Fiszki stworzone przez prywatnego użytkownika mogą zawierać błędy. Sprawdzone materiały znajdziesz tutaj.
Komórka i tkanki
78
Zaloguj się aby móc dodawać zestawy do swojego konta i uczyć się ich regularnie.
W zestawie znajdują się pojęcia związane z budową komórki i tkanek, takie jak np. mitochondrium, jądro komórkowe, cytoplazma, rybosomy, tkanka łączna. Ich znajomość przyda się każdemu, kogo czeka matura z na poziomie rozszerzonym albo sprawdzian z biologii. Zestaw świetnie nadaje sie do szybkiego potórzenia materiału z zakresu komórka i tkanki.
pytanie
odpowiedź
komórka
podstawowy element strukturalny i czynnościowy organizmów. Może stanowić samodzielny organizm.
makroelementy
pierwiastki niezbędne do życia, mające nakwiększy udział w budowie organizmu (powyżej 0,01% suchej masy każdy; łacznie ponad 99% całkowitej masy organizmu). Uczestniczą w budowie związków organicznych np. węgiel, wodór, tlen, azot, siarka, fosfor
mikroelementy
pierwistki których udział w budowie organizmu jest nieznaczny (poniżej 0,01% suchej masy organizmów) czasem wręcz śladowy, ale sa one nieodzowne.
aminokwasy
podstawowe związki budujące białka.
aminokwasy egzogenne
aminokwasy których organizm nie potrafi samodzielnie wytwarzać, musi je dostarczać razem z pokarmem.
aminokwasy endogenne
aminokwasy które organizm sam wytwarza z dostepnych związków i pierwiastków w wątrobie.
wiązanie peptydowe
wiązanie łączące ze soba dwa aminokwasy w białku.
funkcje białek
budulcowa, katalityczna, transportowa, regulatorowa, odpornościowa
rodzaje białek
proste, złozone (chromoproteiny, nukleoproteiny, fosfoproteiny, metaloproteiny, glikoproteiny, lipoproteiny)
chromoproteiny
rodzaj białek połączonych z barwnikami np. hem w hemoglobinie.
nukleoproteiny
białka połączone z kwasami nukleinowymi.
fosfoproteiny
białka połączone z reszta kwasu fosforowego.
metaloproteiny
białka połączone z metalami.
glikoproteiny
białka w połączeniu z cukrami.
lipoproteiny
białka połączone z tłuszczami.
cukrowce
grupa związków organicznych o znacznym stopniu zróżnicowania. Zbudowane z węgla, wodoru i tlenu. Związki mające budowę łańcuchową lub pierścieniową. W swojej cząsteczce posiadają liczne grupy hydroksylowe ialdehydowa lub ketonowa (aldoza, ketoza)
monosacharydy
cukry proste, zbudowane z 3 do 7 atomów węgla, posiadają jedną grupę aldehydowa lub ketonowa, do innych wegli dołączone są grupy hydroksylowe. Występują w formie pierścieniowej lub łańcuchowej.
dwucukry
disacharydy, powstają przez połączenie dwóch cząsteczek cukrów prostych
oligosacharydy
zbudowane z 3 do 10 cząsteczek cukrów prostych, głównie występują u roślin
polisacharydy
polimery o budowie łańcuchowej prostej lub rozgałęzionej, nierozpuszczalne w wodzie.
tłuszcze
nierozpuszczalne związki organiczne w wodzie, estry wyższych kwasów tłuszczowych i gliceryny.
tłuszcze nasycone
tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, nasycone, o stałej konsystencji wyjątek tran rybi
tłuszcze roślinne
tłuszcze pochodzenia roślinnego, oleje (wyjątek masło kakaowe), tłuszcze nienasycone.
kwasy nukleinowe
polimery zbudowane z nukleotydów, DNA i RNA
plazmatyczne składniki komórki
części żywe komórki, błona komórkowa, cytozol, jądro komórkowe, mitochondria, lizosomy, aparat Golgiego, plastydy, siateczka sródplazmatyczna, błona otaczająca wodniczkę.
nieplazmatyczne
płyn zawarty w wakuoli, ściana komórkowa.
błona komórkowa
struktóra otaczająca komórkę, zbudowana z białek i tłuszczy (podwójna warstwa)
cytoplazma
płynna faza komórki, koloid, woda a w niej rozpuszczone białka, tłuszcze, cukry , sole mineralne i inne substancje.
jądro komórkowe
największa struktura komórkowa, zawiera materiał genetyczny i przekazuje go komórkom potomnym.
rybosomy
twory zbudowane z białek i RNA, składają się z dwóch podjednostek małej i dużej.
siateczka śródplazmatyczna
retikulum endoplazmatyczne, zestaw błon wewnętrznych, dzielących komórkę na komory, cysterny, kanały itp. Dzielimy na retikulum szorstkie i gładkie. (retikulum szorstkie z rybosomami, gładkie bez rybosomów), sprawia że w komórce obok siebie mogą przebiegać dwa przeciwstawne procesy.
aparat Golgiego
twór błoniasty, wygląda jak stos odwróconych talerzyków, modyfikuje, sortuje, pakuje i przekazuje związki chemiczne, głównie białka i lipidy.
lizosomy
małe kuliste pęcherzyki, zawierają enzymy trawienne, odpowiadają za wewnątrzkomórkowe trawienie materiału popbranego w drodze fagocytozy lub pinocytozy.
ściana komórkowa
martwa ściana komórki, występuje tylku u roślin, zbudowana z celulozy. Ochrania komórkę i nadaje jej kształt.
wakuola
wodniczka, mniejsze lub większe pęcherzyki oddzielone od cytoplazmy błoną wakuolarną (u roślin nazywa się tonoplastem), utrzymuje odpowiednie uwodnienie komórki, gromadzi metabolity i substancje toksyczne.
mitochondrium
półautonomiczne organellum błoniaste. Zbudowane z podwójnej błony. Zawiera DNA i rybosomy. Wytwarza energię w postaci ATP w procesie oddychania komórkowego.
plastydy
półautonomiczne twory błoniaste, występują tylko u roślin, zawierają DNA, zbudowane z podwójnej błony. Błona wewnętrzna tworzy tylakoidy. Zawierają barwnik fotosyntetyczny np. chlorofil. Przeprowadzają proces fotosyntezy.
peroksysomy
kuliste ciałka, otoczone pojedynczą błoną. Rozkładaja nadtlenek wodoru, zachodzą w nich reakcje utleniania z udziałem cząsteczkowego tlenu.
cytoszkielet
sieć włókienek białkowych (filamentów aktynowych i pośrednich) i mikrorureczek (mikrotubul zbudowanych z tubuliny)
osmoza
przenikanie cząsteczek wody przez błony półprzepuszczalne ze środowiska o niższym stężeniu do roztworu o wyższym stężęniu.
transport aktywny
transport substancji wbrew gradientowi stężeń, wymaga energii z ATP.
transport bierny wspomagany
zachodzi przez białkowe kanały błonowe, które sa swoiste dla pewnych jonów; komórka otwiera kanały w zależności od potrzeb.
metabolizm
to całość przemian materii, całokształt reakcji chemicznych i towarzyszących im przemian energi w organizmie.
katabolizm
reakcje rozkładu złożonych zwiąków organicznych na związki prostsze.
anabolizm
reakcje syntezy związków złożonych, budulcowych, energetycznych i zapasowych.
enzymy
białka o charakterze regulatorowym, biokatalizatory, zwiększają szybkość reakcji zachodzących w organizmie, obniżają energię aktywacji.
czynniki wpływające na enzymy
temperatura, pH środowiska, inhibitory.
szlak metaboliczny
ciąg kolejnych zachodzących reakcji biochemicznych, w wyniku których powstaje określony produkt (bądż produkty)
metabolity pośrednie
związki niebędące substratem ani produktem końcowym. Umożliwiają łączenie ze sobą szlaków metabolicznych.
koenzym-A
węzeł mataboliczny, związek spajający ważniejsze szlaki metaboliczne. Zawiera grupę -SH, która reaguje z grupą karboksylową związków organicznych (powstaje acylo-CoA).
ATP
kwas adenozynotrójfosforowy, uniwersalny przenośnik energii w komórce.
fosforylacja
to proces kowalencyjnego przyłączania reszty fosforanowej (Pi) do związku chemicznego. W procesie fosforylacji powstaje np. ATP.
Rodzaje fosforylacji
substratowa, fotosyntetyczna, oksydacyjna,
cykl komórkowy
to okres od powstania komórki do końca jej podziału na komórki potomne. Zwykle trwa od kilkunastu do kilkudziesięciu godzin.
etapy cyklu komórkowego
interfaza (przerwa G1, faza S, przerwa G2) podział.
apoptoza
eliminacja zbędnych komórek. Zaprogramowana śmierć komórki.
nekroza
śmierć komórki wywołana silnymi bodżcami uszkadzającymi lub schorzeniami.
mitoza
podział komórek somatycznych, powstające komórki są identyczne z macierzystą,
mejoza
podział redukcyjny w jego wyniku powstają komórki o zredukowanej liczbie chromosomów, w wyniku mejozy powstają gamety.
cytokineza
podział cytoplazmy
etapy mitozy
profaza, metafaza, anafaza, telofaza
etapy mejozy
I podział (profaza I, metafaza I, anafaza I, telofaza I), podział II ( profaza II, metafaza II, anafaza II Telofaza II)
amitoza
podział jądra komórkowego na dwie części, często niejednakowe i nierównowartościowe pod względem zawartości chromosomów.
tkanka
zespół komórek wykazujących wspólne pochodzenie i (zwykle) podobieństwo budowy oraz pełniących okreslone funkcje w organizmie.
rodzaje tkanek roślinnych
twórcze i stałe
tkanki twórcze
merystematyczne, pierwotne (zarodkowy, wierzchołkowy, wstawowy) wtórne ( kambium, fellogen, perycykl, kallus, archesporialny)
tkanki stałe
okrywające (skórka, korek), miękiszowe (zasadniczy, spichrzowy, asymilacyjny, wodonośny, przewietrzający), wzmacniające (zwarcica, twardzica), przewodzące (drewno, łyko)
wytwory skórki
aparaty szparkowe, włoski, włośniki
przetchlinka
miejsce wymiany gazowej (cienkościenne, lużno ułożone komórki korka. Powstaje w miejscu gdzie wcześniej był aparat szparkowy)
aparat szparkowy
twór uczestniczący w wymianie gazowej, transpiracji i fotosyntezie
transpiracja
parowanie wody
tkanki zwierzęce
nabłonkowa, mięśniowa, łączna, nerwowa
rodzaje nabłonków
płaski, walcowaty, sześcienny, wielorzędowy, jednowarstwowy, wielowarstwowy
tkanka mięśniwoa
tkanka mięśniowa szkieletowa, tkanka mięśniowa sercowa, tkanka mięśniowa gładka
tkanka łączna
tkanka łączna właściwa (włóknista wiotka, zwarta, tłuszczowa, siateczkowata, zarodkowa) tkanka łączna oporowa (chrzęstna, kostna), tkanka łączna płynna (krew, limfa)
neuron
podstawowa komórka budująca tkankę nerwową
synapsa
połączenie między neurytem jednego neuronu a dendrytem następnego neuronu
rodzaje nuronów
czuciowe, ruchowe, pośredniczące, bezosłonkowe, jednoosłonkowe, dwuosłonkowe
Fiszki stworzone przez prywatnego użytkownika mogą zawierać błędy. Sprawdzone materiały znajdziesz tutaj.nowy test
Jesteś nauczycielem? Chciałbyś łatwo tworzyć kartkówki, krzyżówki, itd.? Chciałbyś mieć więcej opcji (m.in. ilość i rodzaj pytań, ładny wydruk)? Napisz do nas: szkola@fiszkoteka.pl
Odkryj wszystkie pary w najmniejszej liczbie ruchów!
0
kroków
