platon

platon

idealizm - rzeczywistosc jest niedoskonalym odwzorowaniem swiata ideii

arystoteles

prawda jest jedna, nalezy kierowac sie zasada zlotego srodka (zasada umiaru, znalezenie rownowagi miedzy dwoma skrajnosciami (nadmiar i niedomiar)

decorum

jednorodnosc gatunku, tematu i stylu

mimesis

nasladowanie natury

epikureizm

korzystac z zycia z glowa

stoicyzm

zachowac spokoj

katharsis

oczyszczenie z emocji

politeizm

wiara w wielu bogow

monoteizm

wiara w jednego boga

teatr

ku czczi dionizosa, dionizje byly swietami ku jego czczi, uczestniczy spiewali dytyramb

ksiega hioba

symbol niezlomnej wiary, zaufania do boga

ksiega koheleta

motyw vanitas (marnosc, marnosc, wszystko marnosc)

mit poznawczy

tlumaczenie zjawisk nadprzyrodzonych

swiatopoglad

jak nalezy postepowac i zyc

sakralna (mit)

jakie cechy maja bogowie, obrzedy

topos

jakis motyw, temat ktora pojawia sie w literaturze

archetyp

jakis pierwowzor, do czego mozna sie odniesc

Mit o prometeuszu

Motyw prometeizm (poswiecenie sie dla dobra ogolu) glowny bohater jest symbolem buntownika

prometeizm

bunt przeciwko bogu

mit o odyseuszu

motyw tulaczki (homo viator) mit glosi slawe ludzkiej pomyslowosci, wytrwalosci i konsekwentnego dazenia do celu

orfeusz i eurydyka

motyw milosci, wystepuje topos milosci

dedal i ikar

ikar - uosobienie mlodzienczej brawury i jej konsekwencje (bohater tragiczny) dedal symbol madrosci

mit o syzyfie

motyw syzyfowa praca, syzyf to symbol ciezkiej pracy

homer, illiada

-pisana heksametrem -epos, -podniosly styl, -rozpoczyna sie inwokacja (proszenie muzy o natchnienie) -porownania homeryckie

illiada

Achilles jest antycznym idealem herosa

Homer odyseja

epos, dluzszy utwor epicki, przedstawia losy legendarnego bohatera, rozpoczyna sie inwokacja, styl homerycki (utwor jest w podnioslym stylu), porownania homeryckie

problematyka odyseii

podroz - ma sens metaforyczny, oznacza ludzkie zycie pelne przygod ale i niebezpieczenstw. Czlowiek aby osiagnac cel musi pokonac przeciwnosci losu i wlasne slabosci. Tulaczka Odyseusza to symbol zycia i duchowego dojrzewania

problematyka illiada

ideal herosa - musi odznaczac sie walecznoscia ale akceptowac tez swojego przeznaczenie smiertelnego czlowieka. Szczytem heroicznej egzystencji jest triumf na polu walki dlatego dazy do zdobycia slawy nawet za cene zycia.

illiada problematyka dallej

heros woli krotkie ale zycie pelne chwaly, smierc w walce jest jego najczestszym przeznaczeniem

antygona (gatunek)

tragedia antyczna - zasada trzech jednosci (czas, miejsce i akcja) wydarzenia dzieja sie w ciagu jednego dnia, w jednym miejscu i koncentruja sie na jednym watku, zasada decorum

antygona problematyka

konflikt tragiczny i moralny - prawo boskie i prawo ludzkie antygona uznaje wyzszosc prawa boskiego - sacrum - nad prawem ludzkim (profanum) serce i rozum - antygona kieruje sie sercem a kreon rozumem

antygona bohater

jest bohaterka tragiczna poniewaz kazda jej decyzja ma tragiczne skutki

sredniowiecze ramy czasowe

476 r pne - 1453 zdobycie konstantynopola przez turkow

teocentryzm

sredniowiecze (w centrum zainteresowania jest bog)

lament swietokrzyszki

stabat mater dolorosa - motyw matki cierpiacej pod krzyzem. przypomina zwykla kobiete a nie istote boska oplakujac syna, jest bardzo ludzka

motyw danse macabre

taniec smierci, przedstawiaja go w taneczny sposob rozne grupy spoleczne, taniec symbolizuje rownosc wszystkich wobec tego co nie uniknione

memento mori

pamietaj o smierci, utwor przypomina, ze smierc jest nieunikniona

piesn o rollandzie

epos rycerki, etos rycerza (rolland postepuje zgodnie z kodeksem honorowym, jest oddany krolowi, jest chrzescijanem)

ars bene moriendi

smiec rycerza jest przedstawiona zgodnie z sredniowieczna sztuka dobrego umierania

renesans (pojecia)

antropocentryzm - w centrum zainteresowania jest czlowiek, humanizm - kierunek w kulturze wskazujacy na wszechstronny rozwoj czlowieka