WOS

status spoleczny

pozycja zajmowana w spoleczenstwie dzieki wysilkom jednostki lub innych

wladza w rodzinie

egalitarna(obu malzonkow), patriarchalna (mezczyzny), matriachalna(kobiety)

rodzina, liczba czlonkow

monogamiczna (1 +1), poligamiczna - poliandra(1 kobieta, wielu mezczyzn) lub poliginia(1 mezczyza, wiele kobiet)

funkcje rodziny

ekonomiczna, opiekuncza, prokreacyjna, seksualna, kontrolna, socjalizacyjna, stratyfikacyjna, kulturowa, emocjonalna

socjalizacja I jej typy

przystosowanienie sie do zycia spolecznego, bycie czlonkiem zbiorowosci, typy: pierwotna (dzieciństwo), wtorna(w mlodosci), odwrocona (dla starszych)

nonkonformizm

sprzeciw wobec obowiazujacych norm i pogladow, niezaleznosc jednostki od proby narzucenia systemu wartosci

antykonformizm

odrzucenie norm i wartosci, niewazne od tego czy sa zgodne z sposobem myslenia

zwyczaj

tradycyjny sposob postepowania, jest powszechny

obyczaj

sposob postepowania przyjety w grupie w okreslonych sytuacjach

normy spoleczne

moralne, zwyczajowe, obyczajowe, religijne, prawne

anomia spoleczna

brak norm i wartosci, lub ich zlamanie, prowadzi do dezorganizacji dzialan

charakter

zespol cech, postaw i wartosci wzglednie stalych, wlasciwym danej jednostce

temperament

zespol stalych biologicznych cech zachowania I dzialania czlowieka (nie da sie zmienic I jest on wrodzony)

osobowosc

cechy psychiczne I czynniki wewnetrzne wplywajace na postepowanie czlowieka. Czesto postrzegana jako sposob myslenia, zachowania I odczuwania jednostki, czyli charakter I temperament

inteligencja emocjonalna

zdolnosc jednostki do wykorzystania I zarzadzania wlasnymi emocjami oraz radzenia sobie z emocjami innych

asertywnosc

umiejetnosc wyrazenia wlasnego zdania bez agresji, polaczona z przyjeciem krytyki I innych opinii

akceptacja

aprobata wartosci, uznanie i pogodzenie sie z czyms

tolerancja

podejscie do roznorodnosci, zakladajace wspolistnienie I otwartosc na dyskusje, lecz nie oznacza od razu akceptacji

formy komunikacji

niewerbalna(mowa ciala, gesty, mimika, relacje przestrzepne, I czynniki paralingwistyczne I spoleczno-personalne) oraz werbalna

formy organizacji spoleczenstwa

pierwotne(mysliwsko zbierackie), tradycyjne, industrialne, postindustrialne(terazniejsze)

indywidualizm

jednostka najwazniejsza

kolektywizm

dobro zbiorowosci jest najwazniejsze

kultura

dorobek materialny I duchowy spoleczenstwa

subkultura

grupa mlodziezowa I jej kultura, ktora rozni sie cechami od pozostalej grupy

spoleczenstwo

forma zycia zbiorowego ludzi na danym terytorium

klasa spoleczna

czesc, szczebel spoleczenstwa o tej samej sytuacji ekonomicznej

pionowa/wertykalna ruchliwosc spoleczna

zmiana pozycji w strukturze klasowej(np wygrana loterii)

Pozioma/horyzontalna ruchliwosc spoleczna

przemieszczanie sie w przestrzeni

ubostwo

brak minimalnego standardu zyciowego

migracja i jej typy

przrmieszczanie sie jednostek w przestrzeni, moze byc zewnetrzna(miedzy panstwami) albo wewnetrznq (w kraju)

emigracja

opuszczenie ojczyzny dobrowolnie

imigracja

przyjazd obcokrajowcow do panstwa

reemigracja

powrot do kraju emigranta

repatracja

powrot do ojczyzny jencow, osob wysiedlonych itd.

deportacja

przymusowe wydalenie osob przez granice panstwa

impatriacja

powrot do kraju urodzonych poza granicami potomkow obywqteli kraju

uchodzca

osoba ktora zostala zmuszona do opuszczeniq swojego kraju z powodu obae o przrsladowanie(religijne, rasowe, narodowe itd.)

narod

dynamiczna wspólnota o charakterze historycznym połączona państwem i kulturą

patriotyzm

postawa miłości do swojego narodu, wraz z szacunkiem dla innych

nacjonalizm

stawia interesy własnego narodu ponad inne wartości

szowinizm

bezkrytyczny stosunek do swojego narodu i niechęć do innych

rasizm

głosi że inne rasy dominują nad innymi

kosmopolityzm

ignoruje tradycje narodową na rzecz integracji ponad państwowej

asymilacja

wchłanianie narodu przez inny

mniejszości etniczne

nie utożsamia się z narodem, np Lemkowie

władza

szansa przeprowadzania swojej woli także wbrew oporowi

władza polityczna

moc do zmiany zachowań społeczności

państwo

terytorium+ ludność+ Władza

obywatel

człowiek osoba fizyczna związana z państwem wiezlem prawnym

obywatelstwo

więź prawna łączy człowieka i państwo dzięki czemu jednostka ma prawa i obowiązki, i na odwrót

bezpaństwowiec

osoba bez obywatelstwa

sposoby nabycie obywatelstwa(pierwotne)

Pierwotne: prawo krwi - poprzez rodzinę, prawo ziemi - poprzez terytorium

sposoby nabycia obywatelstwa(wtórny)

repatriacje - przywrócenie obywatelstwa osoby po straceniu, naturalizacja - nadanie ob. po jakimś czasie pobytu, małżeństwo - poprzez małżeństwo, opcja - przywrócenie obywatelstwa dziecku, reintegracja- przywrócenie obywatelstwa po zakończeniu małżeństwa

polityka

sztuka rządzenia państwem (zdobywania i utrzymywania władzy, zarządzania sprawami i problemami publicznymi, podejmowanie decyzji i realizacja

ideologia

zbiór poglądów, przekonan, wartości, stanowia podstawe działań politycznych

doktryna

zespół twierdzeń i założeń, system działania i myślenia

Program polityczny

Wykaz działań politycznych które ktoś zamierza podjąć w okreslonym czasie, doktryna zastosowana w praktyce

optymizm antropologiczny

człowiek z natury jest dobry

egalitaryzm

różnice materialne i genetyczne nie powinny mieć wpływu na równość wobec prawa Czy w życiu publicznym

determinizm społeczny

Człowiek jest istotą na którą społeczeństwo (koledzy rodzina rówieśnicy) wywiera wpływ i kształtuje

laickość

państwo powinno być neutralne światopoglądowo

personalizm

osoba ludzka jest nadrzędna w stosunku do uwarunkowań społeczno-ekonomicznych i historycznych

subsydiarność

ŁAD społeczny musi być budowany zgodnie z zasadą pomocniczości państwa na przykład pomoc w mniejszym wspólnotą

komunizm

ideologia opiera się na dialektyce, materializmie, materializmie historycznym, teorii klas i walk, teorii rewolucji społecznej oraz dyktatury proletariatu i kultu jednostki

faszyzm

mieszanka absolutyzmu państwowego, syndykalizmu, kultu siły i przemocy, elitaryzmu, imperializmu, nacjonalizmu, charyzmy wodza i kultu nadczlowieka

absolutyzm

jedna osoba ma całą wladze

syndykalizm

walka ekonomiczna poprzez związki zawodowe w celu obalenia kapitalizmu

elitaryzm

rządzą tylko Elity

imperializm

dążenie do rozszerzenia wpływu swojego państwa jak: terytorium gospodarka kultura, na inee kraje

nazizm

rasistowska odmiana faszyzmu

populizm

polityczna forma walki o wladze, kierowanie się tym co jest najpopularniejsze w społeczeństwie) na przykład składanie obietnic)

zasady demokracji

suwerenność narodu, przedstawicielstwo, konstytucjonalizm, trójpodział władzy, praworządność, pluralizm polityczny

stowarzyszenia

zwykła -potrzebne są 3 osoby, ma przedstawiciela, nie ma osobowosci prawnej. rejestrowe - potrzebne 7 osób, ma zarząd, ma osobowosć prawną

fundacja

jest w celu charytatywnym, ma osobowość prawną, na przykład Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy

związki zawodowe

chronią prawa i interesy pracowników, Mają osobowość prawną, np Solidarność

spółdzielnia

potrzebne 10 osób fizycznych albo trzy prawne, ma osobowość prawną

kultura polityczna

zasady, wzory postępowania dotyczące zachowań dot. stosunków władzy i obywateli

typy kultury politycznej

Zaściankowa - brak zainteresowania I swiadomosci, podporządkowana - świadomość ale brak aktywnej postawy, uczestnicząca - duża aktywność oraz świadomość

partia polityczna

musi mieć poparcie 1000 pełnoletnich obywateli, ma status, ma osobowość prawną, musi mieć skrót i symbol

pluralizm polityczny w Polsce

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji(KRRiT)- sprawdza uczciwosc mediów, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów(UOKiK)- zapobiega monopolom

cel partii politycznej

jednoczy członków na podstawie programu politycznego ma na celu przyjęcie władzy w państwie

system partyjny

układ wszystkich partii politycznych i organizacji quasi- partyjnych, relacje wewnętrzne partyjne

system jednopartyjny

istnieje tylko jedna legalna partia, zakaz innych partii

system partii hegemonicznej

formalnie Istnieje kilka partii, faktycznie tylko jedna z nich rządzi i zmusza pozostałe do podporządkowania(forma autokracji)

system dwupartyjny

Istnieje wiele partii ale tylko dwie z nich mają realną szansę zdobycia wladzy w wyborach, na przykład USA albo wielka brytania

system wielopartyjny

istnieją trzy partie lub więcej mające szanse na zdobycie Wladzy

system wielopartyjny odmiana partii dominującej

wsrod wielu partii jedna cieszy się najwiekszym poparciem i pozostaje u wladzy

system wielopartyjny odmiana partii dwuipolpartyjnej partyjnej

Istnieją dwie partie dominujące nad innymi zmieniające się co czas u wladzy, jednak potrzebując zwykle współpracy z inną mniejszą partią (ewentualnie utworzenia koalicji)

system wielopartyjny odmiana systemu dwublokowego

istnieje wiele partii które rywalizują ze sobą w ramach dwóch koalicji (bloków): centro- prawicowej i Centro- lewicowej

system wielopartyjny odmiana kooperacji partii

największe partie rywalizujące ze sobą przed wyborami, po wyborach współpracują ze sobą tworząc rząd koalicyjny, działając zgodnie z ustaleniami międzypartyjnymi

system wielopartyjny odmiana rozbicia wielopartyjnego

Istnieje wiele partii, żadna z nich nie jest dominująca i konieczne jest utworzenie koalicji

systemy przeliczania głosów

metoda D'Hondta, metoda Sainte-Lague, metoda Hare'a- Niemeyera

typy ordynacji

większościowa - wybrana jest jedna osoba, proporcjonalna - stosuje się metody przeliczania

(formy państwa) głowa państwa

monarchia albo Republika

reżim polityczny

demokratyczny, autorytarny albo totalitarny

(formy państwa) ustrój terytorialny

jedenolity albo złożony na federacje

system polityczny

stosunki między organami państwa