|
Pytanie |
Odpowiedź |
Co to jest ekonomia i czego dotyczy? rozpocznij naukę
|
|
Ekonomia jest nauką o procesach gospodarczych, która bada prawidłowości rządzące tymi procesami – tzw. prawa ekonomiczne.
|
|
|
Czym są prawa ekonomiczne? rozpocznij naukę
|
|
To stałe, powtarzające się zależności między elementami procesu gospodarowania, które ekonomia wykrywa i opisuje.
|
|
|
Na czym polega funkcja poznawcza ekonomii? rozpocznij naukę
|
|
Polega na dostarczaniu wiedzy o zjawiskach i procesach gospodarczych, ich przyczynach, skutkach i prawidłowościach. Ekonomia odpowiada na trzy kluczowe pytania: co, jak i dla kogo produkować.
|
|
|
Dlaczego w ekonomii stawia się pytanie "Co produkować"? rozpocznij naukę
|
|
Ponieważ zasoby są ograniczone, trzeba wybierać między produktami ważniejszymi i mniej ważnymi – czy kierować się tylko zyskiem, czy także potrzebami społecznymi (np. dobra publiczne).
|
|
|
Co decyduje o odpowiedzi na pytanie "Jak produkować"? rozpocznij naukę
|
|
Decyduje dostępność zasobów: w krajach rozwiniętych stosuje się technologie kapitałochłonne, w mniej rozwiniętych – pracochłonne.
|
|
|
Od czego zależy odpowiedź na pytanie "Dla kogo produkować"? rozpocznij naukę
|
|
Zależy od poziomu i struktury dochodów społeczeństwa. Bogaci kupują dobra wysokiej jakości, ubożsi – tańsze i prostsze.
|
|
|
Jaka jest funkcja aplikacyjna ekonomii? rozpocznij naukę
|
|
Polega na dostarczaniu praktycznych wskazówek podmiotom gospodarczym (gospodarstwom domowym, firmom, państwu), ułatwiających podejmowanie decyzji.
|
|
|
Czym są sądy pozytywne w ekonomii? rozpocznij naukę
|
|
To stwierdzenia oparte na faktach, które można zweryfikować, np. "inflacja obniża skłonność do oszczędzania".
|
|
|
Czym są sądy normatywne w ekonomii? rozpocznij naukę
|
|
To stwierdzenia wyrażające subiektywne wartościowanie, przekonania lub zalecenia, np. "duże różnice w dochodach są niedobre". Nie da się ich jednoznacznie zweryfikować.
|
|
|
Czym zajmuje się mikroekonomia? rozpocznij naukę
|
|
Bada poszczególne elementy gospodarki: gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, rynki produktów. Analizuje zachowania producentów i konsumentów oraz kształtowanie się cen i popytu.
|
|
|
Czym zajmuje się makroekonomia? rozpocznij naukę
|
|
Analizuje gospodarkę jako całość, badając m.in. globalną produkcję, popyt, podaż, poziom cen, zatrudnienie, inwestycje i budżet państwa.
|
|
|
Jakie są cechy potrzeb ludzkich w ujęciu ekonomicznym? rozpocznij naukę
|
|
Mają charakter społeczny i zmieniają się wraz z rozwojem społeczeństwa. Obejmują potrzeby biologiczne, materialne (np. samochód) i niematerialne (wiedza, samorealizacja).
|
|
|
Co to są produkty w ekonomii? rozpocznij naukę
|
|
To dobra i usługi będące wynikiem wydobywania, przetwarzania i przemieszczania zasobów przyrody w celu zaspokojenia potrzeb.
|
|
|
|
rozpocznij naukę
|
|
To dobra występujące w przyrodzie w postaci gotowej do zaspokojenia potrzeb, niebędące wynikiem produkcji, np. powietrze. Ich zasoby mogą się wyczerpywać.
|
|
|
Jakie są podstawowe czynniki produkcji? rozpocznij naukę
|
|
To: praca, ziemia i kapitał. Czasem dodaje się czwarty czynnik: przedsiębiorczość lub organizację.
|
|
|
Jak definiuje się pracę jako czynnik produkcji? rozpocznij naukę
|
|
To świadoma i celowa działalność człowieka, dzięki której oddziałuje on na przyrodę i ją przekształca. Praca ma charakter społeczny i rozwija samego człowieka
|
|
|
Co obejmuje czynnik produkcji "ziemia"? rozpocznij naukę
|
|
Obejmuje zasoby naturalne: ziemię uprawną, grunty pod zabudowę, lasy, wody, bogactwa naturalne. Jest ograniczony i nieodnawialny.
|
|
|
Co obejmuje kapitał jako czynnik produkcji? rozpocznij naukę
|
|
Obejmuje środki trwałe (budynki, maszyny, narzędzia, środki transportu, surowce) oraz środki finansowe (pieniądze, papiery wartościowe). Dzieli się na kapitał fizyczny i finansowy.
|
|
|
Jak definiuje się produkcję w ekonomii? rozpocznij naukę
|
|
Produkcja to działalność ludzka polegająca na wytwarzaniu różnych środków niezbędnych do zaspokojenia potrzeb ludzkich.
|
|
|
Na czym polega wymiana w procesie gospodarowania? rozpocznij naukę
|
|
Polega na przenoszeniu praw (uprawnień) do własności czynników produkcji oraz wytworzonych produktów.
|
|
|
Co to jest podział (dystrybucja) w ekonomii? rozpocznij naukę
|
|
Jest to jeden z procesów gospodarczych, obok produkcji, wymiany i konsumpcji, polegający na rozdysponowywaniu wytworzonych dóbr i usług między uczestników gospodarki.
|
|
|
Czym jest gospodarowanie? rozpocznij naukę
|
|
To procesy ekonomiczne obejmujące produkcję, podział, wymianę i konsumpcję środków zaspokojenia ludzkich potrzeb.
|
|
|
Jakie są powiązania między sferami procesu gospodarowania? rozpocznij naukę
|
|
Sfery te (produkcja, podział, wymiana, konsumpcja) są ze sobą ściśle powiązane i wzajemnie na siebie oddziałują, tworząc cykl gospodarczy.
|
|
|
Co to jest przedsiębiorstwo jako podmiot gospodarczy? rozpocznij naukę
|
|
Podmiot prowadzący działalność gospodarczą, nastawiony na osiąganie zysku, wykorzystujący czynniki produkcji do wytwarzania dóbr i usług.
|
|
|
Czym jest gospodarstwo domowe w ujęciu ekonomicznym? rozpocznij naukę
|
|
Podmiot gospodarczy, który dostarcza czynników produkcji (głównie pracy) i konsumuje dobra oraz usługi, dążąc do zaspokojenia swoich potrzeb.
|
|
|
Jaką rolę w gospodarce pełni państwo? rozpocznij naukę
|
|
Państwo jest podmiotem regulującym procesy gospodarcze, redystrybuującym dochody, dostarczającym dóbr publicznych i stabilizującym gospodarkę.
|
|
|
Czym są stosunki właśnościowe? rozpocznij naukę
|
|
To relacje między ludźmi powstające w związku z posiadaniem, użytkowaniem i rozporządzaniem czynnikami produkcji oraz wynikami działalności gospodarczej.
|
|
|
Jak definiuje się własność w ekonomii? rozpocznij naukę
|
|
Własność to zbiór efektywnie wykorzystywanych uprawnień (praw własności), które podmiot ma w odniesieniu do określonego obiektu – obejmuje korzystanie z niego i udział w decydowaniu o nim.
|
|
|
Na czym polega ekonomiczny aspekt własności? rozpocznij naukę
|
|
Polega na faktycznym korzystaniu z obiektu własności (np. czerpaniu dochodów) oraz udziale w zarządzaniu nim, niezależnie od zapisów prawnych.
|
|
|
Czym charakteryzuje się własność prywatna? rozpocznij naukę
|
|
Prawa własności są wyłączne (ekskluzywne) i dobrowolnie transferowalne. Właściciel może wyłączyć innych z korzystania i może obiekt sprzedać lub przekazać.
|
|
|
Czym charakteryzuje się własność publiczna? rozpocznij naukę
|
|
Prawa własności nie są ekskluzywne ani dobrowolnie transferowalne. Jednostka nie może wyłączyć innych z korzystania ani obiektu sprzedać (np. własność państwowa, komunalna).
|
|
|
Co to jest własność spółdzielcza? rozpocznij naukę
|
|
Forma własności pośrednia między prywatną a publiczną. Członkowie spółdzielni wspólnie użytkują obiekty, a udziały nie są w pełni transferowalne; wpływ na zarządzanie nie zależy od wielkości udziałów.
|
|
|
Czym jest własność indywidualna? rozpocznij naukę
|
|
Występuje, gdy zasób kapitału w przedsiębiorstwie należy do jednej osoby (lub rodziny). Odmianą jest własność rodzinna.
|
|
|
Czym jest własność zbiorowa? rozpocznij naukę
|
|
Występuje, gdy kapitał przedsiębiorstwa należy do grupy osób lub rodzin, np. w spółkach. Często przybiera formę spółek kapitałowych.
|
|
|
Co to jest własność międzynarodowa? rozpocznij naukę
|
|
Występuje, gdy przedsiębiorstwo należy do obywateli różnych krajów, np. w spółkach joint-venture lub korporacjach międzynarodowych.
|
|
|
Jak rozumie się własność w sensie prawnym? rozpocznij naukę
|
|
Jako stosunek między osobą (fizyczną lub prawną) a rzeczą, polegający na wyłączności posiadania, użytkowania i rozporządzania nią.
|
|
|
Jak rozumie się własność w sensie ekonomicznym? rozpocznij naukę
|
|
Jako stosunek między ludźmi, wynikający z faktycznego korzystania z czynników produkcji i ich wyników oraz zarządzania nimi, niezależnie od zapisów prawnych.
|
|
|
Co przedstawia krzywa transformacji (granica możliwości produkcyjnych)? rozpocznij naukę
|
|
Przedstawia maksymalne możliwe kombinacje produkcji dwóch dóbr przy danym poziomie techniki i zasobów. Punkty na krzywej oznaczają warianty ekonomicznie efektywne.
|
|
|
Czym charakteryzują się warianty ekonomicznie efektywne? rozpocznij naukę
|
|
To kombinacje produkcji, w których nie można zwiększyć produkcji jednego dobra bez zmniejszenia produkcji drugiego – leżą na krzywej transformacji.
|
|
|
Co oznacza różne położenie krzywej transformacji? rozpocznij naukę
|
|
Przesunięcie krzywej na zewnątrz oznacza wzrost możliwości produkcyjnych (postęp techniczny, więcej zasobów), a do wewnątrz – ich zmniejszenie.
|
|
|
Co to jest koszt alternatywny (koszt utraconych możliwości)? rozpocznij naukę
|
|
To wartość najlepszej z możliwych alternatyw, z której rezygnujemy, wybierając daną opcję. Na krzywej transformacji koszt alternatywny rośnie wraz z przesuwaniem się wzdłuż krzywej.
|
|
|
Na czym polega zasada racjonalnego gospodarowania? rozpocznij naukę
|
|
Polega na dokonywaniu wyborów, które maksymalizują korzyści przy danych ograniczonych zasobach, kierując się rachunkiem ekonomicznym.
|
|
|
Co to jest rachunek ekonomiczny? rozpocznij naukę
|
|
To porównanie nakładów i efektów działalności gospodarczej w celu wyboru najlepszej opcji. Wymaga mierzalności efektów i nakładów oraz jednolitego kryterium wyboru.
|
|
|
Dlaczego efekty działalności muszą być mierzalne? rozpocznij naukę
|
|
Aby można je było porównać z nakładami w ramach rachunku ekonomicznego i podjąć racjonalną decyzję.
|
|
|
Czym są prawa ekonomiczne? rozpocznij naukę
|
|
To stałe, powtarzające się zależności między elementami procesu gospodarowania, wykrywane i opisywane przez ekonomię.
|
|
|
Jakie są zależności między prawami ekonomicznymi? rozpocznij naukę
|
|
Łączą się one w spójne systemy, tworząc teorie ekonomiczne, które wyjaśniają i interpretują rzeczywistość gospodarczą.
|
|
|
Co mówi prawo popytu i podaży? rozpocznij naukę
|
|
Na konkurencyjnym rynku cena dąży do poziomu, przy którym wielkość popytu równa się wielkości podaży. Działa w ściśle określonych warunkach.
|
|
|
Co głosi prawo malejących przychodów? rozpocznij naukę
|
|
Po przekroczeniu pewnego stosunku między zmiennym a stałym czynnikiem produkcji, dalsze zwiększanie nakładu czynnika zmiennego prowadzi do coraz mniejszych przyrostów produkcji.
|
|
|
Dlaczego mówi się, że prawa ekonomiczne to "prawa wielkich liczb"? rozpocznij naukę
|
|
Ponieważ ujawniają się nie w pojedynczych przypadkach, ale dopiero przy masowym powtarzaniu zdarzeń – mają charakter statystyczny (stochastyczny).
|
|
|
Co oznacza stwierdzenie, że prawa ekonomiczne działają obiektywnie? rozpocznij naukę
|
|
Oznacza, że są one realną cechą procesów gospodarczych, a ich istnienie i działanie nie zależy od świadomości ani woli ludzi.
|
|
|
Czym charakteryzują się teorie ekonomiczne? rozpocznij naukę
|
|
Operują założeniami upraszczającymi rzeczywistość, aby lepiej uchwycić istotne zależności i zbudować przejrzysty model ekonomiczny.
|
|
|
Co oznacza zasada ceteris paribus? rozpocznij naukę
|
|
To łacińskie określenie oznaczające "przy innych warunkach niezmienionych". Stosuje się je, aby analizować wpływ zmian jednego czynnika, zakładając stałość pozostałych.
|
|
|
Co to jest model ekonomiczny? rozpocznij naukę
|
|
To uproszczony obraz rzeczywistości gospodarczej, pokazujący kluczowe zależności między zjawiskami (np. model rynku, model inflacji). Dzieli się na mikro- i makroekonomiczny.
|
|
|
Czym są zależności o charakterze funkcjonalnym? rozpocznij naukę
|
|
To zależności, w których jedna zmienna określa inną, np. wielkość produkcji zależy od liczby pracowników. Są podstawą modeli ekonomicznych.
|
|
|
Czym są zależności o charakterze definicyjnym (tożsamości)? rozpocznij naukę
|
|
To zależności wynikające z definicji, np. dochód = konsumpcja + oszczędności. Są zawsze prawdziwe i nie wymagają weryfikacji.
|
|
|
Czym są zmienne endogeniczne w modelu ekonomicznym? rozpocznij naukę
|
|
To zmienne określone wewnątrz modelu – ich wartości wynikają z zależności między elementami modelu.
|
|
|
Czym są zmienne egzogeniczne w modelu ekonomicznym? rozpocznij naukę
|
|
To zmienne określone przez czynniki zewnętrzne wobec modelu – ich wartości traktuje się jako dane (np. warunki polityczne, klimat).
|
|
|
Czym są nauki ekonomiczne? rozpocznij naukę
|
|
To grupa nauk zajmujących się działalnością gospodarczą ludzi, w tym ekonomia jako nauka najbardziej ogólna, a także statystyka, logika, matematyka i prakseologia.
|
|
|
Jaki jest związek ekonomii z logiką i matematyką? rozpocznij naukę
|
|
Ekonomia korzysta z logiki w budowaniu modeli i teorii oraz z matematyki w precyzyjnym opisie zależności i obliczeniach ekonomicznych.
|
|
|
|
rozpocznij naukę
|
|
Nauka o działaniu racjonalnym, czyli o tym, jak skutecznie osiągać cele przy danych środkach. Stanowi teoretyczną podstawę racjonalnego gospodarowania.
|
|
|
Co oznacza działanie racjonalne w prakseologii? rozpocznij naukę
|
|
Oznacza działanie celowe, w którym podmiot wybiera środki najlepiej prowadzące do osiągnięcia zamierzonych celów, co jest podstawą rachunku ekonomicznego.
|
|
|
Co to jest rynek w ujęciu ekonomicznym? rozpocznij naukę
|
|
Rynek to ogół warunków, w których dochodzi do zawierania transakcji między kupującymi i sprzedającymi, gdzie określane są ich wielkości i ceny. Może być miejscem fizycznym (np. targ) lub wirtualnym (np. internet).
|
|
|
Jakie są rodzaje rynków według kryterium przedmiotu wymiany? rozpocznij naukę
|
|
Wyróżniamy m.in.: rynek dóbr konsumpcyjnych i inwestycyjnych, rynek kapitałowy (papierów wartościowych), rynek pieniężno‑kredytowy i rynek pracy.
|
|
|
Jak dzielimy rynki według zasięgu geograficznego? rozpocznij naukę
|
|
Na rynki: lokalny, regionalny, krajowy, zagraniczny, międzynarodowy (np. UE) i światowy (np. ropa, złoto).
|
|
|
Czym różni się rynek wolny od regulowanego według kryterium kontroli? rozpocznij naukę
|
|
Rynek wolny nie podlega bezpośredniej kontroli władz, a rynek regulowany – tak (np. przez ustalanie cen minimalnych/maksymalnych, kontyngentów, licencji).
|
|
|
Jakie rynki wyróżniamy ze względu na zależność między wielkością sprzedaży a zapotrzebowaniem? rozpocznij naukę
|
|
Rynek sprzedawcy (gdy podaż < popyt, silna pozycja sprzedawcy) i rynek nabywcy (gdy podaż > popyt, silna pozycja nabywcy).
|
|
|
Co to jest rynek doskonale konkurencyjny (rynek doskonały)? rozpocznij naukę
|
|
To rynek, na którym występuje wielu kupujących i sprzedających, produkt jest jednorodny, uczestnicy mają pełną informację, a wejście/wyjście jest swobodne. Cena kształtuje się wyłącznie pod wpływem popytu i podaży.
|
|
|
Czym charakteryzują się rynki niedoskonałe? rozpocznij naukę
|
|
Występują na nich bariery wejścia, ograniczona liczba uczestników, zróżnicowanie produktów lub asymetria informacji (np. monopol, oligopol, konkurencja monopolistyczna).
|
|
|
Co to jest wymiana towarowo‑pieniężna? rozpocznij naukę
|
|
To dominująca w gospodarce rynkowej forma wymiany, w której towar jest wymieniany za pośrednictwem pieniądza (a nie bezpośrednio towar za towar).
|
|
|
Co to jest towar w ekonomii? rozpocznij naukę
|
|
Towar to produkt pracy ludzkiej przeznaczony do sprzedaży na rynku
|
|
|
|
rozpocznij naukę
|
|
Cena to pieniężny wyraz wartości wymiennej towaru. Na rynku kształtują się zarówno ceny absolutne (ceny poszczególnych towarów), jak i ceny relatywne (relacje między cenami różnych towarów).
|
|
|
Jaka jest rola rynku w alokacji zasobów? rozpocznij naukę
|
|
Rynek wskazuje kierunki przepływu zasobów poprzez sygnały cenowe, decydując, jakie dobra i usługi są produkowane, jak i dla kogo – rozwiązuje podstawowe dylematy ekonomiczne.
|
|
|
Jak rynek kształtuje stany równowagi? rozpocznij naukę
|
|
Rynek dąży do ustalenia takiej ceny, przy której wielkość popytu równa się wielkości podaży. Osiągnięcie tej ceny oznacza stan równowagi rynkowej.
|
|
|
Co oznacza społeczna akceptacja produkcji? rozpocznij naukę
|
|
Oznacza, że przy cenie równowagi ilość i struktura wytworzonych dóbr są akceptowane przez nabywców, którzy kupują te dobra – rynek jest weryfikatorem społecznej przydatności produkcji.
|
|
|
|
rozpocznij naukę
|
|
Popyt to ilość dobra, jaką nabywcy są w stanie kupić przy określonej cenie i w danym czasie. Dzieli się na popyt efektywny (ujawniony na rynku) i potencjalny (wynikający z potrzeb, ale bez odpowiednich dochodów).
|
|
|
|
rozpocznij naukę
|
|
Między ceną a wielkością popytu istnieje zależność odwrotna: im wyższa cena, tym mniejszy popyt (przy założeniu ceteris paribus). Graficznie przedstawia to krzywa popytu
|
|
|
Co to jest efekt substytucyjny zmiany ceny? rozpocznij naukę
|
|
To zmiana popytu wynikająca z zastępowania dobra, które drożeje, przez dobra relatywnie tańsze.
|
|
|
Co to jest efekt dochodowy zmiany ceny? rozpocznij naukę
|
|
To zmiana popytu spowodowana zmianą dochodu realnego przy stałym dochodzie nominalnym. Wzrost ceny obniża dochód realny i zmniejsza popyt, spadek ceny – zwiększa.
|
|
|
Czym różni się dochód nominalny od realnego? rozpocznij naukę
|
|
Dochód nominalny to dochód wyrażony w pieniądzu. Dochód realny to ilość dóbr, jaką można nabyć za dany dochód nominalny przy określonych cenach.
|
|
|
Co to są dobra substytucyjne? rozpocznij naukę
|
|
To dobra, które mogą się wzajemnie zastępować w zaspokajaniu potrzeby (np. masło i margaryna). Wzrost ceny jednego zwiększa popyt na drugie.
|
|
|
Co to są dobra komplementarne? rozpocznij naukę
|
|
To dobra, które wzajemnie się uzupełniają (np. samochód i benzyna). Wzrost ceny jednego zmniejsza popyt na drugie.
|
|
|
Jak oczekiwania zmiany cen wpływają na popyt? rozpocznij naukę
|
|
Jeśli konsumenci spodziewają się wzrostu cen w przyszłości, zwiększają popyt bieżący. Gdy oczekują spadku cen – ograniczają bieżące zakupy.
|
|
|
Jak wzrost liczby ludności wpływa na popyt rozpocznij naukę
|
|
Wzrost liczby ludności zwiększa ogólny popyt na dobra i usługi, zwłaszcza na dobra podstawowe (żywność, mieszkania, edukacja).
|
|
|
Jak gusty i preferencje nabywców kształtują popyt rozpocznij naukę
|
|
Zmiana gustów i preferencji (np. moda, trendy zdrowotne) może zwiększyć lub zmniejszyć popyt na określone dobra, niezależnie od zmian cen i dochodów.
|
|
|
Co to jest efekt naśladowania? rozpocznij naukę
|
|
To zjawisko, w którym konsumenci naśladują zachowania zakupowe innych (np. gwiazd, wpływowych osób), co prowadzi do wzrostu popytu na określone produkty.
|
|
|
Co to jest efekt demonstracji (efekt pokazowy)? rozpocznij naukę
|
|
To sytuacja, w której konsumenci kupują dobra luksusowe lub prestiżowe, aby zademonstrować swój status społeczny lub zamożność.
|
|
|
Czym są paradoksy popytu? rozpocznij naukę
|
|
To sytuacje, w których popyt zachowuje się w sposób sprzeczny z prawem popytu, np. paradoks Giffena, Veblena i spekulacyjny.
|
|
|
Na czym polega paradoks Giffena? rozpocznij naukę
|
|
Dotyczy dóbr niższego rzędu (np. podstawowe produkty żywnościowe), na które popyt rośnie wraz ze wzrostem ich ceny, gdyż konsumenci rezygnują z droższych substytutów.
|
|
|
Na czym polega paradoks Veblena? rozpocznij naukę
|
|
Dotyczy dóbr luksusowych – im wyższa cena, tym większy popyt, ponieważ wysoka cena świadczy o prestiżu i ekskluzywności.
|
|
|
Na czym polega paradoks spekulacyjny? rozpocznij naukę
|
|
Gdy konsumenci oczekują dalszego wzrostu cen w przyszłości, mogą zwiększać bieżący popyt, nawet jeśli ceny już rosną (np. na rynku nieruchomości, akcji).
|
|
|
|
rozpocznij naukę
|
|
Podaż to ilość dobra, jaką sprzedawcy oferują do sprzedaży przy danym poziomie ceny i w danym czasie.
|
|
|
|
rozpocznij naukę
|
|
Między ceną a wielkością podaży istnieje zależność dodatnia: im wyższa cena, tym większa podaż (przy założeniu ceteris paribus). Graficznie przedstawia to krzywa podaży.
|
|
|
Jakie czynniki pozacenowe wpływają na podaż? rozpocznij naukę
|
|
Należą do nich: koszty produkcji, technologia, oczekiwania co do przyszłych cen, podatki, subsydia oraz warunki klimatyczne (np. w rolnictwie).
|
|
|
Jak koszty produkcji wpływają na podaż? rozpocznij naukę
|
|
Wzrost kosztów produkcji (np. cen surowców, płac) zmniejsza podaż przy danej cenie. Spadek kosztów – zwiększa podaż.
|
|
|
Jak technologia produkcji wpływa na podaż? rozpocznij naukę
|
|
Wprowadzenie nowoczesnej, wydajniejszej technologii obniża koszty jednostkowe i zwiększa podaż przy danej cenie.
|
|
|
Jak oczekiwania producentów co do przyszłych cen wpływają na podaż? rozpocznij naukę
|
|
Jeśli producenci spodziewają się wzrostu cen w przyszłości, mogą ograniczyć bieżącą podaż (aby sprzedać później drożej). Przy oczekiwaniach spadku cen – zwiększają bieżącą podaż.
|
|
|
Jak warunki klimatyczne wpływają na podaż? rozpocznij naukę
|
|
Korzystne warunki pogodowe zwiększają podaż dóbr rolnych i usług turystycznych. Niekorzystne – ograniczają podaż
|
|
|
Co to jest równowaga rynkowa? rozpocznij naukę
|
|
To sytuacja, w której wielkość popytu równa się wielkości podaży przy określonej cenie równowagi rynkowej. Powstaje w punkcie przecięcia krzywej popytu i podaży.
|
|
|
Co to jest cena równowagi rynkowej? rozpocznij naukę
|
|
To cena, przy której wielkość popytu równa się wielkości podaży. Nazywana też ceną „oczyszczającą rynek” – eliminuje nadwyżki i niedobory.
|
|
|
Co to jest ilość równowagi? rozpocznij naukę
|
|
To ilość dobra, która jest zarówno oferowana do sprzedaży, jak i kupowana przy cenie równowagi
|
|
|
Co to jest stan nierównowagi rynkowej? rozpocznij naukę
|
|
Występuje, gdy przy danej cenie wielkość popytu nie równa się wielkości podaży. Może to być nadwyżka podaży (podaż > popyt) lub nadwyżka popytu (popyt > podaż).
|
|
|
Co to jest mechanizm rynkowy? rozpocznij naukę
|
|
To proces samoregulacji rynku, w którym zmiany cen prowadzą do dostosowań popytu i podaży, przywracając stan równowagi.
|
|
|
Co to jest cena minimalna i jakie są jej skutki? rozpocznij naukę
|
|
To cena ustalona przez państwo poniżej której nie można sprzedawać (np. w rolnictwie). Prowadzi do nadwyżki podaży, którą państwo często musi skupować.
|
|
|
Co to jest cena maksymalna i jakie są jej skutki? rozpocznij naukę
|
|
To cena ustalona przez państwo powyżej której nie można sprzedawać (np. na czynsze, leki). Prowadzi do niedoboru podaży, kolejek, spekulacji i rozwoju „czarnego rynku”.
|
|
|
Co mierzy cenowa elastyczność popytu? rozpocznij naukę
|
|
Mierzy stopień reakcji wielkości popytu na zmianę ceny danego dobra. Oblicza się ją za pomocą współczynnika elastyczności cenowej popytu.
|
|
|
Kiedy popyt jest wysoce elastyczny? rozpocznij naukę
|
|
Gdy współczynnik elastyczności ∣Ecp∣>1 – procentowa zmiana popytu jest większa niż procentowa zmiana ceny (np. dobra luksusowe, z wieloma substytutami).
|
|
|
Kiedy popyt jest mało elastyczny? rozpocznij naukę
|
|
Gdy 0<∣Ecp∣<1 – procentowa zmiana popytu jest mniejsza niż procentowa zmiana ceny (np. dobra pierwszej potrzeby, leki).
|
|
|
Co to jest popyt doskonale nieelastyczny (sztywny)? rozpocznij naukę
|
|
Gdy ∣Ecp∣=0 – zmiana ceny nie powoduje żadnej zmiany popytu (np. insulina dla diabetyków).
|
|
|
Co to jest popyt doskonale elastyczny? rozpocznij naukę
|
|
Gdy ∣Ecp∣=∞ – nawet minimalna zmiana ceny powoduje nieskończenie dużą zmianę popytu (teoretyczny przypadek, np. na rynku doskonale konkurencyjnym przy jednolitej cenie).
|
|
|
Jakie czynniki wpływają na kształt krzywej popytu? rozpocznij naukę
|
|
Kształt krzywej popytu zależy od elastyczności cenowej popytu, która jest determinowana m.in. przez dostępność substytutów, rodzaj dobra, udział w dochodzie i długość okresu dostosowań.
|
|
|
Jak dostępność bliskich substytutów wpływa na elastyczność cenową popytu? rozpocznij naukę
|
|
Im więcej bliskich substytutów ma dobro, tym popyt jest bardziej elastyczny cenowo – konsumenci łatwiej zastępują je innymi produktami przy zmianie ceny.
|
|
|
Jak rodzaj dobra wpływa na elastyczność cenową popytu? rozpocznij naukę
|
|
Dobra luksusowe i zbędne mają popyt elastyczny, a dobra pierwszej potrzeby (np. chleb, leki) – mało elastyczny.
|
|
|
Jak udział dobra w dochodzie konsumenta wpływa na elastyczność cenową popytu? rozpocznij naukę
|
|
Im większy udział wydatków na dane dobro w budżecie konsumenta, tym popyt jest bardziej elastyczny (zmiana ceny silniej wpływa na decyzje zakupowe).
|
|
|
Jak długość czasu dostosowań wpływa na elastyczność cenową popytu? rozpocznij naukę
|
|
W dłuższym okresie popyt jest bardziej elastyczny, ponieważ konsumenci mają więcej czasu na znalezienie substytutów lub zmianę nawyków.
|
|
|
Co to jest suma całkowitych wydatków konsumentów w kontekście elastyczności? rozpocznij naukę
|
|
To iloczyn ceny i wielkości zakupionego dobra. Zmiana ceny wpływa na tę sumę w zależności od elastyczności popytu: przy popycie elastycznym wzrost ceny zmniejsza wydatki, przy nieelastycznym – zwiększa.
|
|
|
Co mierzy mieszana cenowa elastyczność popytu? rozpocznij naukę
|
|
Mierzy reakcję popytu na jedno dobro na zmianę ceny innego dobra. Współczynnik dodatni oznacza dobra substytucyjne, ujemny – komplementarne.
|
|
|
Co mierzy dochodowa elastyczność popytu? rozpocznij naukę
|
|
Mierzy reakcję wielkości popytu na zmianę dochodu konsumenta. Wyraża się ją za pomocą współczynnika elastyczności dochodowej popytu.
|
|
|
Jak dzielimy dobra według dochodowej elastyczności popytu? rozpocznij naukę
|
|
Dobra normalne: Edyp>0(popyt rośnie z dochodem). Dobra niższego rzędu: Edyp<0 (popyt maleje z dochodem). Dobra podstawowe: 0<Edyp<1. Dobra wyższego rzędu: Edyp>1
|
|
|
|
rozpocznij naukę
|
|
W miarę wzrostu dochodu maleje procentowy udział wydatków na żywność w ogólnych wydatkach konsumpcyjnych.
|
|
|
Co przedstawiają krzywe Engla? rozpocznij naukę
|
|
To wykresy pokazujące zależność między dochodem a wydatkami na różne grupy dóbr (żywność, dobra trwałe, usługi) – ilustrują prawo Engla i zmiany struktury popytu.
|
|
|
Co mierzy cenowa elastyczność podaży? rozpocznij naukę
|
|
Mierzy stopień reakcji podaży na zmianę ceny danego dobra. Oblicza się ją za pomocą współczynnika cenowej elastyczności podaży.
|
|
|
Jak interpretujemy wartość współczynnika cenowej elastyczności podaży? rozpocznij naukę
|
|
Ecp=0: podaż doskonale nieelastyczna (sztywna). 0<Ecp<1: podaż nieelastyczna. Ecp=1: elastyczność wzorcowa. Ecp>1: podaż elastyczna. Ecp=∞: podaż doskonale elastyczna.
|
|
|
Jak wyglądają krzywe podaży przy różnych współczynnikach elastyczności? rozpocznij naukę
|
|
Pionowa (Ecp=0). Nachylona pod kątem 45° (Ecp=1). Wyprowadzona z osi odciętych (Ecp<1). Wyprowadzona z osi rzędnych (Ecp>1). Pozioma (Ecp=∞).
|
|
|
Co to jest ograniczenie budżetowe konsumenta? rozpocznij naukę
|
|
To zestaw wszystkich koszyków dóbr, które konsument może zakupić przy danym dochodzie i danych cenach. Graficznie przedstawia je linia ograniczenia budżetowego.
|
|
|
Jak zapisujemy równanie ograniczenia budżetowego? rozpocznij naukę
|
|
Qx⋅cx+Qy⋅cy=DK gdzie Qx, QyQx, Qy – ilości dóbr, cx, cycx, cy – ich ceny, DKDK – dochód konsumenta.
|
|
|
Co przedstawia linia ograniczenia budżetowego na wykresie? rozpocznij naukę
|
|
Przedstawia wszystkie kombinacje dwóch dóbr, które konsument może kupić, wydając cały dochód. Jej nachylenie odzwierciedla relację cen dóbr (−cx/cy).
|
|
|