starożytność - antyk

stoicyzm

Ludzie nie mają wpływu na bieg wydarzeń, powinni kierować się rozumem, a nie emocjami. Dążyli do osiągnięcia umiaru i stoickiego spokoju

epikureizm

Celem jest szczęście. Chwytaj dzień (carpe Diem), ale ze złotym środkiem

sceptyzm

wszystko jest względne, nie wiemy jaka naprawdę jest rzeczywistość

katharsis

Więc poprzez śledzenie losów bohatera oraz odczucie litości i trwogi miał doznać oczyszczenia z takich emocji

sacrum i profanum

Połączenie tego co święte i to co ludzkie

mit

Opowieść przekazywana drogą ustną. Bohaterami są bogowie i Herosi

fatum

Nieuchronny, nieodwracalny los, przeznaczenie. Siła Wyższa decydująco biegu wydarzeń

mimezis

Przedstawia bohatera, z którym odbiorca może się utożsamilić

tragizm

Bohater uwikłany w sytuację, w której każda z podjętych decyzji doprowadzi do klęski

cechy eposu na przykładzie Iliady Homera - 6

1. Przedstawia przełomowe wydarzenia w życiu narodu 2. podniosły, uroczysty styl 3. wszechwiedzący, obiektywy narrator 4. Mitologiczny motywacja wydarzeń 5. porównania homeryckie 6. dwupłaszczyznowy świat przedstawiony: świat bogów i świat ludzi

Jakie wydarzenie spowodowało powstanie antycznego teatru

Święto ku czci Boga Dionizosa

Dionizje wielkie – jaki utwór

tragedia

Dionizje mały – jaki utwór

komedia

topos

Stary, powracające motyw obecne w literaturze danej epoki

Archetyp

Prawzorzec pewnej postawy

Kosmogonia

Pochodzenie świata według np. mitów

Konflikt tragiczny – Antyk

Postawienie bohatera w sytuacji bez wyjścia. Musi wybrać między dwiema równorzędnymi, ale sprzecznymi racjami.

Poezja tyrtejska (Tryteizm) – Antyk

Liryka Patriotyczna, nawołuje do walki ojczyznę, gloryfikuje męstwo

Ironia tragiczna – Antyk

Działanie mimo dobrych intencji prowadzą do katastrofy wypełnienia Fatum

horacjanizm - antyk

połączenie stoicyzmu i epikureizmu. Czerpanie radości z prostych przyjemności. Opanowanie, cnota i równowaga dążąca do: „złotego środka”

Prometeizm

Dobrowolne poświęcenie jednostki dla dobra ogółu często wbrew bogom i autorytetom. Symbolizuje Bunt, cierpienie, walka o wolność i rozwój ludzkości

idealizacja - antyk

dążenie do przedstawienia rzeczywistości w duchu ideału w starożytnej Grecji i Rzymu: harmonia, Równowaga, ład, doskonałość

Arkadia

Uważane przez płot wieku kraina wiecznego szczęścia, Ziemski raj

exegi monumentum

Duma poety z nieśmiertelności swojego dzieła, które jest trwalsze niż spiżmowy pomnik I zapowiada słowo po śmiertelną

historia Kaina i Abla

Ofiara Abla bardziej spodobała się Bogu. Kain z zazdrości o względy Abla u Boga zabił swojego brata

znamie Kaina - symbol

piętno zbrodniarza

potop - Biblia

Zesłany przez Boga (Jego gniew na ludzi); ocalali tylko Noe (dobry i bogobojny) i jego rodzinę wraz z Arką, na której były zwierzęta

Wieża Babel - Biblia

Świadomość posiadania grupowej siłę wpycha ludzi wpychał. Zaczynają mówić różnymi językami, każdy myśli o prywatnych korzyściach, zapominają o wspólnym celu. Budowla została niedokończona

Hiob

Zostaje Poddany próbie: straci cały Majątek oraz dzieci a. Nie Wyrzeka się Boga. Bóg wynagradza jego wierność, zwracając mu wszystko co utracił

hiob - archetyp

Cierpienie niezawinione

hiobowe wieści

Nagłe, tragiczne wiadomości

księga Koheleta - cytat

Vanitas vanitatum et omnia vanitas - Marność nad marnościami i wszystko marność

temat księgi Koheleta

Rozważania nad sensem ludzkiego życia – pesymistycznie. Należy szukać oparcia w Bogu, czerpać radość. Autor rozważa czym jest sens ludzkiego życia i próbuje poznać drogę do szczęścia. Bogactwo ani władza ani słowa nie mają trwałej wieczności.

alegoria - biblia

Ma dwa znaczenia: dosłowne i przenośne

Teodycea

Wykładnia biblijna dotyczące skąd bierze się zło

psalm - budowa

dwa wersy: 1. teza 2. dopelnienie

przypowieść/parabola

Krótka moralizatorską opowieść o prostej fabule i schematycznych postacie. Służy przekazaniu głębszej prawdy moralne i ukrytej w alegorycznym, symbolicznym znaczeniu

Cechy stylu biblijnego - 7

1. Podniosły, uroczysty ton wypowiedzi 2. liczne metafory i porównania 3. powtarzające się symbole i alegorie 4. inwersję 5. apostrofy i Tryb rozkazujący 7. rozpoczynanie zdań od spójników

powstanie świata - mitologia

Gaja i Uranos (Uranos spycha dzieci to Tartaru, Kronos ucieka i go zabija)

mit o Syzyfie

Plotkarz w, zostaje skazany na śmierć – każe żonie nie chować jego ciała. Więzi Tanatosa. Zostaje zesłany do Hadesu gdzie przez wieczność musi toczyć Głaz na szczyt góry

Mit o Prometeuszu

stworzył ludzi z gliny i łez, wykradł dla nich ogień. Epi metę usz otwiera puszkę Pandory – nieszczęścia i choroby. I ofiara od ludzi: kości w tłuszczu zamiast mięsa pod skórą.

Król Edyp

New castel pasterzami niemowlę aby się go pozbyć, on go uratował. Edyp jest wyśmiewany i idzie do wyroczni. Zabija ojca ożenia matkę i ma z nią dzieci.

achilles

Największy wojownik Greków. Po konflikcie z Agamemnonem wycofuje się z walki

hektor - iliada

Najdzielniejszy wojownik Troi. Umiera z rąk Achillesa

Agamemnon – Iliada

Dowódca Greków, pełen dumy co prowadzi do konfliktów z Achillesem

Patroklos – Iliada

Przyjaciel Achillesa. Jego śmierć motywuje Achillesa do powrotu na pole bitwy i zemsty na Hektorze

Priwm - Iliada

Król Troi. Po śmierci Hektora prosi Achillesa o jego ciało. Ojcowska miłość i poświęcenie

Gniew Achillesa

Spór Achillesa i Agamemnona. Agamemnon zabiera Achillesowi brankę Bryzeidę. Achilles przedtaje walczyc

Iliada konteksty

mitologiczny - ingerencja Bogów, historyczny - opis ostatniego (10-ego) roku wojny trojańskiej, filozoficzny - znaczenie przyjaźni,

Antygona - wydarzenia

Kreon wydaje zakaz grzebania Polinejkesa. Antygona skrycie go Chowa. Ismena próbuje wziąć część winy na siebie. Hajmon apeluje do rozsądku ojca (syn kreona, narzeczony Antygony). Kreon każe zamurować Antygony w grocie.

antygona - konteksty

mitologiczny - córka Edypa, filozoficzny - konfilkt tragiczny (prawo boskie, a ludzkie)