BIZ

funkcje pieniądza

środek wymiany, miernik wartości, środek płatniczy, środek tezauryzacji (gromadzenia oszczędności), międzynarodowy środek płatniczy

środek wymiany

pieniądz powinien być powszechnie stosowany w transakcjach kupna – sprzedaży. za otrzymane pieniądze sprzedawcy nabywają potrzebne im towary i usługi. ekwiwalentność pieniądza pozwala na dokonywanie zakupów w dowolnym czasie i miejscu.

miernik wartości

pieniądz powinien umożliwiać określenie ceny towarów i usług, a więc wyrażać ich wartość i jednocześnie określać ilość produktów, jaką można kupić za daną jednostkę pieniądza.

środek płatniczy

pieniądz powinien umożliwiać regulowanie zobowiązań, zaplanowanie terminu zakupów i zapłat, a także uiszczanie należności niezwiązanych z zakupem np. spłatę kredytu, zapłatę podatków

środek tezauryzacji (gromadzenia oszczędności)

pieniądz powinien móc być gromadzony i przechowywany w formie oszczędności, a następnie wykorzystywany jako środek płatniczy

międzynarodowy środek płatniczy

pieniądz jednego kraju powinien móc zostać uznany za środek płatniczy w innym kraju np. dolar amerykański, lub może być wspólną walutą w kilku czy kilkunastu krajach np. euro

formy pieniądza

pieniądz naturalny, kruszec, pieniądz kruszcowy, pieniądz papierowy, pieniądz bezgotówkowy

pieniądz naturalny

w gospodarce towarowej dominowała wymiana barterowa – bezpośrednia wymiana towaru za towar. wymieniane były dobra użytkowe np. zboże, bydło, sól, skóry, tkaniny, przyprawy.

kruszec

wymiana towarów była trudna, dlatego zaczęto posługiwać się innym środkiem wymiany – metalami: złotem, srebrem, mosiądzem, brązem, żelazem.

pieniądz kruszcowy

w celu oszacowania wartości kawałka metalu i przeciwdziałania fałszowaniu metali zaczęto wybijać na nich pieczęcie w ten sposób powstały monety. były one wytworzone z określonego metalu, miały ustaloną wagę i wartość.

pieniądz papierowy

monety zazwyczaj były ciężkie i duże. kiedy powstały banki, monety zaczęto składać w depozytach, które Bank potwierdzał dokumentem tzw. notą bankową. złożone monety wydawano osobom mającym konkretne noty bankowe.

pieniądz bezgotówkowy

rozwój technologii doprowadził do jeszcze wygodniejszej formy pieniądza – pieniądza bezgotówkowego będącego elektronicznym zapisem na rachunkach bankowych posiadaczy tych rachunków.

cechy pieniądza

rozpoznawalny, akceptowalny, podzielny, trwały, oryginalny, poręczny

pieniądz rozpoznawalny

jednoznacznie rozróżniamy

pieniądz akceptowalny

akceptowalny pod względem prawnym oraz zwyczajowym

pieniądz podzielny

podzielny na mniejsze jednostki

pieniądz trwały

nie ulegający łatwo zniszczeniu, wytrzymały

pieniądz oryginalny

trudny do podrobienia

pieniądz poręczny

umożliwiający łatwe przenoszenie, transport i wymianę na rynku

czynniki wpływające na postawy wobec pieniędzy

ekonomiczno-demograficzne, społeczno-kulturowe, cechy indywidualne

czynniki ekonomiczno- demograficzne wpływające na postawy wobec pieniędzy

dochód, wykształcenie, wiek, płeć, miejsce zamieszkania, zatrudnienie i sposób osiągania dochodu

czynniki społeczno-kulturowe wpływające na postawę wobec pieniędzy

postęp cywilizacyjny, styl życia, etyka, religia, tradycja, pogląd polityczny

cechy indywidualne wpływające na postawy wobec pieniędzy

aktywna lub bierna postawa życiowa, tendencje do poszukiwania możliwości rozwoju, skłonności do ryzyka lub ostrożności, zaangażowanie, stabilność emocjonalna, beztroskość, odpowiedzialność, łatwość podejmowania decyzji

dojrzałość finansowa

umiejętność podejmowania decyzji finansowych z uwzględnieniem ryzyka

instytucje rynku finansowego

KNF, NBP, BFG, BIK, GPW, KDPW, TFI, PTE, domy maklerskie, banki komercyjne, BGK, BS, SKOK, BUP, fundusze inwestycyjne, fundusze emerytalne, towarzystwo ubezpieczeniowe, fintech financial technology, doradcy finansowi,

KNF

celem KNF (komisja nadzoru finansowego) jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania rynku finansowego

NBP

NBP (narodowy Bank Polski) jest odpowiedzialny za utrzymanie stabilnego poziomu cen przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP. tylko NBP może drukować pieniądze

BFG

BFG(bankowy fundusz gwarancyjny) ma za zadanie zapewnić stabilność krajowego systemu finansowego, W szczególności podejmowanie działań umożliwiających funkcjonowanie obowiązkowego systemu gwarantowania depozytów i prowadzenie przymusowej restrukturyzacji

BIK

BIK (biuro informacji kredytowej) jest przedsiębiorstwem założonym przez związek banków Polskich, a jego zadanie polega na gromadzeniu i udostępnianiu danych dotyczących historii kredytowych przedsiębiorców

GPW

GPW (giełda papierów wartościowych) jest podmiotem organizującym obrót instrumentami finansowymi i pośredniczy w tym obrocie. wszystkie transakcje są prowadzone w sposób elektroniczny

KDPW

KDPW (krajowy post papierów wartościowych SA) jest odpowiedzialny za administrowanie funduszem gwarancyjnym, wprowadzenie centralnego depozytu papierów wartościowych, świadczenie usług emitentom, prowadzenie rozrachunku transakcji na rynku regulowanym

TFI

TFI (towarzystwa funduszy inwestycyjnych) to instytucje finansowe, które tworzą fundusze inwestycyjne i zarządzają środkami inwestycyjnymi powierzonymi przez inwestorów indywidualnych

PTE

PTE (powszechne towarzystwo emerytalne) działa na podstawie zezwolenia KNF. jest organem funduszu emerytalnego. przedmiotem działalności jest tworzenie tych funduszy i zarządzanie nimi oraz ich nadzorowanie i reprezentowanie osób trzecich.

domy maklerskie

dom maklerski To instytucja finansowa działająca na terenie RP na podstawie zezwolenia KNF. każdy dom maklerski musi należeć do programu rekompensat administrowanego przez KDPW. domy maklerskie oferują doradztwo finansowe i papiery wartościowe

BGK

BGK (Bank gospodarstwa krajowego) to Bank nastawiony na realizację programów rządowych i samorządowych

banki komercyjne

samodzielne przedsiębiorstwa prywatne oferująca różne usługi i produkty finansowe klientom indywidualnym, instytucjom i przedsiębiorcom.

BS

banki spółdzielcze są jedną z dozwolonych form prawnych banku obok spółki akcyjnej i przedsiębiorstwa państwowego. prowadzą działalność na podstawie prawa spółdzielczego oraz ustawy o zrzeszaniu się banków spółdzielczych i bankach zrzeszających.

SKOK

SKOK (spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe) działają jak banki choć nimi nie są. kasy SKOK nie mogą prowadzić działalności w celach zarobkowych, działają wyłącznie na rzecz swoich członków

BUP

BUP (biura usług płatniczych) to podmioty prowadzące działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług przekazu pieniężnego. biuro przekazuje odbiorcy środki pieniężne otrzymane w gotówce od płatnika.

fundusze inwestycyjne

są podmiotem, który zajmuje się lokowaniem powierzonych przez klientów środków pieniężnych w papiery wartościowe i inne instrumenty rynku pieniężnego. lokowanie odbywa się przez propozycję nabycia przez inwestora jednostek uczestnictwa.

fundusze emeryturalne

przedmiotem działalności fundusze emerytalnych jest zgromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie z przeznaczeniem na wypłatę członkom funduszu w osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego, a także na wypłaty okresowych emerytur kapitałowych

towarzystwa ubezpieczeniowe

towarzystwa ubezpieczeniowe oferują polisy ubezpieczeniowe w zakresie ubezpieczeń osobowych, majątkowy, komunikacyjny, turystycznych, obowiązkowych ubezpieczeń OC grup zawodowych.

fintech financial technology

fintech to innowacyjne usługi technologiczne w sektorze finansów i przedsiębiorstwa zajmujące się opracowywaniem i dostarczaniem innowacyjnych narzędzi do wykorzystania w zarządzaniu finansami

doradcy finansowi

sporządzają plany finansów osobistych klienta na podstawie wyników analizy jego sytuacji życiowej i finansowej, uwzględniając dostępne na rynku produkty i usługi finansowe. ich celem jest ochrona majątku i dbanie o bezpieczeństwo finansowe klienta

gospodarstwo domowe

tworzą je osoby wspólnie zamieszkujące i utrzymujące się niezależnie od pokrewieństwa i statusu cywilnego.

opisz efektywne planowanie budżetu

1. ustal swoje źródła dochodu 2. ustal stałe wydatki 3. oblicz i porównaj kwoty dochodów i wydatków 4. ustal wydatki jednorazowe 5. wprowadź nienaruszalny system oszczędzania

podatek

świadczenie pieniężne przymusowe, bezzwrotne, nieodpłatne, powszechne, o charakterze publicznoprawnym, pobierane na podstawie przepisów prawa. zarówno gospodarstwa domowe, jaki przedsiębiorstwo mają obowiązek płacenia podatków

postać pieniężna podatku

obecnie obowiązujące prawo podatkowe przewiduje uiszczanie podatków tylko w formie pieniężnej

przymusowość podatku

podatek ma charakter obowiązkowy i podlega egzekucji w drodze przymusu administracyjnego od podmiotów zobligowanych do jego wypłaty

bezzwrotność podatku

pobrany podatek nie podlega zwrotowi, z wyjątkiem nadpłat oraz podatków niesłusznie pobranych

powszechność podatku

obowiązek podatkowy ma jednolity charakter wobec wszystkich podatników podlegających określonemu rodzajowi podatku

charakter publiczno-prawny podatku

podatek jest pobierany przez organy publiczne na rzecz budżetu państwa lub budżetu gminy