fiszyka

Jak wygląda wykres przyspieszenia od czasu w ruchu jednostajnie przyspieszonym?

Jest to linia pozioma, ponieważ przyspieszenie jest stałe: a = const.

Jak wygląda wykres prędkości od czasu w ruchu jednostajnym?

Jest to linia pozioma, ponieważ prędkość jest stała: v = const.

Jak wygląda wykres drogi od czasu w ruchu jednostajnym?

Jest to linia prosta rosnąca liniowo, bo droga jest proporcjonalna do czasu.

Jak wygląda wykres prędkości od czasu w ruchu jednostajnie przyspieszonym?

Jest to linia prosta rosnąca lub malejąca liniowo, ponieważ prędkość zmienia się równomiernie w czasie.

Co to jest ruch jednostajnie przyspieszony?

To ruch, w którym przyspieszenie jest stałe, a prędkość zmienia się o jednakowe wartości w jednakowych odstępach czasu.

Co to jest przyspieszenie?

Przyspieszenie określa zmianę prędkości w czasie. Jest wielkością wektorową.

Co to jest prędkość?

Prędkość określa zmianę położenia ciała w czasie. Jest wielkością wektorową.

Co to jest przemieszczenie?

Przemieszczenie to wektor od położenia początkowego do końcowego ciała.

Co to jest droga?

Droga to długość toru przebytego przez ciało.

Czym różni się droga od przemieszczenia?

Droga jest skalarem i zależy od toru ruchu, a przemieszczenie jest wektorem od punktu początkowego do końcowego.

Co to jest układ odniesienia?

To ciało lub układ ciał, względem którego opisujemy położenie i ruch innych ciał.

Co to jest tor ruchu?

Tor ruchu to linia, po której porusza się ciało.

Co to jest ruch po okręgu?

To ruch, którego torem jest okrąg

Co to jest przyspieszenie dośrodkowe?

To przyspieszenie zmieniające kierunek prędkości w ruchu po okręgu, skierowane do środka okręgu.

Podaj I zasadę dynamiki Newtona.

Jeżeli na ciało nie działa siła wypadkowa albo siły się równoważą, ciało pozostaje w spoczynku lub porusza się ruchem jednostajnym prostoliniowym.

Podaj II zasadę dynamiki Newtona.

Przyspieszenie ciała jest wprost proporcjonalne do siły wypadkowej i odwrotnie proporcjonalne do masy ciała.

Podaj III zasadę dynamiki Newtona.

Jeżeli jedno ciało działa na drugie siłą, to drugie działa na pierwsze siłą o tej samej wartości i kierunku, ale przeciwnym zwrocie.

Co to jest siła?

Siła to wielkość wektorowa opisująca oddziaływanie między ciałami

Co to jest masa?

Masa jest miarą bezwładności ciała, czyli oporu wobec zmiany stanu ruchu.

Co to jest bezwładność?

Bezwładność to cecha ciała polegająca na zachowywaniu spoczynku albo ruchu jednostajnego prostoliniowego.

Co to jest siła ciężkości?

To siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało.

Co to jest ciężar ciała?

Ciężar to siła grawitacji działająca na ciało.

Co to jest siła tarcia?

To siła działająca przeciwnie do ruchu lub próby ruchu ciała względem powierzchni.

Co to jest pęd?

Pęd to iloczyn masy i prędkości ciała. Jest wielkością wektorową.

Podaj zasadę zachowania pędu.

Jeżeli na układ nie działa siła zewnętrzna, całkowity pęd układu pozostaje stały.

Podaj przykłady zasady zachowania pędu.

Zderzenia ciał, odrzut broni, ruch rakiety i rozdzielenie się łyżwiarzy po odepchnięciu.

Co to jest siła sprężystości?

To siła pojawiająca się przy odkształceniu sprężystym, skierowana tak, aby przywrócić ciało do poprzedniego kształtu.

Co to jest bryła sztywna?

To ciało, którego punkty zachowują stałe odległości między sobą.

Co to jest ruch obrotowy?

To ruch, w którym punkty ciała poruszają się po okręgach wokół osi obrotu.

Co to jest prędkość kątowa?

Prędkość kątowa określa, jak szybko zmienia się kąt obrotu ciała.

Co to jest przyspieszenie kątowe?

Przyspieszenie kątowe określa, jak szybko zmienia się prędkość kątowa.

Co to jest moment siły?

Moment siły opisuje zdolność siły do wywołania obrotu ciała względem osi.

Od czego zależy moment siły?

Od wartości siły oraz ramienia siły, czyli odległości linii działania siły od osi obrotu.

Co to jest moment bezwładności?

Moment bezwładności jest miarą bezwładności ciała w ruchu obrotowym.

Co wpływa na wartość momentu bezwładności ciała?

Masa ciała, rozmieszczenie masy względem osi obrotu, odległość od osi, kształt ciała i położenie osi obrotu.

Co to jest moment pędu?

Moment pędu opisuje ruch obrotowy ciała i zależy od momentu bezwładności oraz prędkości kątowej.

Podaj zasadę zachowania momentu pędu.

Jeżeli na układ nie działa zewnętrzny moment siły, całkowity moment pędu układu pozostaje stały.

Podaj warunek równowagi bryły sztywnej.

Bryła jest w równowadze, gdy suma sił i suma momentów sił działających na nią są równe zero.

Co to jest praca w fizyce?

Praca to przekaz energii przez siłę działającą na ciało podczas przemieszczenia.

Co to jest energia?

Energia to zdolność ciała lub układu do wykonania pracy.

Co to jest energia kinetyczna?

To energia związana z ruchem ciała.

Co to jest energia potencjalna?

To energia związana z położeniem ciała w polu sił, na przykład w polu grawitacyjnym.

Co to jest energia mechaniczna?

To suma energii kinetycznej i potencjalnej.

Podaj zasadę zachowania energii mechanicznej.

Jeżeli działają tylko siły zachowawcze, całkowita energia mechaniczna układu pozostaje stała.

Co to jest moc?

Moc określa szybkość wykonywania pracy lub przekazywania energii.

Kiedy siła jest zachowawcza?

Siła jest zachowawcza, gdy jej praca nie zależy od drogi, tylko od położenia początkowego i końcowego.

Podaj przykład siły zachowawczej.

Przykładem jest siła grawitacji oraz siła sprężystości.

Kiedy siła jest niezachowawcza?

Siła jest niezachowawcza, gdy jej praca zależy od drogi ruchu.

Podaj przykład siły niezachowawczej.

Przykładem jest siła tarcia.

Co to jest układ inercjalny?

To układ odniesienia, w którym spełniona jest I zasada dynamiki Newtona.

Co to jest układ nieinercjalny?

To układ poruszający się z przyspieszeniem względem układu inercjalnego.

Co to jest siła bezwładności?

To pozorna siła pojawiająca się w układach nieinercjalnych, wynikająca z przyspieszenia układu odniesienia.

Co to jest ruch drgający?

To ruch okresowy wokół położenia równowagi.

Co to jest amplituda drgań?

Amplituda to maksymalne wychylenie z położenia równowagi.

Co to jest okres drgań?

Okres to czas jednego pełnego drgania.

Co to jest częstotliwość drgań?

Częstotliwość to liczba drgań wykonanych w jednostce czasu.

Co to są drgania harmoniczne?

To drgania, w których wychylenie zmienia się sinusoidalnie w czasie.

Jak wygląda wykres prędkości od czasu w drganiach harmonicznych?

Jest sinusoidalny lub cosinusoidalny

Od czego zależy maksymalna prędkość w drganiach harmonicznych?

Od amplitudy i częstości kołowej: im większa amplituda lub częstość, tym większa prędkość maksymalna.

Co to jest rezonans?

Rezonans to silny wzrost amplitudy drgań, gdy częstotliwość wymuszenia jest równa lub bliska częstotliwości własnej układu.

Podaj przykład rezonansu.

Rozhuśtanie huśtawki, drgania mostu lub wzmacnianie dźwięku w instrumencie.

Co to są drgania tłumione?

To drgania, których amplituda maleje w czasie wskutek strat energii.

Co to są drgania wymuszone?

To drgania wywołane działaniem okresowej siły zewnętrznej.

Co to jest fala?

Fala to rozchodzące się zaburzenie przenoszące energię, ale nieprzenoszące materii jako całości.

Co to jest fala mechaniczna?

To fala, która do rozchodzenia się potrzebuje ośrodka materialnego.

Co to jest fala poprzeczna?

To fala, w której drgania są prostopadłe do kierunku rozchodzenia się fali.

Co to jest fala podłużna?

To fala, w której drgania są równoległe do kierunku rozchodzenia się fali.

Co to jest długość fali?

To odległość między najbliższymi punktami fali drgającymi zgodnie w tej samej fazie.

Co to jest częstotliwość fali?

To liczba pełnych drgań w jednostce czasu.

Co to jest prędkość fali?

To szybkość rozchodzenia się zaburzenia w ośrodku.

Co to jest interferencja fal?

To nakładanie się fal prowadzące do ich wzmocnienia lub wygaszenia.

Co to jest dyfrakcja?

To ugięcie fali na przeszkodzie lub szczelinie.

Co to jest fala stojąca?

To fala powstała przez nałożenie dwóch fal o tej samej częstotliwości i amplitudzie, biegnących w przeciwnych kierunkach.

Co to są węzły fali stojącej?

To punkty, w których amplituda drgań jest równa zero.

Co to są strzałki fali stojącej?

To punkty, w których amplituda drgań jest maksymalna.

Co to jest dźwięk?

Dźwięk to fala mechaniczna podłużna rozchodząca się w ośrodku sprężystym.

Co to jest efekt Dopplera?

To zmiana odbieranej częstotliwości fali, gdy źródło i obserwator poruszają się względem siebie.

Podaj podstawowe założenia kinetyczno-molekularnej teorii gazów.

Gaz składa się z cząsteczek w ciągłym chaotycznym ruchu, zderzenia są sprężyste, a objętość cząsteczek i oddziaływania między nimi często pomija się.

Co to jest gaz doskonały?

To model gazu, w którym cząsteczki traktuje się jak punkty materialne, a ich zderzenia są sprężyste.

Skąd bierze się ciśnienie gazu?

Ciśnienie gazu wynika ze zderzeń cząsteczek gazu ze ściankami naczynia.

Co oznacza temperatura w teorii kinetycznej?

Temperatura jest miarą średniej energii kinetycznej chaotycznego ruchu cząsteczek.

Podaj równanie Clapeyrona.

Równanie Clapeyrona dla gazu doskonałego ma postać pV = nRT, gdzie p to ciśnienie, V objętość, n liczba moli, R stała gazowa, T temperatura.

Co to jest mol?

Mol to ilość substancji zawierająca liczbę Avogadra cząstek.

Co to jest liczba Avogadra?

To liczba cząstek znajdujących się w jednym molu substancji.

Co to jest układ termodynamiczny?

To wyodrębniona część materii, którą opisujemy w termodynamice.

Co opisuje stan termodynamiczny?

Stan termodynamiczny opisują wielkości takie jak temperatura, ciśnienie i objętość.

Co to jest ciepło?

Ciepło to energia przekazywana między ciałami z powodu różnicy temperatur.

Co to jest energia wewnętrzna?

To suma energii kinetycznych i potencjalnych cząsteczek układu.

Podaj I zasadę termodynamiki.

Zmiana energii wewnętrznej układu jest równa ciepłu dostarczonemu do układu plus praca wykonana nad układem.

Co wynika z I zasady termodynamiki dla przemiany izotermicznej gazu doskonałego?

W przemianie izotermicznej temperatura jest stała, więc energia wewnętrzna gazu doskonałego się nie zmienia: ΔU = 0. Dlatego ciepło jest związane z pracą gazu.

Podaj II zasadę termodynamiki.

Ciepło samorzutnie przepływa od ciała cieplejszego do chłodniejszego, a nie odwrotnie.

Co to jest entropia?

Entropia jest miarą nieuporządkowania układu lub liczby możliwych mikroskopowych stanów układu.

Co to jest przemiana izotermiczna?

To przemiana zachodząca przy stałej temperaturze.

Co to jest przemiana izobaryczna?

To przemiana zachodząca przy stałym ciśnieniu.

Co to jest przemiana izochoryczna?

To przemiana zachodząca przy stałej objętości.

Co to jest przemiana adiabatyczna?

To przemiana zachodząca bez wymiany ciepła z otoczeniem.

Co to jest silnik cieplny?

To urządzenie zamieniające część pobranego ciepła na pracę mechaniczną.

Co to jest sprawność silnika?

Sprawność określa, jaka część pobranego ciepła została zamieniona na pracę użyteczną.

Co to jest ładunek elektryczny?

Ładunek elektryczny to właściwość ciał odpowiedzialna za oddziaływania elektryczne.

Podaj zasadę zachowania ładunku.

Całkowity ładunek elektryczny układu izolowanego pozostaje stały.

Podaj prawo Coulomba.

Siła elektrostatyczna między dwoma ładunkami punktowymi jest proporcjonalna do iloczynu ładunków i odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odległości między nimi.

Co to jest pole elektryczne?

To przestrzeń, w której na ładunek elektryczny działa siła elektryczna.

Co to jest natężenie pola elektrycznego?

To siła działająca na jednostkowy ładunek dodatni umieszczony w polu elektrycznym.

Co to jest potencjał elektryczny?

Potencjał określa energię potencjalną jednostkowego ładunku w danym punkcie pola.

Co to jest napięcie elektryczne?

Napięcie to różnica potencjałów elektrycznych między dwoma punktami.

Co to jest prąd elektryczny?

Prąd elektryczny to uporządkowany ruch ładunków elektrycznych.

Co to jest natężenie prądu?

To ilość ładunku przepływająca przez przekrój przewodnika w jednostce czasu.

Co to jest opór elektryczny?

Opór opisuje, jak bardzo przewodnik utrudnia przepływ prądu.

Podaj prawo Ohma.

Natężenie prądu płynącego przez przewodnik jest proporcjonalne do napięcia i odwrotnie proporcjonalne do oporu.

Co to jest kondensator?

To układ przewodników służący do gromadzenia ładunku i energii pola elektrycznego.

Co to jest pojemność elektryczna?

Pojemność określa zdolność przewodnika lub kondensatora do gromadzenia ładunku.

Podaj prawo Gaussa dla elektryczności.

Strumień pola elektrycznego przez powierzchnię zamkniętą jest równy ładunkowi wewnątrz tej powierzchni podzielonemu przez przenikalność elektryczną próżni ε0.

Do czego służy prawo Gaussa?

Pozwala obliczać pole elektryczne dla układów o dużej symetrii, na przykład kuli, walca lub płaszczyzny.

Co jest źródłem pola magnetycznego?

Źródłem pola magnetycznego są poruszające się ładunki, czyli prąd elektryczny, oraz magnesy.

Co to jest pole magnetyczne?

To przestrzeń, w której działają siły magnetyczne na poruszające się ładunki, przewodniki z prądem lub magnesy.

Co to jest indukcja magnetyczna?

Indukcja magnetyczna B opisuje pole magnetyczne, jego kierunek i zwrot oraz siłę działania pola.

Jaka jest jednostka indukcji magnetycznej?

Jednostką indukcji magnetycznej jest tesla, oznaczana T.

Co to jest siła Lorentza?

To siła działająca na ładunek poruszający się w polu magnetycznym.

Co to jest siła elektrodynamiczna?

To siła działająca na przewodnik z prądem umieszczony w polu magnetycznym.

Co to jest strumień magnetyczny?

Strumień magnetyczny opisuje ilość pola magnetycznego przenikającego przez daną powierzchnię.

Co to jest indukcja elektromagnetyczna?

To zjawisko powstawania siły elektromotorycznej w obwodzie wskutek zmiany strumienia magnetycznego.

Podaj prawo Faradaya.

Indukowana siła elektromotoryczna zależy od szybkości zmiany strumienia magnetycznego.

Podaj regułę Lenza.

Prąd indukowany ma taki kierunek, że przeciwdziała przyczynie, która go wywołała.

Co opisują równania Maxwella?

Opisują zależności między polem elektrycznym, polem magnetycznym, ładunkami i prądami.

Co to jest fala elektromagnetyczna?

To rozchodzące się w przestrzeni zmienne pole elektryczne i magnetyczne.

Co to jest widmo elektromagnetyczne?

To zakres wszystkich fal elektromagnetycznych, od fal radiowych do promieniowania gamma.

Co to jest światło?

Światło to fala elektromagnetyczna widzialna dla człowieka.

Jaka jest prędkość światła w próżni?

Około 300 000 km/s i jest stała dla wszystkich obserwatorów inercjalnych.

Podaj postulat względności Einsteina.

Prawa fizyki mają taką samą postać we wszystkich układach inercjalnych.

Podaj postulat stałości prędkości światła.

Prędkość światła w próżni jest taka sama dla wszystkich obserwatorów inercjalnych.

Co to jest dylatacja czasu?

To zjawisko wolniejszego upływu czasu w układzie poruszającym się względem obserwatora.

Co to jest skrócenie długości?

To zjawisko zmniejszenia długości ciała poruszającego się względem obserwatora w kierunku ruchu.

Co oznacza E = mc²?

Masa i energia są równoważne

Co to jest optyka?

Optyka to dział fizyki zajmujący się światłem i jego oddziaływaniem z materią.

Podaj prawo odbicia światła.

Kąt odbicia jest równy kątowi padania, a promień padający, odbity i normalna leżą w jednej płaszczyźnie.

Co to jest załamanie światła?

To zmiana kierunku rozchodzenia się światła przy przejściu między ośrodkami.

Podaj prawo załamania światła.

Prawo załamania opisuje zależność między kątami padania i załamania oraz współczynnikami załamania ośrodków.

Co to jest współczynnik załamania?

Określa, ile razy światło zwalnia w danym ośrodku względem próżni.

Co to jest całkowite wewnętrzne odbicie?

To zjawisko, gdy światło przechodząc z ośrodka gęstszego do rzadszego całkowicie odbija się od granicy ośrodków.

Co to jest soczewka skupiająca?

To soczewka, która skupia promienie równoległe w ognisku.

Co to jest soczewka rozpraszająca?

To soczewka, która powoduje rozbieganie się promieni świetlnych.

Co to jest ognisko soczewki?

To punkt, w którym przecinają się promienie po przejściu przez soczewkę skupiającą albo ich przedłużenia dla soczewki rozpraszającej.

Co to jest dyspersja światła?

To zależność współczynnika załamania od długości fali, powodująca rozszczepienie światła.

Co to jest interferencja światła?

To nakładanie się fal świetlnych prowadzące do jasnych i ciemnych prążków.

Co to jest dyfrakcja światła?

To ugięcie światła na przeszkodzie lub szczelinie.

Co to jest polaryzacja światła?

To uporządkowanie kierunku drgań fali świetlnej.

Co to jest foton?

Foton to kwant promieniowania elektromagnetycznego, czyli najmniejsza porcja energii światła.

Od czego zależy energia fotonu?

Energia fotonu zależy od częstotliwości promieniowania.

Co to jest efekt fotoelektryczny?

To wybijanie elektronów z powierzchni metalu przez światło o odpowiednio dużej częstotliwości.

Co to jest praca wyjścia?

To minimalna energia potrzebna do wybicia elektronu z metalu.

Co to jest dualizm korpuskularno-falowy?

To własność światła i cząstek polegająca na tym, że mogą zachowywać się zarówno jak fala, jak i jak cząstka.

Co to są fale de Broglie’a?

To fale materii przypisane poruszającym się cząstkom.

Co oznacza kwantyzacja energii?

Oznacza, że energia może przyjmować tylko określone, dyskretne wartości.

Co to jest jądro atomowe?

To część atomu złożona z protonów i neutronów, skupiająca prawie całą masę atomu.

Co to są izotopy?

To atomy tego samego pierwiastka mające tę samą liczbę protonów, ale różną liczbę neutronów.

Co to jest promieniotwórczość?

To samorzutna przemiana niestabilnych jąder atomowych połączona z emisją promieniowania.

Co to jest promieniowanie alfa?

To strumień jąder helu.

Co to jest promieniowanie beta?

To strumień elektronów lub pozytonów.

Co to jest promieniowanie gamma?

To wysokoenergetyczne promieniowanie elektromagnetyczne.

Co to jest czas połowicznego rozpadu?

To czas, po którym rozpada się połowa jąder promieniotwórczych w próbce.

Co to jest rozszczepienie jądra?

To podział ciężkiego jądra na lżejsze fragmenty z wydzieleniem energii.

Co to jest synteza jądrowa?

To łączenie lekkich jąder w cięższe z wydzieleniem energii.

Na czym polega dyfrakcja światła?

Dyfrakcja światła polega na ugięciu i rozchodzeniu się światła za przeszkodą lub szczeliną, szczególnie gdy rozmiar przeszkody albo szczeliny jest porównywalny z długością fali.

Kiedy należy stosować transformacje Lorentza?

Transformacje Lorentza stosuje się przy opisie zjawisk w układach poruszających się względem siebie z prędkościami bliskimi prędkości światła

Jak wygląda wykres widmowej zdolności emisyjnej ciała doskonale czarnego i ciała rzeczywistego przy tej samej temperaturze?

Dla ciała doskonale czarnego wykres ma maksimum zgodne z prawem Plancka. Ciało rzeczywiste emituje słabiej, więc jego wykres leży niżej, zwykle ma podobny kształt, ale mniejszą wartość emisji.

Jak zmienia się maksimum promieniowania ciała doskonale czarnego ze wzrostem temperatury?

Przy wzroście temperatury maksimum przesuwa się w stronę krótszych długości fali, a całkowita emitowana energia rośnie.

Wymień podstawowe oddziaływania występujące w przyrodzie.

Podstawowe oddziaływania to: grawitacyjne, elektromagnetyczne, silne jądrowe i słabe jądrowe.

Co to jest oddziaływanie grawitacyjne?

To oddziaływanie między ciałami posiadającymi masę

Co to jest oddziaływanie elektromagnetyczne?

To oddziaływanie między ładunkami elektrycznymi i prądami

Co to jest oddziaływanie silne?

To oddziaływanie utrzymujące protony i neutrony w jądrze atomowym

Co to jest oddziaływanie słabe?

To oddziaływanie odpowiedzialne między innymi za niektóre przemiany promieniotwórcze, na przykład rozpady beta

Co to jest defekt masy?

Defekt masy to różnica między sumą mas swobodnych nukleonów tworzących jądro a rzeczywistą masą jądra.

Jak obliczamy defekt masy jądra?

Defekt masy liczymy jako Δm = Z·mp + (A−Z)·mn − mjądra, gdzie Z to liczba protonów, A liczba nukleonów, mp masa protonu, mn masa neutronu.

Co oznacza defekt masy fizycznie?

Defekt masy odpowiada energii wiązania jądra

Podaj przykład zasady niezależności ruchów i odpowiedź uzasadnij.

Przykład: rzut poziomy. Ciało wykonuje jednocześnie dwa niezależne ruchy: poziomo ruch jednostajny ze stałą prędkością, a pionowo swobodny spadek z przyspieszeniem g. Ruch w jednym kierunku nie wpływa na drugi, a ruch wypadkowy jest złożeniem obu ruchów.

Na wybranym przykładzie wyjaśnij zasadę zachowania pędu.

Jeżeli wypadkowa sił zewnętrznych działających na układ jest równa zero, całkowity pęd układu pozostaje stały. Przykład: dwóch łyżwiarzy odpycha się od siebie. Przed odepchnięciem całkowity pęd wynosi zero,

Zdefiniuj moment siły i opisz rysunek odpowiednich wektorów.

Moment siły opisuje zdolność siły do wywołania obrotu ciała względem osi. M = r × F, a wartość M = rF sin α. Na rysunku wektor r prowadzi od osi do punktu przyłożenia siły, F jest wektorem siły, a M jest prostopadły do płaszczyzny wyznaczonej przez r i F.

Podaj zasadę zachowania energii mechanicznej i zilustruj ją przykładem.

Jeżeli na układ działają tylko siły zachowawcze, suma energii kinetycznej i potencjalnej pozostaje stała: Ek + Ep = const. Przykład: w wahadle w skrajnym położeniu Ep jest maksymalna, a Ek = 0, natomiast w najniższym położeniu Ek jest maksymalna,

Narysuj i opisz wykres wychylenia od czasu w drganiach harmonicznych.

Wykres x(t) jest sinusoidą: x = A sin(ωt + φ). Amplituda A to maksymalne wychylenie od położenia równowagi, a okres T to czas jednego pełnego drgania, czyli odległość w czasie między dwoma kolejnymi jednakowymi fazami ruchu.

Na czym polega zjawisko Dopplera?

Zjawisko Dopplera polega na zmianie częstotliwości odbieranej fali wskutek ruchu źródła i obserwatora względem siebie. Przy zbliżaniu częstotliwość rośnie, a przy oddalaniu maleje. Przykład: zmiana wysokości dźwięku syreny przejeżdżającej karetki.

Podaj równanie stanu gazu doskonałego i znaczenie symboli.

pV = nRT, gdzie p oznacza ciśnienie, V objętość, n liczbę moli, R uniwersalną stałą gazową, a T temperaturę bezwzględną w kelwinach.

Co wynika z I zasady termodynamiki dla przemiany izochorycznej gazu doskonałego?

W przemianie izochorycznej V = const, więc gaz nie wykonuje pracy: W = 0. Z I zasady termodynamiki wynika Q = ΔU, czyli całe dostarczone ciepło zmienia energię wewnętrzną gazu.

Co to jest strumień elektryczny i jak go liczymy?

Strumień elektryczny określa, w jakim stopniu pole elektryczne przenika przez daną powierzchnię. Dla jednorodnego pola ΦE = ES cos α, gdzie α jest kątem między wektorem E a normalną do powierzchni. Przykład: największy strumień występuje,

Co jest źródłem pola magnetycznego, jaką wielkością je opisujemy i jaka jest jej jednostka?

Źródłem pola magnetycznego są poruszające się ładunki, prąd elektryczny i magnesy. Pole opisuje indukcja magnetyczna B, której jednostką jest tesla T. Przykład: prąd w prostym przewodniku wytwarza wokół niego koliste linie pola.

Na czym polega rozszczepienie światła i gdzie można je zaobserwować?

Rozszczepienie światła polega na rozdzieleniu światła białego na barwy składowe wskutek dyspersji, ponieważ każda długość fali załamuje się pod innym kątem. Można je zaobserwować w pryzmacie lub tęczy.

Wymień cztery rodzaje promieniowania elektromagnetycznego i podaj, czym się różnią.

Przykłady: fale radiowe, mikrofale, podczerwień i ultrafiolet. Różnią się długością fali, częstotliwością i energią fotonów. Im większa częstotliwość, tym krótsza długość fali i większa energia.

Jaki warunek musi spełniać światło, aby wywołać zjawisko fotoelektryczne?

Energia pojedynczego fotonu musi być co najmniej równa pracy wyjścia: hf ≥ W, czyli częstotliwość światła musi być nie mniejsza od częstotliwości progowej. Zwiększenie natężenia światła o zbyt małej częstotliwości nie wywoła efektu.

Kiedy atom świeci i od czego zależy barwa emitowanego światła?

Atom emituje światło, gdy elektron przechodzi z wyższego poziomu energii na niższy. Energia fotonu spełnia ΔE = hf. Barwa zależy od różnicy energii poziomów: większa różnica oznacza większą częstotliwość i krótszą długość fali.

Co to jest defekt masy i jak go liczymy?

Defekt masy to różnica między sumą mas swobodnych protonów i neutronów a rzeczywistą masą jądra: Δm = Zmp + (A−Z) mn − mj. Odpowiada energii wiązania jądra: Ew = Δmc².

Jak wygląda wykres przyspieszenia od czasu w ruchu jednostajnie opóźnionym?

Jest to pozioma linia poniżej osi czasu, ponieważ przyspieszenie jest stałe i ujemne: a = const < 0. Przykład: samochód hamujący ze stałym opóźnieniem.

Jak wygląda wykres prędkości od czasu w ruchu jednostajnie opóźnionym?

Jest to linia prosta malejąca, ponieważ prędkość zmniejsza się liniowo w czasie. Jej nachylenie jest równe ujemnemu przyspieszeniu.

Co wpływa na moment bezwładności ciała?

Moment bezwładności zależy od masy ciała, rozmieszczenia masy względem osi, kształtu ciała oraz położenia osi obrotu. Przykład: łyżwiarka z rozłożonymi rękami ma większy moment bezwładności niż z rękami przy ciele.

Kiedy siła jest zachowawcza? Podaj przykład.

Siła jest zachowawcza, gdy wykonana przez nią praca nie zależy od drogi, lecz tylko od położenia początkowego i końcowego. Przykład: siła grawitacji lub siła sprężystości.

Jak wygląda wykres prędkości od czasu w drganiach harmonicznych i od czego zależy vmax?

Wykres jest sinusoidalny lub cosinusoidalny. Maksymalna prędkość wynosi vmax = Aω, więc zależy od amplitudy A i częstości kołowej ω.

Co to jest fala stojąca i podaj przykład.

Fala stojąca powstaje przez nałożenie dwóch fal o tej samej częstotliwości i amplitudzie biegnących w przeciwnych kierunkach. Ma węzły o amplitudzie zero i strzałki o amplitudzie maksymalnej. Przykład: drgająca struna gitary.

Podaj podstawowe równanie kinetycznej teorii gazów i wyjaśnij symbole.

pV = (1/3)Nm⟨v²⟩, gdzie p to ciśnienie, V objętość, N liczba cząsteczek, m masa jednej cząsteczki, a ⟨v²⟩ średnia wartość kwadratu prędkości.

Co wynika z I zasady termodynamiki dla przemiany izobarycznej gazu doskonałego?

W przemianie izobarycznej p = const. Dostarczone ciepło zwiększa energię wewnętrzną i służy do wykonania pracy: Q = ΔU + pΔV.

Podaj prawo Gaussa dla elektryczności i jego zastosowanie.

Strumień pola elektrycznego przez dowolną powierzchnię zamkniętą jest równy ładunkowi wewnątrz podzielonemu przez ε0: ∮E·dS = Qwew/ε0. Służy do obliczania pola układów o dużej symetrii, np. kuli, walca i płaszczyzny.

Co to jest natężenie pola elektrycznego i jaka jest jego jednostka?

Natężenie pola elektrycznego jest równe sile działającej na jednostkowy dodatni ładunek próbny: E = F/q. Jednostką jest N/C, równoważnie V/m.

Co to jest indukcja magnetyczna i jak ją można zdefiniować?

Indukcja magnetyczna B jest wektorową wielkością opisującą pole magnetyczne. Dla ładunku poruszającego się prostopadle do pola można ją określić z B = F/(qv). Jednostką jest tesla.

Co to jest siła Lorentza i podaj przykład kierunku.

Siła Lorentza działa na ładunek poruszający się w polu elektrycznym i magnetycznym: F = q(E + v × B). W samym polu magnetycznym jest prostopadła do v i B. Przykład: gdy dodatni ładunek porusza się w prawo, a B jest w głąb kartki,

Co to jest siła elektrodynamiczna i podaj przykład.

Siła elektrodynamiczna działa na przewodnik z prądem w polu magnetycznym: F = BIl sin α. Przykład: gdy prąd płynie w prawo, a pole jest w głąb kartki, siła działa w górę.

Podaj prawo Faradaya i przykład zjawiska.

Zmiana strumienia magnetycznego przez obwód wywołuje siłę elektromotoryczną: ε = −dΦB/dt, a dla cewki ε = −N dΦB/dt. Przykład: wsuwanie magnesu do cewki wywołuje prąd.

Podaj regułę Lenza i przykład.

Prąd indukowany ma taki kierunek, aby jego pole magnetyczne przeciwdziałało zmianie strumienia, która go wywołała. Przykład: zbliżany do cewki biegun magnesu powoduje powstanie po stronie cewki takiego samego bieguna, który odpycha magnes.

Podaj prawo Coulomba i przykład działania.

Siła między ładunkami punktowymi wynosi F = k|q1q2|/r². Ładunki jednoimienne odpychają się, a różnoimienne przyciągają. Przykład: naelektryzowane identycznie kulki odpychają się.

Podaj prawo załamania światła i przykład.

Prawo Snelliusa ma postać n1 sin α = n2 sin β. Przy przejściu do ośrodka optycznie gęstszego promień załamuje się do normalnej. Przykład: łyżeczka zanurzona w wodzie wydaje się złamana.

Co to jest dyspersja światła i podaj przykład.

Dyspersja to zależność współczynnika załamania od długości fali. Powoduje, że różne barwy załamują się pod różnymi kątami. Przykład: rozszczepienie światła w pryzmacie.

Na czym polega dyfrakcja światła i kiedy jest wyraźna?

Dyfrakcja polega na ugięciu i rozchodzeniu się światła za przeszkodą lub szczeliną. Jest wyraźna, gdy rozmiar szczeliny lub przeszkody jest porównywalny z długością fali.

Kiedy należy stosować transformacje Lorentza i co z nich wynika?

Stosuje się je dla układów poruszających się względem siebie z prędkościami porównywalnymi z prędkością światła. Wynikają z nich między innymi dylatacja czasu, skrócenie długości i względność jednoczesności.

Jak wygląda wykres widmowej zdolności emisyjnej ciała doskonale czarnego?

Na osi poziomej jest długość fali λ, a na pionowej widmowa zdolność emisyjna. Krzywa rośnie do maksimum, a następnie opada. Dla wyższej temperatury maksimum jest wyższe i przesuwa się ku krótszym falom.

Jak porównać wykres promieniowania ciała doskonale czarnego i rzeczywistego przy tej samej temperaturze?

Ciało rzeczywiste emituje mniej energii, więc jego krzywa leży poniżej krzywej ciała doskonale czarnego. Ciało doskonale czarne jest idealnym absorberem i najlepszym emiterem.

Co mówi prawo przesunięć Wiena?

Długość fali odpowiadająca maksimum promieniowania jest odwrotnie proporcjonalna do temperatury: λmaxT = const. Przykład: gorętsze ciało świeci bardziej w stronę barw o krótszej fali.

Co mówi prawo Stefana-Boltzmanna?

Całkowita moc promieniowania emitowana z jednostki powierzchni ciała doskonale czarnego jest proporcjonalna do czwartej potęgi temperatury: P/S = σT⁴.

Wymień cztery podstawowe oddziaływania w przyrodzie i podaj przykład każdego.

Grawitacyjne: przyciąganie Ziemi i ciała. Elektromagnetyczne: oddziaływanie ładunków i światło. Silne: wiązanie protonów i neutronów w jądrze. Słabe: rozpad beta.

Podaj cztery liczby kwantowe i ich znaczenie.

n — główna, określa poziom energetyczny, l — poboczna, określa podpowłokę i orbitalny moment pędu, ml — magnetyczna, określa orientację orbitalu, ms — spinowa, przyjmuje wartości +1/2 lub −1/2.

Jak obliczyć liczbę protonów, neutronów i elektronów z A i Z?

Liczba protonów wynosi Z, liczba neutronów A−Z, a w atomie obojętnym liczba elektronów wynosi Z. Przykład: dla A = 23 i Z = 11 jest 11 protonów, 12 neutronów i 11 elektronów.