NEUROBIOLOGIA TEMAT 5

Asymetria funkcjonalna

dana funkcja na przykład język jest realizowana w różnym stopniu przez prawą i lewą półkulę

Lateralizacja

proces w którym dana półkula wyspecjalizuje się w konkretnym rodzaju przetwarzania informacji

dominacja półkulowa

jedna półkula jest wiodąca dla danej struktury na przykład lewa półkula jest wiodąca dla języka u większości ludzi

poziomy opisu asymetrii: makrostrukturalny mikrostrukturalny funkcjonalny i behawioralny

1. opisuje widoczne różnice w budowie np pewne zakręty większe w lewej półkuli niż w prawej,2. analizowanie gęstości neurytów czy mieliny, 3. obejmuje wzorce aktywności neuronalnej 4. obserwowanie różnic w zachowaniu np. przewaga używania jednej ręki

w zadaniach językowych jak na przykład generowanie czasowników dominuje

zwykle lewa pókula

w zadaniach przestrzennych jak mentalna rotacja czy ocena relacji przestrzennych dominuje

zwykle prawa półkula

Test wady

farmakologicznie uciszamy drugą półkulę i wtedy widzimy jak funkcjonuje druga jest to sposób badania asymetrii

Wskaźnik lateralizacji

różnica między aktywnością prawej a lewej półkuli podzielona przez ich sumę

asymetria funkcjonalna wykształciła się ewolucyjnie gdyby obie półkule pracowały jednocześnie w takim natężeniu i czasie to mózg musiałby

zużywać dużo więcej energii i miałby wększe ryzyko inferencji- zakłócania się procesów Specjalizacja półkul pozwala na równoległe przetwarzanie informacji dzięki temu układ nerwowy działa szybciej efektywniej i oszczędnie

Czym jest planum temporale, po jakiej stronie jest większy i z czym koreluje

to część kory skroniowej związana z przetwarzaniem dźwięków mowy U większości jest ten obszar większy po lewej stronie i koreluje z lewąpółkulowością języka

rozbudowane ciało modzelowate i lepsza łączność międzypółkulowa sprawia że między półkulami

występują mniejsze różnice funkcjonalne i mniej wyraźna lateralizacja

przy badaniach split brain(pacjenci z przecietym ciałem modzelowatym) dowiedziono

że każda półkula może działać w pewnym stopniu niezależnie

u 95% praworęcznych dominacja językowa jest w ... półkuli. tam znajdują się również obszary Broca i Wernickiego(funkcje) połączone...

lewej; obszar broki planowanie produkcji mowy, obszar Wernickiego rozumienie analiza znaczeniowa mowy...- pęczkiem łukowatym które zapewnia płynność komunikacji między rozumieniem a artykulacją

w prawej półkuli płat ciemieniowy odpowiada za... płat skroniowy za... a obszary czołowe za...

orientacje przestrzenną; prozodię i muzykę. emocje i ekspresję twarzy

największy spoidło mózgowe to... w normalnych warunkach półkule ... i żadna nie działa w pełnej...

ciało modzelowate, ze sobą współpracują, izolacji

jakie metody pozwalają na bezpośredni i dokładny pomiar aktywności neuronów?

EEG i MEG

asymetrię w EEG i MEG bada się m. in poprzez...

różnice potencjałów wywołanych ERP czyli w jaki sposób mózg reaguje na konkretne bodźce w kontekście funkcji prawej i lewej półkuli

w miarę starzenia się mózgu obserwujemy... asymterii

redukcję

jaka metoda mierzy przepływ krwi sygnał BOLD jako pośredni wskaźnik aktywności neuronalnej, czyli zmiany w natlenowaniu krwi w mózgu w danych obszarach zaangażowanych w działanie?

fMRI

na co pozwala fMRI, czym jest wskaźnik lateralizacji i w czym fMRI jest kluczowe

precyzyjnie lokalizować obszary dominujące dla języka czy ruchu wsk. lat.- jeżeli jest większy od zera to dominacja lewej półkuli jeżeli mniejszy od zera to dominacja prawej fmri kluczowe w planowaniu neurochirurgicznym i diagnostyce Afazi

Jakie metody ujawniają związki przyczynowe?

ECoG- mapowanie funkcji mózgu podczas operacji, umieszczone bezpośrednio na powierzchni mózgu,; TMS- umożliwia ocenę czy dany region jest niezbędny do wykonywania zadania

Podaj przykłady badań behawioralnych nad asymterią

testy dychotyczne(prezentacja różnych bodźców do obu uszu jednocześnie np. jeżeli osoba rozpoznaje słowa podane do prawego ucha to wtedy dominuje u tej osoby lewa półkula) czy zaniedbywanie stronne (uszkodzenie prawej półkuli ignoracja lewej przestrzeni)

DTI

obrazowanie dyfuzyjne pozwala na ustalenie gdzie i kiedy zachodzi asymetria wraz z połączeniem na przykład z EEG lub fmri

czy lateralizacja ma podstawy genetyczne i na czym polega hipoteza Geschwinda Galaburdy?

istnieje komponent genetyczny wpływający na to jak będą rozwijać się nasze półkule lub udział wielu genów o małym efekcie hipoteza -wysoki poziom testosteronu w życiu płodowym może opóźnić rozwój lewej półkuli i sprzyjać prawopółkulowej organizacji

z wiekiem obserwuje się redukcja symetrii aktywacji mózgowej reprezentuje to zjawisko model...

HAROLD - obie półkule współpracują bardziej by kompensować spadek wydajności w starszym wieku

osoby o bardziej bilateralnej czyli rozłożonej na obie półkule organizacji języka mają...

silniejsze połączenia między półkulami większe ciało modzelowate gęstsze włókna spoidowe

czy asymetria wiąże się z inteligencją

potrzebna jest równowaga i adaptacyjność sieci mózgowych ponieważ zbyt silna lub zbyt wysłała lateralizacja może obniżać efektywność poznawczą A wysoka inteligencja wiąże się z elastycznością półkul

zmniejszona asymetria struktur czołowych i ciemieniowych może być wczesnym markerem procesów...

neurodegeneracyjnych

przy uszkodzeniu lewej półkuli mogą wystąpić dwie klasyczne afazje: afazja broki i afazja Wernickiego na czym polegają?

afazja broki to zaburzenie ekspresji mowa powolna i agramatyczna zaś afazja Wernickiego to zaburzenia rozumienia mowa płynna lecz niezrozumiała

przy uszkodzeniu prawej półkuli jakie są zaburzenia językowe?

zaburzenia prozodii i emocjonalnego tonu wypowiedzi

Przy jakim zaburzeniu następuje opóźniony lub nietypowy rozwój asymetrii w obszarach językowych co utrudnia na przykład automatyzację czytania

przy dysleksji

Jakie zaburzenia lateralizacji występują przy zespole Aspergera i autyzmie?

zaburzenia komunikacji między półkulami czyli słabsza lateralizacja mowy oraz emocji

przy schizofrenii Jakie zaburzenia lateralizacji występują?

odwrócenie lub osłabienie typowych wzorców asymetrii na przykład mniejsze planun temporale po lewej stronie i zaburzenia mowy i myślenia