejmował tematy codzienne i nie unikał scen drastycznych; przyczynił się do zniesienia ograniczeń dotyczących budowy powieści
oniryzm
konwencja, w której ukazuje się rzeczywistość na kształt snu lub odwołuje się do snu jako motywu literackiego
petrarkizm
nurt w literaturze europejskiej powstały pod wpływem twórczości XIV-wiecznego poety włoskiego Francesco Petrarki; zapoczątkował nowy typ poezji miłosnej, w której wybranka jest przedmiotem idealizacji
postmodernizm
ruch intelektualny i artystyczny zapoczątkowany w Stanach Zjednoczonych; rozwija się w opozycji do wcześniejszych ideałów i stylów kultury nowoczesnej; dąży do zniesienia ograniczeń w sztuce
prometeizm
postawa samotnego buntu przeciw bogom, siłom natury i ograniczeniom ludzkiej wolności; Prometeusz był w mitologii greckiej synem jednego z tytanów; skradł Zeusowi ogień, aby dać go ludziom, za co został ukarany wiecznym cierpieniem
realizm
kierunek ukształtowany we Francji w połowie XIX w.; wpłynął na zmianę wzorców powieści – rozwinął kompozycję zamkniętą, rozszerzył kompetencje narratora i kładł nacisk na wyjaśnienie motywacji bohaterów
sentymentalizm
prąd umysłowy i literacki związany z oświeceniem; odrzucał koncepcje racjonalistyczne i koncentrował się na analizie doznań i doświadczeń zmysłowych jednostki
surrealizm
kierunek awangardowy w sztuce ukształtowany we Francji po I wojnie światowej; miał być wyrazem buntu przeciwko wcześniejszym konwencjom i prądom literackim; postulował wyzwolenie podświadomej energii psychicznej i uwolnienie się od wszelkich ograniczeń
symbolizm
kierunek literacki ukształtowany we Francji i Belgii pod koniec XIX w.; miał posługiwać się symbolem w celu wyrażenia niewyrażalnego; istotne są tu: metaforyzacja języka, kształtowanie warstwy brzmieniowej tekstu oraz stosowanie sugestii
teocentryzm
główne założenie filozofii średniowiecza, które w centrum wszechświata i wszelkiego istnienia umieszcza Boga
turpizm
nurt poetycki, którego głównym założeniem było eksponowanie brzydoty w celu wywołania szoku poznawczego u odbiorcy; szczególnie często posługiwał się motywami śmierci, choroby, kalectwa i tandety
wallenrodyzm
postawa reprezentowana przez tytułowego bohatera powieści poetyckiej A. Mickiewicza Konrad Wallenrod (1828); bohater ten poświęcił życie w walce z wrogiem ojczyzny, przy czym metody tej walki były naganne moralnie (zdrada)
werteryzm
wzór zachowań ukształtowany na początku XIX w. za sprawą powieści J. W. Goethego Cierpienia młodego Wertera (1774); postawę tę charakteryzowały: szczególna wrażliwość emocjonalna; odrzucenie norm moralnych i ból istnienia, który często prowadził do samobójstwa
Fiszki stworzone przez prywatnego użytkownika mogą zawierać błędy. Sprawdzone materiały znajdziesz tutaj.nowy test
Jesteś nauczycielem? Chciałbyś łatwo tworzyć kartkówki, krzyżówki, itd.? Chciałbyś mieć więcej opcji (m.in. ilość i rodzaj pytań, ładny wydruk)? Napisz do nas: szkola@fiszkoteka.pl
Odkryj wszystkie pary w najmniejszej liczbie ruchów!
0
kroków
wypróbuj za darmo
