Łacińskie zwroty prawnicze

 0    119 fiszek    lenka
ściągnij mp3 drukuj graj sprawdź się
 
Pytanie język polski
Odpowiedź język polski

accidentalia negotii
rozpocznij naukę
podmiotowo istotne składniki treści czynności prawnej. Cechy ustawowo wyróżnione, wg których dokonuje się kwalifikacji konkretnej czynności prawnej do ustawowo wyróżnionych typów czynności prawnej.

actio negatoria
rozpocznij naukę
roszczenie negatoryjne

ad acta, a/a
rozpocznij naukę
do akt

forma czynności prawnej zastrzeżona dla wywołania określonych skutków prawnych

"do tego", dla tej konkretnej sytuacji

tymczasowy, np. chargé d'affaires ad interim

ad probationem
rozpocznij naukę
forma czynności prawnej zastrzeżona dla celów dowodowych

ad solemnitatem
rozpocznij naukę
forma czynności prawnej zastrzeżona pod rygorem nieważności tzn. zachowanie danej formy jest konieczne, aby wywołać skutki prawne np. dla skutecznego przeniesienia własności nieruchomości potrzebna jest forma aktu notarialnego.

ad usum proprium
rozpocznij naukę
do własnego użytku

amicus curiae
rozpocznij naukę
dosł. "przyjaciel sądu"; bezinteresowny doradca; dawn. osoba nie związana z żadną ze stron, służąca poradą prawną sądowi w czasie rozprawy

analogia iuris
rozpocznij naukę
analogia z prawa

animus manendi
rozpocznij naukę
zamiar stałego pobytu

dobra wiara

przyczyna

powód, pretekst do wypowiedzenia wojny

conditio iuris
rozpocznij naukę
warunek prawny

conditio sine qua non
rozpocznij naukę
warunek konieczny

contra legem
rozpocznij naukę
niezgodnie z prawem

corpus delicti
rozpocznij naukę
dowód rzeczowy


culpa in contrahendo
rozpocznij naukę
wina w kontraktowaniu. Wprowadzona i zdefiniowana w art. 72 kodeksu cywilnego.

culpa in custodiendo
rozpocznij naukę
wina w nadzorze

culpa in eligendo
rozpocznij naukę
wina w wyborze

damnum emergens
rozpocznij naukę
rzeczywista szkoda

zawojowanie

stan faktyczny, zgodnie z rzeczywistością (przeciwieństwo de iure)

zgodnie z prawem

de lege artis
rozpocznij naukę
zgodnie z regułami sztuki

de lege ferenda (też: lex ferenda)
rozpocznij naukę
według postulowanego prawa (zob. de lege lata). Postulaty pod adresem ustawodawcy, dotyczące przyszłych zmian w prawie np. wprowadzenie nowego rodzaju umowy.

de lege lata (też: lex lata)
rozpocznij naukę
według obowiązującego prawa, z punktu widzenia prawa w obecnym kształcie (zob. de lege ferenda)

odwyknienie prawa. Jedna z reguł derogacyjnych (uchylających przepisy), zgodnie z którą niestosowanie lub nieprzestrzeganie w praktyce normy prawnej skutkuje utratą jej mocy prawnej (norma przestaje obowiązywać).

staranność

"daję, abyś dawał"

dolus directus
rozpocznij naukę
zamiar bezpośredni. Chęć popełnienia przez sprawcę czynu zabronionego. Sprawca chce popełnić czyn zabroniony tzn. jest świadomy, że wypełnia znamiona czynu zabronionego albo że jego zachowanie może je wypełnić.

wobec wszystkich, prawo podmiotowe bezwzględne, norma skuteczna wobec wszystkich podmiotów trzecich. Istnieje katalog np. prawo własności (przeciwieństwo: inter partes).

essentialia negotii
rozpocznij naukę
przedmiotowo istotne składniki treści czynności prawnej. To te składniki czynności prawnej, które muszą być określone w jej treści np. przy umowie sprzedaży - cena i określenie rzeczy sprzedawanej.

ex aequo et bono
rozpocznij naukę
ze względów słuszności i dobra

uprzednio, z punktu widzenia wcześniejszej sytuacji (przeciwieństwo: ex post)

zarzut prawny

exceptio non adimpleti contractus
rozpocznij naukę
zarzut niewykonania umowy

exceptio rei venditae et traditae
rozpocznij naukę
zarzut rzeczy sprzedanej i wydanej

z deliktu, z czynu niedozwolonego, odpowiedzialność deliktowa

z dobrej woli, np. płatność ex gratia

z mocy prawa

od tej pory (przeciwieństwo: ex tunc)

później, z późniejszej perspektywy (przeciwieństwo: ex ante)

od początku (przeciwieństwo: ex nunc)

falsus procurator
rozpocznij naukę
rzekomy pełnomocnik; osoba, która dokonuje czynności prawnych w cudzym imieniu, nie mając w ogóle umocowania albo przekraczając jego granice.

podczas nieobecności

in statu nascendi
rozpocznij naukę
w trakcie powstawania

inter partes
rozpocznij naukę
między stronami (przeciwieństwo: erga omnes)

między żyjącymi (przeciwieństwo: mortis causa)

invitatio ad offerendum
rozpocznij naukę
zaproszenie do zawarcia umowy

solidarność niewłaściwa

z racji samego faktu

z racji samego prawa (por. ex lege)

ius ad bellum
rozpocznij naukę
prawo do prowadzenia wojny

ius albinagii
rozpocznij naukę
prawo władcy do objęcia spadku po zmarłym cudzoziemcu

norma prawna bezwzględnie wiążąca tzn. taka, której mocy nie może uchylić wola stron np. wynagrodzenie za pracę zgodnie z Kodeksem pracy nie może być niższe niż przewidziane w ustawie

ius dispositivum
rozpocznij naukę
norma prawna względnie wiążąca tzn. taka norma, która będzie obowiązywać, jeżeli strony nie postanowią inaczej.

prawo narodów

ius in bello
rozpocznij naukę
prawo wojenne, prawo konfliktów zbrojnych

ius legationis
rozpocznij naukę
prawo legacji

ius sanguinis
rozpocznij naukę
prawo krwi (jeden z dwóch sposobów wyznaczania obywatelstwa z mocy prawa). Dziecko nabywa obywatelstwo tego państwa, którego obywatelem jest przynajmniej jedno z rodziców.

prawo ziemi (jeden z dwóch sposobów wyznaczania obywatelstwa z mocy prawa). Dziecko otrzymuje obywatelstwo tego państwa, w którym się urodziło.

ius tractatuum
rozpocznij naukę
prawo zawierania umów międzynarodowych

zgodnie z regułami sztuki

zob. de lege ferenda

lex generalis
rozpocznij naukę
prawo / norma ogólna (przeciwieństwo: lex specialis)

lex imperfecta
rozpocznij naukę
prawo niedoskonałe; takie prawo, które jest pozbawione sankcji np. obowiązek rodziców należytego przygotowania dziecka do pracy dla dobra społeczeństwa (art. 96 k.r.o.)

zob. de lege lata

lex minus quam perfecta
rozpocznij naukę
prawo mniej niż doskonałe

lex perfecta
rozpocznij naukę
dosłownie: prawo doskonałe. Norma prawna opatrzona sankcją nieważności. W przypadku niezachowania określonego nakazu czynność prawna jest nieważna (np. niezachowanie odpowiedniej formy przy sporządzaniu testamentu).

lex plus quam perfecta
rozpocznij naukę
prawo więcej niż doskonałe

lex posterior
rozpocznij naukę
prawo / norma późniejsza (przeciwieństwo: lex priori)

prawo / norma wcześniejsza (przeciwieństwo: lex posterior)

lex retro non agit
rozpocznij naukę
prawo nie działa wstecz

lex specialis
rozpocznij naukę
prawo / norma szczególna (przeciwieństwo: lex generalis)

lucrum cessans
rozpocznij naukę
spodziewane korzyści (korzyści, których spodziewał się podmiot prawa, ale których nie osiągnął)

modus operandi
rozpocznij naukę
sposób działania

mortis causa
rozpocznij naukę
na wypadek śmierci (przeciwieństwo: inter vivos); czynność prawna na wypadek śmierci

mutatis mutandis
rozpocznij naukę
z uwzględnieniem koniecznych zmian, "przy zmianie tych rzeczy, które powinny być zmienione"

prawo przodków

dziecko poczęte, ale jeszcze nienarodzone

naturalia negotii
rozpocznij naukę
przedmiotowo nieistotne składniki treści czynności prawnej. Określenie tych składników w treści czynności prawnej jest dopuszczalne, ale niekonieczne.

niedbalstwo

brak norm prawnych potrzebnych do rozstrzygnięcia sytuacji, przypadek luki prawnej

onus probandi
rozpocznij naukę
ciężar dowodowy

opinio iuris (sive necessitatis)
rozpocznij naukę
subiektywny element zwyczaju międzynarodowego; przekonanie, że norma ma charakter prawnie wiążący

pactum in favorem tertii
rozpocznij naukę
umowa na rzecz osoby trzeciej

pactum in detrimentum tertii
rozpocznij naukę
umowa na niekorzyść osoby trzeciej

persona non grata
rozpocznij naukę
osoba niemile widziana, niepożądana

posiadanie

preasumptio iuris tantum
rozpocznij naukę
domniemanie prawne wzruszalne

preasumptio iuris ac de iure
rozpocznij naukę
domniemanie prawne niewzruszalne

pro publico bono
rozpocznij naukę
dla dobra publicznego, dla dobra ogółu

przez pełnomocnika, osobę uprawnioną

ratio decidendi
rozpocznij naukę
powód, uzasadnienie dla decyzji lub orzeczenia

ratio ustawy; powód, przyczyna wydania określonej ustawy lub normy prawnej

rebus sic stantibus
rozpocznij naukę
zasadnicza zmiana okoliczności mogąca powodować zmianę warunków umowy, a nawet jej wygaśnięcie. Początkowo klauzula prawa międzynarodowego, obecnie wprowadzona również do prawodawstw krajowych.

reformatio in peius
rozpocznij naukę
zmiana na gorsze. Często zabroniona - np. w wyniku apelacji złożonej przez skazanego w procesie karnym jego sytuacja nie może się pogorszyć (nie może dostać surowszej kary).

rei vindicatio
rozpocznij naukę
jedno z roszczeń petytoryjnych, przysługujące właścicielowi rzeczy i służące mu do ochrony prawa własności. Skuteczne erga omnes.

res iudicata
rozpocznij naukę
rzecz osądzona

rzecz niczyja

restitutio in integrum
rozpocznij naukę
przywrócenie stanu poprzedniego

oryginalny, własnego rodzaju, unikalny

terra nullius
rozpocznij naukę
ziemia niczyja

ultima ratio
rozpocznij naukę
ostatni, ostateczny sposób. zasada mówiąca, że po dane 'narzędzie' można sięgnąć w ostateczności np. strajk można ogłosić dopiero po przeprowadzeniu rokowań i mediacji.

poza kompetencją, bez upoważnienia

vacatio legis
rozpocznij naukę
okres spoczynku ustawy. Czas pomiędzy przyjęciem ustawy, a jej wejściem w życie, który ma umożliwić obywatelom zapoznanie się z nią przed rozpoczęciem jej stosowania. W Polsce okres ten, co do zasady, wynosi 14 dni.


windykacja

siła wyższa

siła prawa

dolus directus praemeditatus
rozpocznij naukę
zamiar bezpośredni przemyślany - gdy dany czyn został popełniony z premedytacją, nie 'na gorąco' np. zaplanowane zabójstwo

dolus directus repentinus
rozpocznij naukę
zamiar bezpośredni nagły

dolus eventualis
rozpocznij naukę
zamiar ewentualny; gdy sprawca możliwość popełnienia czynu zabronionego przewiduje i na to się godzi (art. 9 paragraf 1 kk)

rodzaje dolus directus
rozpocznij naukę
dolus directus repentinus (nagły), dolus direcuts praemeditatus

clara non sunt interpretanda
rozpocznij naukę
zasada mówiąca, że jasne przepisy nie podlegają interpretacji. Interpretuje się wtedy, gdy zachodzą wątpliwości

Łacina dla studentów prawa - ważny lektorat

Lektorat klasycznego języka łacińskiego dla prawników to udręka studentów pierwszego roku prawa, którzy obciążeni trudną edukacją przedmiotów prawniczych, muszą jeszcze nabyć tej umiejętności lingwistycznej, nie tylko po to, by zdobyć ogładę humanistyczną, ale i dlatego, aby radzić sobie z fachową terminologią prawną, wywodzącą się z Prawa Rzymskiego, które spisane było przecież po łacinie! Twórcy fiszek zawierających łacińskie zwroty prawne doskonale wiedzieli, że fiszki muszą pomóc skutecznie i szybko, bo czas edukacyjny studenta prawa kurczy się niemiłosiernie od pierwszego dnia studiowania aż do upragnionego momentu uzyskania tytułu magistra prawa. Fiszki to doskonała pomoc edukacyjna i koło ratunkowe przed egzaminem z łaciny!

De lege lata! Łacińskie zwroty prawnicze to także sentencje literatury klasycznej

Jako że Prawo Rzymskie dało początek europejskiej kulturze prawnej łacińskie zwroty prawne są również wykwintnymi sentencjami literatury rzymskiej, jak również zwierciadłem wielu zjawisk politycznych. Zwrot łaciński de lege lata oznacza przecież nie tylko ustawę już uchwaloną, ale i - ogólniej - zasady obowiązującego tu i teraz prawa. Aby rozumieć prawo europejskie, trzeba znać łacińskie sentencje prawne i w tym celu fiszki przedstawiają szereg wyrażeń z łaciny klasycznej i rzymskiej literatury Złotego Wieku, a równocześnie są one znakomitym wprowadzeniem do fundamentalnych reguł współczesnego prawoznawstwa. By zrozumieć, że w prawie cywilnym chociażby obowiązuje często zasada analogii, trzeba najpierw znać zwrot analogia iuris. Fiszki powstały po to, żeby ta wiedza była jak najprostsza, najłatwiejsza do zapamiętania i - po prostu - od początku zachwycała swoimi kulturotwórczymi zasobami.

Musisz się zalogować, by móc napisać komentarz.