→ 11 Human Factors, CRM & TEM → Rozpocznij Naukę / Ściągnij Fiszki MP3

Pytanie		Odpowiedź
Jak wygląda podstawowy łańcuch TEM: threat → error → UAS? rozpocznij naukę		Threat zwiększa trudność operacji; error to błędne działanie lub brak działania; UAS to niepożądany stan samolotu, który zmniejsza margines bezpieczeństwa.
Jaki jest główny cel Threat and Error Management? rozpocznij naukę		Przewidywać threats, wychwytywać errors zanim zrobią problem i szybko wychodzić z UAS.
Czym różni się anticipated threat od unexpected threat? rozpocznij naukę		Anticipated można przewidzieć i omówić przed lotem. Unexpected pojawia się nagle i wymaga szybkiego dostosowania.
Czy każdy error oznacza od razu niebezpieczną sytuację? rozpocznij naukę		Nie. Kluczowe jest, czy zostanie szybko wykryty i poprawiony, zanim doprowadzi do UAS.
Co ma priorytet, gdy już powstał UAS? rozpocznij naukę		Najpierw przywrócić samolot do bezpiecznego stanu. Analiza przyczyny może poczekać.
Czym różni się slip/lapse od mistake? rozpocznij naukę		Slip/lapse to błąd wykonania lub pamięci mimo dobrego planu. Mistake wynika ze złego planu, oceny albo zrozumienia sytuacji.
Czym różni się violation od error? rozpocznij naukę		Violation to świadome odejście od reguły/procedury. Error jest niezamierzony.
Jakie są 3 poziomy situational awareness? rozpocznij naukę		Perception: co się dzieje. Comprehension: co to znaczy. Projection: co prawdopodobnie stanie się dalej.
Czym jest shared situational awareness? rozpocznij naukę		Wspólne rozumienie przez załogę sytuacji, planu, threats i tego, co może wydarzyć się dalej.
Po co mówić na głos o zagrożeniu, które obaj piloci widzą? rozpocznij naukę		Żeby upewnić się, że obaj rozumieją je tak samo i mają wspólny mental model.
Czym jest attention tunnelling? rozpocznij naukę		Skupienie uwagi na jednej rzeczy tak mocno, że przestajemy zauważać ważne informacje wokół.
Czym jest fixation? rozpocznij naukę		Uparte trzymanie uwagi na jednym problemie, rozwiązaniu lub hipotezie mimo sygnałów, że trzeba spojrzeć szerzej.
Czym jest confirmation bias? rozpocznij naukę		Szukamy informacji potwierdzających naszą wersję i ignorujemy dane, które jej przeczą.
Czym jest plan-continuation bias? rozpocznij naukę		Kontynuowanie pierwotnego planu mimo że sytuacja coraz wyraźniej przemawia za jego zmianą.
Jak ograniczać confirmation i plan-continuation bias? rozpocznij naukę		Aktywnie szukać argumentów przeciw własnej decyzji i regularnie pytać: „czy nadal to jest najlepszy plan?”.
Dlaczego monitoring jest aktywnym zadaniem PM? rozpocznij naukę		PM porównuje rzeczywisty flight path i aircraft state z planem i reaguje, zanim odchylenie zrobi się duże.
Co PM powinien monitorować poza checklistą? rozpocznij naukę		Flight path, energy, automation modes, clearance, configuration, threats i działania PF.
Dlaczego deviations powinno się callować wcześnie? rozpocznij naukę		Bo małe odchylenie łatwiej poprawić. Czekanie może pozwolić, żeby rozwinęło się w UAS.
Po co są standard callouts? rozpocznij naukę		Żeby obaj piloci dostawali ten sam, przewidywalny sygnał do cross-check i reakcji.
Czym jest authority gradient? rozpocznij naukę		Różnica w odczuwanym autorytecie między członkami załogi, która wpływa na gotowość do zabierania głosu i challenge.
Dlaczego zbyt duży authority gradient jest niebezpieczny? rozpocznij naukę		FO może nie zakwestionować błędnej decyzji kapitana.
Dlaczego zbyt mały authority gradient też może być problemem? rozpocznij naukę		Może osłabić leadership, podział ról i szybkość podejmowania decyzji.
Jak wygląda dobra assertiveness w cockpit? rozpocznij naukę		Jasno powiedzieć, co jest nie tak, dlaczego to jest ryzyko i czego oczekujemy. Jeśli trzeba — eskalować.
Czym jest graded assertiveness? rozpocznij naukę		Stopniowe wzmacnianie komunikatu: od zwrócenia uwagi, przez wyraźny challenge, aż do zdecydowanej interwencji.
Czym jest closed-loop communication? rozpocznij naukę		Nadawca przekazuje informację, odbiorca ją potwierdza, a nadawca wie, że została poprawnie zrozumiana.
Dlaczego assumptions są groźne w multi-crew cockpit? rozpocznij naukę		Bo jeden pilot może zakładać, że drugi rozumie plan lub przejął zadanie, choć w rzeczywistości tak nie jest.
Na czym polega dobre delegation przy dużym workload? rozpocznij naukę		Jasno rozdzielić zadania, ale nadal zachować overall awareness i sprawdzić najważniejsze wyniki.
Dlaczego warto poprosić o pomoc wcześnie? rozpocznij naukę		Bo dodatkowe zasoby są najbardziej przydatne zanim workload przekroczy możliwości załogi.
Czym jest task saturation? rozpocznij naukę		Sytuacja, gdy zadań jest więcej niż jesteśmy w stanie poprawnie przetworzyć i zaczyna cierpieć monitoring, priorytety i decyzje.
Co zrobić przy excessive workload? rozpocznij naukę		Ustalić priorytety, uprościć automation, delegować, odłożyć rzeczy niepilne i przede wszystkim chronić flight path.
Dlaczego „aviate, navigate, communicate” nadal ma sens w nowoczesnym samolocie? rozpocznij naukę		Bo przypomina kolejność priorytetów, gdy workload lub abnormal situation zaczyna odciągać uwagę od sterowania.
Dlaczego interruptions zwiększają ryzyko błędów? rozpocznij naukę		Przerywają working memory i łatwo potem pominąć albo powtórzyć krok.
Co zrobić po przerwaniu checklisty lub procedury? rozpocznij naukę		Świadomie ustalić, gdzie przerwaliśmy, i dopiero potem kontynuować.
Czym jest automation complacency? rozpocznij naukę		Spadek czujności, bo zakładamy, że automation „na pewno zrobi dobrze”.
Czym jest automation overreliance? rozpocznij naukę		Używanie automation mimo że jej nie rozumiemy albo manual/simple mode byłby bezpieczniejszy i czytelniejszy.
Co zrobić, gdy automation zwiększa confusion? rozpocznij naukę		Zmniejszyć poziom automation aż znowu rozumiemy, co samolot robi.
Czym różni się surprise od startle? rozpocznij naukę		Surprise to zaskoczenie sytuacją. Startle to natychmiastowa fizjologiczna i poznawcza reakcja na nagłe zagrożenie.
Jak startle wpływa na pilota? rozpocznij naukę		Może zawęzić uwagę, pogorszyć working memory i opóźnić lub zaburzyć reakcję.
Co jest najważniejsze po silnym startle w abnormal situation? rozpocznij naukę		Najpierw opanować flight path, potem zrozumieć sytuację i dopiero wykonywać procedure.
Czym jest resilience w CRM? rozpocznij naukę		Zdolność do zauważenia zmiany sytuacji, dostosowania się i powrotu do bezpiecznej operacji.
Jak duży stress może pogorszyć performance? rozpocznij naukę		Zawęża uwagę, pogarsza working memory, elastyczność myślenia, komunikację i judgement.
Czy zbyt mały workload też może być problemem? rozpocznij naukę		Tak. Underload zmniejsza vigilance i sprzyja complacency oraz przeoczeniom.
Jak fatigue wpływa na performance? rozpocznij naukę		Pogarsza vigilance, reaction time, judgement, memory i monitoring.
Dlaczego własne odczucie zmęczenia nie jest w pełni wiarygodne? rozpocznij naukę		Bo człowiek może nie zauważać, jak bardzo jego performance już się pogorszył.
Czym jest sleep debt? rozpocznij naukę		Narastający deficyt snu i związane z nim pogorszenie funkcji poznawczych.
Dlaczego circadian rhythm ma znaczenie mimo odpowiedniej ilości snu? rozpocznij naukę		Bo alertness naturalnie zmienia się z porą doby i w pewnych godzinach biologicznie spada.
Czym jest microsleep? rozpocznij naukę		Bardzo krótki, mimowolny epizod snu lub utraty uwagi, nawet tylko na kilka sekund.
Dlaczego caffeine nie zastępuje snu? rozpocznij naukę		Może chwilowo poprawić alertness, ale nie przywraca pełnych funkcji, które daje prawidłowy sen.
Dlaczego hypoxia jest groźna z punktu widzenia human factors? rozpocznij naukę		Pogarsza judgement, attention i coordination, zanim pilot może zauważyć, że sam działa gorzej.
Dlaczego nie można polegać tylko na własnych objawach hypoxia? rozpocznij naukę		Bo hypoxia sama pogarsza zdolność do rozpoznania, że coś jest nie tak.
Dlaczego zmysł równowagi jest zawodny bez visual references? rozpocznij naukę		Inner ear dobrze wykrywa zmiany ruchu, ale słabo rozpoznaje ruch stały i może tworzyć fałszywe wrażenie attitude.
Czym jest somatogravic illusion? rozpocznij naukę		Silne acceleration może dawać wrażenie nose-up, a deceleration — nose-down.
Jaka jest podstawowa obrona przed spatial disorientation w IMC? rozpocznij naukę		Ufać sprawnym instruments, nie własnym odczuciom.
Jak narrow i wide runway mogą oszukiwać podczas approach? rozpocznij naukę		Narrow runway może dawać wrażenie, że jesteśmy za wysoko; wide runway — że jesteśmy za nisko.
Jak runway slope może oszukiwać podczas approach? rozpocznij naukę		Upslope może dawać wrażenie bycia za wysoko, downslope — za nisko.
Czym jest black-hole approach illusion? rozpocznij naukę		Nocne podejście z małą liczbą visual cues może dawać wrażenie, że jesteśmy za wysoko i prowadzić do zbyt niskiego approach.
Jaka jest obrona przed visual approach illusions? rozpocznij naukę		Porównywać obraz z zewnątrz z obiektywnym vertical path i instruments.

11 Human Factors, CRM & TEM

Musisz się zalogować, by móc napisać komentarz.