Fiszki stworzone przez prywatnego użytkownika mogą zawierać błędy. Sprawdzone materiały znajdziesz tutaj.
Średniowiecze - podstawowe informacje o epoce
28
Zaloguj się aby móc dodawać zestawy do swojego konta i uczyć się ich regularnie.
W tym zestawie znajdziesz przekrój podstawowych informacji na temat średniowiecza w sztuce, kulturze i historii. Fiszki zawierają najważniejsze daty, definicje oraz cechy charakterystyczne średniowiecznej sztuki. Zestaw przeznaczony jest zarówno dla maturzystów, jak i każdego kto chce odświeżyć swoją wiedzę o kulturze i sztuce.
pytanie
odpowiedź
Ramy czasowe średniowiecza:
od 476 roku – upadek cesarstwa zachodniorzymskiego, do 1453 roku – upadek Konstantynopola
Ramy czasowe średniowiecza w Polsce:
od 966 roku – chrzest Polski, do 1543 roku – wydanie „O obrotach sfer niebieskich” Mikołaja Kopernika
Język średniowiecza:
łacina, język Kościoła
Pierwsze uniwersytety europejskie powstały w:
Oxfordzie, Cambridge, Paryżu, Padwie, Rzymie, Orleanie, Florencji, Pizie, Pradze i Krakowie
Kiedy powstał uniwersytet w Krakowie?
1364 rok
Co odgrywało najważniejszą rolę w kulturze średniowiecza?
śmierć i życie pozagrobowe (przyczyniły się do tego liczne wojny i epidemie)
Kiedy wybuchła epidemia dżumy i jakie miała znaczenie?
Czarna Śmierć objęła w latach 1348-1350 całą Europę i zabiła 30% jej populacji
Charakterystyczne cechy średniowiecza:
teocentryzm; uniwersalizm; asceza; dualizm świata; anonimowość; pareneza; dwujęzyczność
Teocentryzm
Bóg w centrum wszystkiego
Uniwersalizm
wszystkich łączy władza chrześcijańska i zwierzchność Papieża
Asceza
wyrzekanie się przyjemności i umartwianie w celu osiągnięcia zbawienia
Dualizm świata
wszystko ma byt doczesny, materialny oraz duchowy, wieczny
Anonimowość
autorzy nie ujawniali nazwisk, unikali sławy
Pareneza
literatura parenetyczna – pouczająca, propagująca postawy godne naśladowania
Dwujęzyczność
łacina była drugim językiem całej Europy
Filozofia średniowiecza:
chrześcijańska, oparta o Biblię oraz myśl antyczną
Scholastyka
wykształcona w szkołach myśl filozoficzna, starająca się wyjaśniać rozumowo dogmaty Kościoła
Mistycyzm
zakładał możliwość osiągnięcia jedności z Bogiem poprzez intuicję i uczucia
Wybitni filozofowie średniowiecza:
św. Augustyn, św Tomasz z Akwinu
Style w sztuce średniowiecza:
romański i gotycki
Styl romański:
rzymski, XI – XIII wiek; prostota i masywność bryły, grube mury, ciężkie sklepienia, półkoliste łuki, małe i wąskie okna, wieże i półokrągłe przybudówki
Przykłady stylu romańskiego:
drzwi katedry gnieźnieńskiej ze scenami z życia św. Wojciecha, kolegiata w Tumie pod Łęczycą, kościół św. Andrzeja w Krakowie
Styl gotycki:
XII – XV wiek; lekkie, strzeliste budowle, łukowe sklepienia krzyżowo-żebrowe, wysokie filary, duże okna o ostrych łukach i barwnych witrażach, wieloskrzydłowe ołtarze, spadziste i strome dachy
Przykłady stylu gotyckiego:
katedra Notre Dame w Paryżu, kościół Mariacki w Krakowie, ołtarz wita Stwosza, zamek rycerski w Malborku
Tematyka literatury średniowiecza:
religijno-kościelna; świecka (epika rycerska, liryka miłosna, kroniki, roczniki, satyry)
Przykład epiki rycerskiej:
Pieśń o Rolandzie; Pieśń o Cydzie; Opowieści o Tristanie i Izoldzie; Pieśń o Nibelungach; Słowo o wyprawie pułku Igora; Opowiadania o królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu
Zabytki literackie w języku polskim:
Bogurodzica; Posłuchajcie, bracia miła; Legenda o św. Aleksym; Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią; Skarga umierającego; Satyra na leniwych chłopów; Wiersz o zachowaniu się przy stole (Przecław Słota); Historyja o chwalebnym zmartwychwstaniu Pańskim (Mikołaj z Wilkowiecka)
Polscy kronikarze średniowieczni:
Gall Anonim; Wincenty Kadłubek; Jan Długosz
Fiszki stworzone przez prywatnego użytkownika mogą zawierać błędy. Sprawdzone materiały znajdziesz tutaj.nowy test
Jesteś nauczycielem? Chciałbyś łatwo tworzyć kartkówki, krzyżówki, itd.? Chciałbyś mieć więcej opcji (m.in. ilość i rodzaj pytań, ładny wydruk)? Napisz do nas: szkola@fiszkoteka.pl
Odkryj wszystkie pary w najmniejszej liczbie ruchów!
0
kroków
wypróbuj za darmo
